Loading...

De Onderbreking

Kabels en leidingen

Kabels en leidingen

Van een zaal vol naar een handvol

Arnhem, Ondergronds afvaltransport

De visie van… Karin de Haas

In Focus: Ondergronds in Overijssel

Promotieonderzoek: Virtueel stroomlijnen nutswerkzaamheden

Wat als de straat een StraaD moet worden?

Harderwijk, Parkeergarage Houtwal

Workshop brengt oplossing in zicht

Ontwikkelen vanuit permanente tijdelijkheid

Kennisbank

Kabels en leidingen

Kabels en leidingen zijn vitaal voor het leveren van basisvoorzieningen. De Nederlandse ondergrond ligt er vol mee. Hier zijn allerlei opgaven aan verbonden: Hoe kunnen we alle infrastructuur goed onderhouden en renoveren zonder al te veel hinder? Hoe zorgen we ervoor dat er geen schade ontstaat bij het werken aan (nieuwe) ondergrondse constructies? Wat als de behoefte aan kabels en leidingen verder toeneemt, of juist afneemt?

De opgaven op het gebied van kabels en leidingen zijn soms technisch van aard, maar de ervaring leert dat er ook op organisatorisch gebied verbeteringen mogelijk zijn. Voor optimale inpassing van kabels en leidingen is er samenwerking nodig tussen vele partijen vanuit verschillende sectoren, zoals energie- en nutsvoorzieningen, ruimtelijke ordening, aannemerij, vastgoed en overheid. Het COB maakt zich sterk voor kennisontwikkeling binnen de gehele beleidscyclus van (structuur)visie, planvorming, ontwerp, uitvoering, beheer en renovatie.

Lopende projecten

Big data
T541
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nieuwe technologieën bieden iedere dag meer mogelijkheden voor het verzamelen van gegevens. De data kan gebruikt worden om systemen te monitoren en bij te sturen. Bij ondergronds bouwen vindt het verzamelen en samenbrengen van verschillende data nog niet op grote schaal plaats. Het COB wil het thema big data daarom meer onder de aandacht brengen.

Onderzoek
Als eerste stap wordt op woensdag 26 oktober 2016 een minicongres over big data georganiseerd. Guus Coolegem (C-Cube), Jasper Maters (Google) en Claudia de Andrade (Rijkswaterstaat) zorgen voor een introductie met inspirerende voorbeelden. Daarna zijn er kleine workshops om verder te discussiëren over concrete vragen en stellingen.

Bijeenkomsten

26-10-2016 - Minicongres Big data

Bij ondergronds bouwen vindt het verzamelen en samenbrengen van verschillende data nog niet op grote schaal plaats. Het COB wil het thema big data daarom meer onder de aandacht brengen. Wat ka



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Ambiënt Advies B.V.

Locatie: Utrecht, Lange Hagelstraat 30
Petra van der Werf, rol: Deelnemer bijeenkomst

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Pedro Kooistra, rol: Deelnemer bijeenkomst

ARCADIS Nederland B.V.

Locatie: Rotterdam, Delftse Poort, Weena 505
Tom Versluijs, rol: Deelnemer bijeenkomst

Besix Nederland B.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Europa 900
Thijs Lambert, rol: Deelnemer bijeenkomst

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, IJtunnel 4
Ron Beij, rol: Deelnemer bijeenkomst
C-Cube international bv

C-Cube international bv

Locatie: Delft, Molengraaffsingel 14
Guus Coolegem, rol: Spreker congres

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caro Rietman, rol: Begeleider/Facilitator
Leen van Gelder, rol: Coordinator
Marije Nieuwenhuizen, rol: Rapporteur

Covalent B.V.

