Natte ontgraving beperkt overlast in ’s-Hertogenbosch


Natte ontgraving van de bouwkuip voor parkeergarage Vonk & Vlam in 's-Hertogenbosch beperkt het aantal vrachtwagenritten met tachtig tot honderd per dag. Ruim honderdduizend kubieke meter zand wordt via een leiding afgevoerd naar de Zuid-Willemsvaart en van daar per schip vervoerd. De logistieke oplossing past in het streven van de gemeente 's-Hertogenbosch en aannemer Heijmans om overlast voor de inwoners waar mogelijk te beperken.

De parkeergarage Vonk & Vlam, aan de zuidkant van 's-Hertogenbosch, moet vanaf eind 2014 plaats bieden aan 1.040 auto’s en zo een belangrijke bijdrage leveren aan het autoluw maken van de stad. Na voltooiing ligt de parkeergarage geheel onder de stadsgracht en is hij zo maximaal ingepast in het ambitieuze Stadswalzoneproject van 's-Hertogenbosch. De parkeergarage heeft een lengte van 275 meter en is 35 meter breed. In totaal worden er drie parkeerlagen gebouwd, die volledig onder het maaiveld verdwijnen. De bouwkuip, die voorzien wordt van een onderwaterbetonvloer, wordt veertien meter diep ontgraven. Bovengronds zullen alleen de toegang tot de entree en de twee voetgangersuitgangen zichtbaar zijn.

De natte ontgraving wordt uitgevoerd door Martens en Van Oord. Nadat damwanden van twintig meter zijn aangebracht, is de eerste vier meter grond afgegraven. Daarna is er water in de put gepompt. Kees Groeneveld, manager Specialistisch grondverzet bij Martens en Van Oord over de werkwijze: "Vooraf hebben we met grondboringen en sonderingen de samenstelling van de grond kunnen vaststellen. Het is grotendeels zand, zodat deze techniek goed toepasbaar is. We zuigen het zand tot veertien meter diep weg. De machinist op de kraan heeft de beschikking over gps, waarmee hij ervoor zorgt dat het zand gelijkmatig wordt weggezogen. Hij werkt vanaf een ponton in de bouwput waarop we een kraan met een cutterzuiger hebben geplaatst. We zuigen een mengsel van een deel zand en vier delen water op. Deflectiemeting met behulp van een radioactieve bron zorgt voor een goede bewaking van het mengsel. Continue meting in de flow zorgt ervoor dat de mengverhouding binnen de bandbreedte blijft en de afvoerbuis niet verzand.

Het zand wordt per schip afgevoerd. (Foto: Martens en Van Oord)

Groeneveld vervolgt: "We voeren het mengsel door een zeef die delen groter dan twintig millimeter opvangt, en pompen het zand-watermengsel vervolgens via een buis met een doorsnede van 350 millimeter over zeshonderd meter naar een schip in de Zuid-Willemsvaart. Daar gebruiken we cyclonen om het zand van het water te scheiden. Het water pompen we via een retourleiding terug naar de bouwput."

Hoge eisen
De parkeergarage komt op een prominente plek. Het wordt een visitekaartje voor de stad. De kwaliteitseisen zijn dan ook hoog. Dit geldt voor alle onderdelen: de architectuur, de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing, de gebruiksvriendelijkheid, het comfort en de duurzaamheid van de garage.

Raoul Beckers, projectleider bij de Dienst Realisatie en Beheer van de gemeente 's-Hertogenbosch: "De stadsmuren staan nog steeds om het oude centrum van 's-Hertogenbosch heen. De vestingwerken hebben een rijksmonumentale status. Er wordt heel veel aan gedaan om de historie weer beleefbaar te maken. De oplossing voor inpassing van Vonk & Vlam is vanuit die context ontstaan. We brengen de oude stadsgracht weer terug. De twee uitgangen van de parkeergarage zijn niet, zoals je zou verwachten, zo dicht mogelijk bij de winkels geplaatst, maar juist zo dat de bezoeker meteen zicht heeft op de vestingwerken. Alle deelprojecten zijn erop gericht dat we het 'rondje vestingwallen' op hoog niveau kunnen beleven. Daar zijn we al twintig jaar mee bezig."

