De afgelopen jaren is de ondergrond een steeds prominentere rol gaan spelen binnen de ruimtelijke ordening. Zowel voormalig minister Dekker als de huidige minister Cramer van VROM hebben ervoor gezorgd dat de ondergrond wordt gezien als een integraal onderdeel van de ruimtelijke ontwikkeling. Op 1 december 2008 heeft minister Cramer dit nog eens expliciet onderstreept tijdens de afsluiting van de ‘Week van de Bodem’. Bodem en ondergrond zijn onlosmakelijk verbonden met ruimtelijke en geowetenschappelijke vraagstukken. Het gaat hierbij om kansen en bedreigingen, om fundamentele en toegepaste kennisvragen, om een collectieve en private aanpak. En het gaat om een complex maatschappelijk dilemma: korte termijn benutten of lange termijn beschermen? Om alle partijen – gemeenten, provincies, ministeries, bouwondernemers, ontwerpers – samen een langetermijnvisie te laten ontwikkelen, is een initiatiefgroep gestart. Doel is het uitwisselen, ontwikkelen, verspreiden en toetsen van kennis op het raakvlak van ruimtelijke ordening en ondergrond. De intentie is dat de initiatiefgroep uitgroeit tot een platform Ruimtelijke ordening ondergronds. Want ondergronds ruimtegebruik valt of staat met een visie op het gebruik van de ondergrond.

Behoefte aan kennis en samenwerking neemt toe
De ondergrond heeft tijd nodig. Al in 2001 maakten COB en SKB op het symposium ‘De bodem leeft’ kenbaar samen te willen werken aan kennis over ondergronds ruimtegebruik. Pas de laatste jaren worden de ambities van toen in hoog tempo actueel en ingevuld. Recente ontwikkelingen op het gebied van klimaat, mobiliteit en energie zorgen ervoor dat de behoefte aan kennis en samenwerking toeneemt. De ondergrond biedt namelijk in ruimtelijke en ecologische zin veel kansen in urgente maatschappelijke kwesties.

Oriënterende bijeenkomsten
In 2008 startte de initiatiefgroep ‘structuurvisie en ondergrond’, een samenwerking van COB en SKB. Doel van de initiatiefgroep is partijen verbinden, en kennis ontwikkelen en uitwisselen op het gebied van structuurvisies en ondergrond. In eerste instantie zijn vooral overheden deelnemer: gemeenten, provincies, ministeries en waterschappen. Centraal staat de vraag: wat willen we samen bereiken en welke aanpak hanteren we daarbij? In 2008 organiseerde de initiatiefgroep onder de naam Carrousel Stedelijk Ondergronds verschillende bijeenkomsten met vertegenwoordigers van acht gemeenten, een provincie, het ministerie van VROM, SKB en COB. Inmiddels zijn nog meer gemeenten en provincies aangehaakt. Ook in 2009 vinden dergelijke bijeenkomsten plaats en wordt gestart met het opbouwen van projecten.

Contact
Anne Kamphuis
Geiske Bouma