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Siert Saes, rol: Deelnemer bijeenkomst

Croonwolter&dros

Locatie: Rotterdam, Marten Meesweg 25
Dolf van der Meij, rol: Deelnemer bijeenkomst

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Gerard van der Kolff, rol: Deelnemer bijeenkomst
Mandy Korff, rol: Deelnemer bijeenkomst
Thomas Bles, rol: Deelnemer bijeenkomst
Eijkelkamp Soil & Water

Eijkelkamp Soil & Water

Locatie: Giesbeek, Nijverheidsstraat 30
Ruben Pot, rol: Deelnemer bijeenkomst

ENGIE

Locatie: Wormerveer, Industrieweg 20a
Patrick Hoet, rol: Deelnemer bijeenkomst

ENGIE Infra & Mobility B.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Barcelona 800
Siem Vriend, rol: Lid
Google

Google

Locatie: Amsterdam, Claude Debussylaan 34
Jasper Maters, rol: Spreker congres

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Rapporteur

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Herman Pruisken, rol: Deelnemer bijeenkomst
Jordi Overeem, rol: Deelnemer bijeenkomst

INNOCY B.V.

Locatie: Breda, Haagweg 1
Alexander Zoetemelk, rol: Deelnemer bijeenkomst
Bram ten Klei, rol: Deelnemer bijeenkomst
InTraffic B.V.

InTraffic B.V.

Locatie: Nieuwegein, Iepenhoeve 11
Marco Bakker, rol: Deelnemer bijeenkomst
Menno Kamminga, rol: Deelnemer bijeenkomst

IXAS Consortium Ballast Nedam, Fluor, Heijmans en 3i Infrastructure

Locatie: Amsterdam, Paalbergweg 2
Dennis Meegdes, rol: Deelnemer bijeenkomst
Wijnand Mellegers, rol: Deelnemer bijeenkomst

Peter Juijn teksten

Locatie: Utrecht, Kwartelstraat 43
Peter Juijn, rol: Rapporteur

Rijkswaterstaat CIV Centrale Informatievoorziening

Locatie: Delft, Derde Werelddreef 2
Claudia de Andrade, rol: Spreker congres
Martin de Lange, rol: Deelnemer bijeenkomst

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Mark Zwaan, rol: Deelnemer bijeenkomst
William van Rijswijk, rol: Deelnemer bijeenkomst

Royal HaskoningDHV

Locatie: Rotterdam, George Hintzenweg 85
Joost Dorreman, rol: Deelnemer bijeenkomst
Jurgen Herbschleb, rol: Deelnemer bijeenkomst
SBRCURnet

SBRCURnet

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Martin van der Vliet, rol: Deelnemer bijeenkomst

Siemens Mobility BV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 7
Harald Hofstede, rol: Deelnemer bijeenkomst
Peter van Duijvenbode, rol: Deelnemer bijeenkomst
SIG Air Handling HC PS

SIG Air Handling HC PS

Locatie: Waalwijk, Tielenstraat 19
Joost van Dijk, rol: Deelnemer bijeenkomst
Simacan

Simacan

Locatie: Amersfoort, Valutaboulevard 26
Eric Mulders, rol: Deelnemer bijeenkomst

Sogeti Nederland B.V.

Locatie: Vianen, Lange Dreef 17
Johan Beikes, rol: Deelnemer bijeenkomst

Soltegro B.V.

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
André Stehouwer, rol: Deelnemer bijeenkomst
Rob de Jong, rol: Deelnemer bijeenkomst

Strukton Civiel Projecten b.v.

Locatie: Utrecht, Westkanaaldijk 2
Oscar Vos, rol: Deelnemer bijeenkomst

TBI Holdings B.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminaplein 37
Ralf van den Boom, rol: Deelnemer bijeenkomst
TriMaya BV

TriMaya BV

Locatie: Den Haag, Valkenboskade 400
Boy Soochit, rol: Deelnemer bijeenkomst

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer bijeenkomst
VB&T Vastgoedmanagement

VB&T Vastgoedmanagement

Locatie: Eindhoven, Vestdijk 180
Jack Schooneveldt, rol: Deelnemer bijeenkomst

Vialis BV

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Johan van der Velde, rol: Deelnemer bijeenkomst

Volker InfraDesign

Locatie: Woerden, Korenmolenlaan 2
Martinus van de Ruitenbeek, rol: Deelnemer bijeenkomst

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Amsterdam, Hoogoorddreef 15
Johan Kornet, rol: Deelnemer bijeenkomst
Catalogus bundelingstechnieken
O706
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Een aantal van de ideeën van het project Vol onder maaiveld hebben te maken met de bundeling van kabels en leidingen in de ondergrond. Het COB gaat starten met een plan van aanpak opstellen om te komen tot een groeiboek ‘Catalogus Bundelingstechnieken’, waar gemeenten, netbeheerders, ondergrondse bouwers en anderen geïnteresseerde partijen gebruik van kunnen maken als zij plannen willen ontwikkelen voor de aanpassing van de ondergrondse infra.

