Groene Harttunnel

De Groene Harttunnel maakt deel uit van de Hogesnelheidslijn. De HSL-Zuid verbindt Amsterdam en Rotterdam met Antwerpen, Brussel en Parijs. Een sprintje tussen Amsterdam en Rotterdam duurt dankzij de HSL-Zuid nog maar 35 minuten. Het besluit het tracédeel van de HSL-Zuid - dat loopt vanaf het riviertje de Does tot aan het Westeinde - als boortunnel aan te leggen is vooral ingegeven door de wens natuur- en milieuwaarden van Groene Hart te sparen.

De bouw is in de zomer van 2000 gestart en was naar verwachting medio 2005 gereed. Nergens ter wereld werd eerder over ruim zeven kilometer een tunnelbuis geboord met een doorsnede van bijna 15 meter. Eén tunnelboormachine maakt zo'n twintig meter onder de oppervlakte ruimte voor twee gescheiden tunnelhelften.

Het boren van een tunnel kan niet zomaar plaatsvinden vanaf het maaiveld. De boormachine moet eerst neergelaten en opgebouwd worden in een diepe schacht, de zogenaamde startschacht. Om de machine op te kunnen stellen in de startschacht heeft deze een lengte van ruim 80 meter, een breedte van circa 30 meter en een diepte van ongeveer 25 meter. Van hieruit wordt geboord naar de andere schacht 7160 meter verderop, de zogenaamde ontvangstschacht. De grote diepte is nodig om ervoor te zorgen dat de machine voldoende grond boven zich heeft om veilig te kunnen boren en om te voorkomen dat de grote holle tunnelbuis in het grondwater omhoog komt drijven.

Bouwmethode

Boortunnel Groene Hart
Door de tunnel onder het Groene Hart te boren, zijn in het Groene Hart nauwelijks graafwerkzaamheden nodig en worden schade aan het landschap en bouwoverlast zo veel mogelijk beperkt.
De boortunnel begint bij Leiderdorp, vlak bij het riviertje de Does in de Bospolder. Net ten zuiden van Westeinde in Hazerswoude-Dorp komt de tunnel weer boven de grond. De hogesnelheidstrein zal straks het traject in 1,5 minuut afleggen met een snelheid die varieert tussen de 250 en 300 kilometer per uur. De tunnel bestaat uit één buis van ruim 7 kilometer lang.  Inclusief toeritten bedraagt de lengte zelfs 8,5 kilometer. De buitendiameter van de tunnelbuis is bijna 15 meter. Deze omvang maakt de tunnel uniek in de wereld.

Een betonnen muur van 45 centimeter splitst de tunnelbuis in tweeën, waardoor twee compartimenten en dus een dubbelsporige tunnel ontstaan. Om de 150 meter worden verbindingsdeuren gerealiseerd, zodat reizigers in geval van een calamiteit de veilige buis kunnen bereiken. Onderdeel van de tunnel zijn vijf schachten - drie in het geboorde deel en in elk van de gesloten toeritten voor onderhoud, luchtdrukafvoer en technische installaties. Deze schachten dienen ook als onderdeel van de vluchtroute in geval van calamiteiten

De tunnel is gebouwd met een speciaal voor dat doel vervaardigde machine, de Aurora, gebouwd in opdracht van de aannemers Bouygues/Koop. Bij het boren van de Groene Harttunnel wordt de slurryschildmethode toegepast. Bij deze methode wordt gebruik gemaakt van een bentonietslurry (water met bentoniet) om aan het boorfront voldoende steundruk te geven. De bentonietslurry heeft een dubbele functie: het dient als steunvloeistof en als transportmedium voor de afvoer van de ontgraven grond.

Start-/ontvangstschacht boormachine
De boormachine is begonnen met boren vanuit een 25 meter diepe bouwschacht, de zogenoemde startschacht. Vanwege de omvang van de boormachine, was een startschacht nodig van 30 meter breed en ruim 80 meter lang. Vanuit deze schacht begon de tunnelboormachine haar reis op 30 meter diepte naar de ontvangstschacht, 7.160 meter verderop.

Om te voorkomen dat de boormachine en de tunnel door het omringende grondwater omhooggeduwd zou worden, is er op 30 meter diepte geboord. Zodoende bevindt zich genoeg aarde boven de tunnel om dit ‘opdrijven’ te voorkomen. Grondwaterstromen zijn door de bouw van de tunnel nauwelijks verstoord, omdat het water in de 30 meter dikke bodemlaag steeds voldoende ruimte had en heeft om boven of onderlangs de tunnel langs te gaan.