EMVI-eisen geven doorslag
De keuze voor natte ontgraving - en daarmee beperking van het aantal vrachtwagenbewegingen - heeft alles te maken met de keuze van de gemeente 's-Hertogenbosch om in alles de dialoog aan te gaan met bewoners. Projectmanager Guido Bosman van Heijmans: "De natte ontgraving door Martens en Van Oord komt volledig op het conto van de EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving )-eisen ten aanzien van de beperking van bouwhinder. Het levert geen optimalisatie in tijd en het is duurder dan droog ontgraven. Maar wij hebben ervoor gekozen en ermee gescoord bij de gemeente."

Visualisaties van de nieuwe parkeergarage. (Beeld: Studio Studio Leon Thier architecten)

Raoul Beckers: "In de vergunningfase zijn bezwaren vanuit de omgeving geweest, waarna we nadrukkelijk voor de dialoog hebben gekozen. Er is een projectbegeleidingsgroep waarin achttien plaatselijke groeperingen zijn vertegenwoordigd. We hebben met z’n allen afgesproken dat we eruit komen. Daar volgt uit dat als er belangen zijn die wij als gemeente kunnen dienen, wij dan niet zullen nalaten dat ook te doen. Dat betekent onder andere dat we voor de meest veilige bouwmethoden hebben gekozen. Dat hebben we gedaan door de markt uit te dagen met twee belangrijke EMVI-criteria: het voorkomen van en omgaan met schade en bouwhinder. Dat zijn heel zwaarwegende eisen. Dat blijkt uit het feit dat de EMVI-eisen uiteindelijk de doorslag hebben gegeven. We hebben op basis van onze eigen cijfers een bandbreedte voor de kosten aangegeven. Wie daaronder ging, kon geen extra punten verdienen, waardoor de EMVI-eisen echt meetelden."

Guido Bosman: "We zaten in onze interne calculatie in eerste aanleg boven het plafondbedrag en wilden maximaal scoren in aftrek op basis van EMVI-criteria. We hebben onszelf heel hoge eisen gesteld, omdat die scherpte aan de voorkant ertoe leidt dat de faalkosten snel afnemen. Met andere woorden: hoe hoger de eisen, des te meer wij verdienen. Als je bereid bent de kwaliteit te leveren die de opdrachtgever verlangt, is hij ook bereid daarvoor te betalen, is onze ervaring."



Ook interessant:


Civiel ingenieur Kees Groeneveld is manager Specialistisch grondverzet bij Martens en Van Oord. Daarvoor was hij achtereenvolgens hoofd bedrijfsbureau en projectleider, eveneens bij Martens en Van Oord.

Guido Bosman is senior projectmanager wegen bij Heijmans, waar hij de afgelopen vijf jaar verschillende andere functies vervulde. Hij is ook betrokken bij de verbreding van de A2 en de A76.

Raoul Beckers is accountmanager Account Restauratie bij de gemeente ’s-Hertogenbosch. Hij studeerde milieutechnologie aan de hogeschool in ‘s-Hertogenbosch en civiele techniek/waterbouwkunde aan de hogeschool Rotterdam

Prestigieuze prijs

De inspanningen die de gemeente 's-Hertogenbosch doet om de historie van de stad te behouden, heeft in 2010 geleid tot ontvangst van de prijs voor het Europese restauratieproject op het gebied van architectuur, landschap en archeologisch erfgoed. Mede door de restauraties aan vestingwerken wordt er in 's-Hertogenbosch veel gedaan aan het behoud van de historie van de stad. In 2005 werd 's-Hertogenbosch ook al uitgeroepen tot vestingstad van Europa.

Half jaar winst door Lean Bouwen

Heijmans heeft bewust gekozen voor 'Lean Bouwen' en is erin geslaagd de bouwtijd daarmee met een half jaar te beperken. De oplevering van het project Vonk & Vlam stond gepland voor juli 2015. Dat wordt nu december 2014. Lean Bouwen is erop gericht verspilling van materialen en tijd te voorkomen. Lean Bouwen betekent in de praktijk dat de afstemming tussen verschillende onderdelen in het bouwproces beter is. Het belang van het project prevaleert boven dat van de verschillende onderdelen, waardoor samenwerking verbetert en onnodige processtappen kunnen worden overgeslagen.