Onderzoek
Er is gestart met een eerste inventarisatie van reeds bestaande informatie(-bronnen), vervolgens wordt ook gesproken met de verschillende teams over de plannen die zij eerder gepresenteerd hebben.

Resultaat
Het plan van aanpak is Q3 2020 gereed.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Gemeente Amsterdam Stadsdeel Amsterdam-Noord

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Lid expertteam

Gemeente Amsterdam Stadsdeel Amsterdam-Noord

Locatie: Amsterdam, Buikslotermeerplein 2000
Eric van den Beuken, rol: Lid expertteam

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Lid expertteam

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Lid expertteam

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Projectleider
Common ground voor ondergrondse infra
O700
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nederland staat op gebied van de kabel- en leidingeninfrastructuur voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De belangrijkste zijn de energietransitie, de klimaatopgave, de verdere verstedelijking naast de huidige vervangingsopgaven. Nieuwe kabels en leidingen moeten worden ingepast in een veelal complexe omgeving.

Onderzoek
Om die opgaves het hoofd te bieden is een langetermijnstrategie nodig waarin de ruimtelijke, bestuurlijke en financiële aspecten een centrale plaats krijgen. Het project Common ground voor ondergrondse infra moet ertoe leiden dat betrokken partijen vanuit gedeelde belangen de handen ineenslaan, opgaven in beeld brengen en zich op gezamenlijke doelen richten.

Resultaat
Het onderzoek heeft een integrale analyse van de toekomstige ontwikkelopgave opgeleverd met de belangen, de kennisvragen, de gebruikte instrumenten en de (bewezen effectieve) oplossingen van alle bij de ondergrondse kabel- en-leidingeninfrastructuur betrokken partijen.

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

19-10-2018 - Voortgangsbijeenkomst Common ground

De afgelopen periode hebben we zo’n 30 persoonlijke interviews afgenomen én 4 groepsinterviews georganiseerd met o.a. netbeheerders, gemeenten, aannemers en ingenieurs. Alle tot nu toe verzame


27-03-2018 - Startbijeenkomst

op de startbijeenkomst wordt een stakeholderanalyse gemaakt, komen de interviews aan bod en worden er rollen verdeeld.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Harry Nijland, rol: Deelnemer
Robert-Jan Looijmans, rol: Deelnemer
Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling

Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling

Locatie: Amsterdam, Kattenburgerstraat 5
Jan Breedveld, rol: Deelnemer
Raymond Hollander, rol: Geïnterviewd

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ben Lambregts, rol: Geïnterviewd
Anchormen

Anchormen

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 11
Arjen van Wijngaarden, rol: Geïnterviewd

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Mark Deuring, rol: Deelnemer

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Etienne Budde, rol: Deelnemer
Jon Bellis, rol: Deelnemer
AT Lawyers

AT Lawyers

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100-A
Fanauw Hoppe, rol: Geïnterviewd

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Erik Visser, rol: Geïnterviewd
Gerben Hofmeijer, rol: Deelnemer
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Besix Nederland B.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Europa 900
Jeroen Philtjens, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Harold Lever, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Yvonne de Rijck, rol: Geïnterviewd

Brabant Water N.V.

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Henk Geurts, rol: Geïnterviewd

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, IJtunnel 4
Ron Beij, rol: Deelnemer diner 2018 CG

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid projectteam
Karin Clement, rol: Begeleider/Facilitator
Karin de Haas, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Commissie MER Milieu Effectrapportage (MER)

Commissie MER Milieu Effectrapportage (MER)

Locatie: Utrecht, A. van Schendelstraat 760
Marja van der Tas, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Marja van der Tas, rol: Geïnterviewd

Covalent B.V.

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Ronald Gram, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Peter van den Berg, rol: Deelnemer diner 2018 CG

DEME Infra NL BV

Locatie: Dordrecht, Kilkade 2
Jan Verschueren, rol: Deelnemer diner 2018 CG

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Deelnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Geïnterviewd
Peter Spierenburg, rol: Deelnemer
Wim Drossaert, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Dura Vermeer Bouw Zuid West BV

Dura Vermeer Bouw Zuid West BV

Locatie: Rotterdam, Rotterdam Airportplein 21
Femke van de Meeberg, rol: Geïnterviewd
Dutch Data Center Association

Dutch Data Center Association

Locatie: Amsterdam Z-o, Abcouderstraatweg 46
Stijn Grove, rol: Deelnemer

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jan Peters, rol: Geïnterviewd
Jos Lemmens, rol: Deelnemer
Karl Langeveld, rol: Deelnemer
Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Locatie: Rotterdam, Postbus 1738, Kamer T17-23
Mike Duijn, rol: Deelnemer
Eurofiber

Eurofiber

Locatie: Maarssen, Safariweg 25-31
Hans van Leeuwen, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer
Hein Herbermann, rol: Deelnemer
Robbert Wever, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Friso Advies

Friso Advies

Locatie: ,
Friso de Zeeuw, rol: Geïnterviewd

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer
Roeland de Korte, rol: Geïnterviewd
Roeland de Korte, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Katinka Zollner, rol: Deelnemer
Lidwien Besselink, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Marten Klein, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Marten Klein, rol: Geïnterviewd
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Dirk van der Woude, rol: Geïnterviewd
Frans Dubbeldam, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Paul van Riel, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer
Noortje de Geus, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer
Jillian Benders, rol: Deelnemer
Wil Kovács, rol: Deelnemer
Wouter Boonzaaijer, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Maarten Nijpels, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Ron de Puy, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer
Rob Elemans, rol: Deelnemer
Steven Adriaansen, rol: Deelnemer

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid projectteam

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Age Buitenrust Hettema, rol: Deelnemer
Egbert van der Wal, rol: Deelnemer
Sjaak Verburg, rol: Geïnterviewd

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
Herrenknecht AG

Herrenknecht AG

Locatie: Schwanau-allmannsweier, Schlehenweg 2
Kathrin Glab, rol: Geïnterviewd

Hogeschool Utrecht

Locatie: Utrecht, Nijenoord 1
Ursula Backhausen, rol: Deelnemer
Hoofdkantoor Alliander

Hoofdkantoor Alliander

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 68
Daan Schut, rol: Geïnterviewd
Martha van den Hengel, rol: Geïnterviewd
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Locatie: Heerhugowaard, Bevelandseweg 1
Rob Weijling, rol: Deelnemer
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Caroline Groot, rol: Geïnterviewd
KPN Consumer Operations

KPN Consumer Operations

Locatie: Amersfoort, Stationstraat 115
Ivar Heijnen, rol: Deelnemer

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Joris Janissen, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Thijs Pepels, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Geïnterviewd
Laurens van Raaij, rol: Geïnterviewd
Loyens & Loeff

Loyens & Loeff

Locatie: Amsterdam, Fred. Roeskestraat 100
Léone Klapwijk, rol: Reviewer
Raphaël Donkersloot, rol: Reviewer

Max Bögl Nederland B.V.

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 5a
Hans de Koning, rol: Deelnemer diner 2018 CG

MH Poly Consultants & Engineers bv

Locatie: Bergen Op Zoom, Peter Vineloolaan 46b
Dennis Hut, rol: Deelnemer
Ministerie IenW

Ministerie IenW

Locatie: Den Haag, Postbus 20901
Peter Kouwenhoven, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties DG Bestuur en Wonen

Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties DG Bestuur en Wonen

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Christiaan de Jong, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Locatie: Den Haag, Turfmarkt 147
Monique Arnolds, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Economische zaken en Klimaat, directie Digitale Economie

Ministerie van Economische zaken en Klimaat, directie Digitale Economie

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 73
Simon van Merkom, rol: Geïnterviewd
Ministerie van IenW

Ministerie van IenW

Locatie: Den Haag, Plesmanweg 1-6
Martin Peersmann, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Movares Nederland B.V.

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Geïnterviewd
Menno Chang, rol: Deelnemer
Monique Wolfraad-Holland, rol: Deelnemer
Pieter Versluys, rol: Geïnterviewd

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Wim van Grunderbeek, rol: Geïnterviewd
Nijkamp Energiedistributie B.V.

Nijkamp Energiedistributie B.V.

Locatie: Breda, Wieringenstraat 75
Berno Kastelijns, rol: Deelnemer

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Peter Mense, rol: Geïnterviewd
Ruud Bot, rol: Deelnemer
Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn advocaten en notarissen

Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn advocaten en notarissen

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 57
Lianne Barnhoorn, rol: Reviewer

Pipeliner

Locatie: Rotterdam, Brielselaan 175
Alexander de Boer, rol: Deelnemer

Projectbureau A2 Maastricht

Locatie: Maastricht, Stadionplein 31
Jos Geurts, rol: Geïnterviewd

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
David Elbers, rol: Deelnemer
John Sandbrink, rol: Geïnterviewd
Mahesh Ghoerbien, rol: Deelnemer
Paul Carstens, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Alex Veldhof, rol: Geïnterviewd
Erik Rutten, rol: Geïnterviewd
Jeroen van Schaick, rol: Deelnemer
Rogier Pronk, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland Projectbureau RijnlandRoute

Locatie: Den Haag, Zuid Hollandplein 1
Bas van Herpen - van Leenen, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dick Beentjes, rol: Deelnemer

Rijkswaterstaat LOB

Locatie: Utrecht, Grifioenlaan 2
Jos van Wersch, rol: Opdrachtgever

Rijkswaterstaat PPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Herbert van Dormalen, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Deelnemer
SEO Economisch Onderzoek

SEO Economisch Onderzoek

Locatie: Amsterdam, Roetersstraat 29
Carl Koopmans, rol: Geïnterviewd

Siemens Mobility BV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 7
Arjen Hartman, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Niels Hartogsveld, rol: Deelnemer

Soltegro B.V.

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
Leen van Gelder, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Gerja Koldenhof, rol: Geïnterviewd
Lennard Seriese, rol: Geïnterviewd
Louis van der Hoeven, rol: Geïnterviewd
Marc van der Linden, rol: Geïnterviewd

Stichting de Bouwcampus

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Harald Versteeg, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Geïnterviewd

Strukton Civiel Projecten b.v.

Locatie: Utrecht, Westkanaaldijk 2
Bauke Lobbezoo, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Tauw bv

Locatie: Deventer, Handelskade 37
Thijs Wessels, rol: Deelnemer

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Niek Mouter, rol: Geïnterviewd

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit der Bouwkunde

Locatie: Delft, Julianalaan 134
Han Meyer, rol: Geïnterviewd

Universiteit Twente

Locatie: Enschede, Drienerlolaan 5
Léon Olde Scholtenhuis, rol: Geïnterviewd
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Locatie: Den Haag, Nassaulaan 12
Henk van den Berg, rol: Deelnemer
Marjon Bosman Verbruggen, rol: Geïnterviewd
Vewin

Vewin

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 12
Rob Eijsink, rol: Deelnemer

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Deelnemer

Volker InfraDesign

Locatie: Woerden, Korenmolenlaan 2
René Beurze, rol: Deelnemer diner 2018 CG

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Deelnemer

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Alfons van Marrewijk, rol: Deelnemer
Erwin Biersteker, rol: Deelnemer
Consensus in kosten en baten
O708
Status: Initiatief
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Vanuit het onderzoek Common ground voor ondergrondse infra is geconcludeerd dat er in ondergrondse infraprojecten met meerdere betrokken partijen vaak sprake is van een onevenredige verdeling van kosten en baten. Het ontbreekt aan een transparante, algemeen bruikbare systematiek om kosten te verevenen, waardoor samenwerking wordt belemmerd.

Onderzoek
Het COB-netwerk start een denktank met mensen die willen nadenken over – en geloven in – een andere aanpak. Mensen die willen zoeken naar oplossingen waardoor de financiële aspecten tussen de betrokkenen partijen geen spelbreker zullen zijn voor een toekomstbestendige kabel- en leidingeninfrastructuur in Nederland.

Resultaat
Het resultaat van deze denktank wordt een concreet plan van aanpak om kennis te ontwikkelen of onderzoek te doen, zodat we die andere aanpak die uit het traject met de denktank komt daadwerkelijk kunnen implementeren.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Dafra van Engelen, rol: Begeleider/Facilitator

ARCADIS Nederland B.V.

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Erik Dubbelaar, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Initiatiefnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Deelnemer

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jo Janssen, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Initiatiefnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Laurens van Raaij, rol: Deelnemer

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
David Elbers, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Initiatiefnemer

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Joris Vijverberg, rol: Deelnemer

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Deelnemer
SGS Roos + Bijl Engineers en Consultants

SGS Roos + Bijl Engineers en Consultants

Locatie: Rhoon, Nijverheidsweg 35
Johan de Leeuw, rol: Deelnemer
Wilko van Kruisbergen, rol: Deelnemer
SynergieNL

SynergieNL

Locatie: ,
Arnoud Dreveijn, rol: Deelnemer
Syntax Inframediairs B.V.

Syntax Inframediairs B.V.

Locatie: Harderwijk, Industrieweg 9
Bart van Paassen, rol: Deelnemer
Data delen
KIBO01
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Er wordt steeds meer data verzameld en openbaar beschikbaar gesteld. Er is momenteel nog weinig zicht op de waarde van deze data voor nutsbedrijven en de bijdrage die assetdata kan leveren aan de maatschappij en andere netbeheerders. Het COB zet in op een inspiratieboek met 'datakansen', waarmee netbeheerders zich kunnen ontwikkelen in het vrijgeven van data.

Onderzoek
Een werkgroep bevraagd betrokken partijen bij dit onderzoek, legt de resultaten van de enquetes naast elkaar zoekt rode draden. In maart 2016 is gestart met het samenstellen van het concept inspiratiedocument.

Resultaat
Een verkennende studie dat laat zien wat data delen inhoudt voor het aanleggen, beheren en onderhouden van kabel- en leidinginfrastructuur. Teven is dit een aanzet om het open stellen van data op gang te krijgen en dit onderwerp te agenderen. In februari 2017 is het rapport gepubliceerd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

03-03-2016 - Bijeenkomst Data delen

De verzamelde input wordt besproken voor het concept document en vervolgstappen worden bepaald.


26-01-2015 - Bijeenkomst Data Delen


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Christian Klep, rol: Lid
Jan Bruinenberg, rol: Lid

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Sandra Brouwer, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Geïnterviewd

Brabant Water N.V.

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Daan Os, van, rol: Geïnterviewd
Roel Diemel, rol: Geïnterviewd

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Paul Schaminée, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Geïnterviewd
Paul Elzenaar, rol: Geïnterviewd

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Freek Verhoef, rol: Geïnterviewd
Hans Meijer, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Karin de Goederen, rol: Lid
Micha van Engelen, rol: Lid
Wil Kovács, rol: Geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Sieb van der Weide, rol: Geïnterviewd

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Locatie: Heerhugowaard, Stationsplein 136
Mark Broos, rol: Geïnterviewd

KWR Water Cycle Research Institute

Locatie: Nieuwegein, Groningenhaven 7
Ralph Beuken, rol: Lid

Marmos Bodemmanagement

Locatie: Rotterdam, Geert Adegeeststraat 4
Marnix Mosselman, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
John Sandbrink, rol: Geïnterviewd
Ruud Kamp, rol: Geïnterviewd

Provincie Limburg

Locatie: Maastricht, Limburglaan 10
Frank Lonnee, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Frans van Dam, rol: Geïnterviewd
Herman Winkels, rol: Geïnterviewd

Stantec B.V.

Locatie: Arnhem, Tivolilaan 205
Peter van Mullekom, rol: Projectleider

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid
Fabels en feiten bij kabels en leidingen
O704
Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Belemmeringen in wet- en regelgeving: iedereen ervaart ze. En er is geen Wet op de kabels en leidingen. Regelgeving die betrekking heeft op kabels en leidingen is verspreid over een flink aantal wetten en besluiten. Naast de feitelijke belemmeringen die we tegenkomen, zien we dat er ook nogal wat aannames zijn die ons belemmeren. Die aannames zijn niet op feiten gebaseerd. Het doel van dit project is uitgaan van de feiten en niet van interpretaties rondom wet- en regelgeving en tegelijkertijd signaleren welke wetgeving die samenwerking in de weg staat.

Onderzoek
Er worden acht interviewers uitgevraagd in het netwerk van het COB. De interviewers wordt gevraagd om aan de hand van 10 interviews ieder te zorgen voor 10 fabels en 10 feiten. Hierbij wordt zorggedragen dat de interviews worden gehouden met een mensen uit alle verschillende gebieden binnen de kabel- en leidingketen. De inventarisatie zal hiermee potentieel 80 fabels en 80 feiten kunnen opleveren.

Resultaat
Publicatie groeiboek Fabels en feiten bij kabels en leidingen in Q2 2021.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Aannemersbedrijf M. Hurkmans en Zn. B.V.

Aannemersbedrijf M. Hurkmans en Zn. B.V.

Locatie: Someren, Kanaalstraat 105
Edwin Baeten, rol: Geïnterviewd
Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Dicky Rezel, rol: Geïnterviewd
Robert-Jan Looijmans, rol: Lid expertteam

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ashveen Badloe, rol: Geïnterviewd
Ben Lambregts, rol: Geïnterviewd
AM bv

AM bv

Locatie: Utrecht, Ptolemaeuslaan 80
Lucia Merema, rol: Geïnterviewd
BAM Infra Energie & Water West B.V.

BAM Infra Energie & Water West B.V.

Locatie: Zwammerdam, Molenstraat 60
Eric Feiter, rol: Geïnterviewd

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Geïnterviewd

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Combi-SION

Combi-SION

Locatie: ,
Co van Paassen, rol: Geïnterviewd

CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte

Locatie: Ede, Horaplantsoen 18
Henk Kuipers, rol: Deelnemer

CUMELA Nederland

Locatie: Nijkerk, Nijverheidsstraat 13
Herman Arissen, rol: Beoordelaar

Delta Ground Mechanics

Locatie: Loosbroek, Dorpsstraat 84a
Ruud Steenbakkers, rol: Deelnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Rob Loomans, rol: Geïnterviewd
Willem Jan Kerkhoven, rol: Geïnterviewd
Enexis

Enexis

Locatie: Venlo, Heierkerkweg 3
Sander Schouwenaar, rol: Geïnterviewd
ENEXIS NETBEHEER B.V. INFRA

ENEXIS NETBEHEER B.V. INFRA

Locatie: Maastricht, Willem Alexanderweg 80
Hugo Stevens, rol: Deelnemer
Sjef Gerards, rol: Geïnterviewd
Eurofiber

Eurofiber

Locatie: Maarssen, Safariweg 25-31
Hans van Leeuwen, rol: Geïnterviewd
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Marcel Teunissen, rol: Geïnterviewd
Fodere

Fodere

Locatie: 's Hertogenbosch, Guldenvliesstraat 13
Ernest-Jan Achterhuis, rol: Geïnterviewd
Gemeente Arnhem

Gemeente Arnhem

Locatie: Arnhem, Eusebuisbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Geïnterviewd

Gemeente Eindhoven Gemeentehuis

Locatie: Eindhoven, Stadhuisplein 10
Albert Reiling, rol: Geïnterviewd
Daniëlle van Hest-van Wieringen, rol: Geïnterviewd
Gemeente Geldrop-Mierlo Locatie Geldrop

Gemeente Geldrop-Mierlo Locatie Geldrop

Locatie: Geldrop, De Meent 2
Rob Elemans, rol: Geïnterviewd
Gemeente Hilversum

Gemeente Hilversum

Locatie: Hilversum, Dudokpark 1
John Miltenburg, rol: Geïnterviewd
Gemeente Leeuwarden

Gemeente Leeuwarden

Locatie: Leeuwarden, Oldehoofsterkerkhof 2
Harm Kooistra, rol: Geïnterviewd

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Corrie Bengoua, rol: Geïnterviewd
Gemeente Maasgouw

Gemeente Maasgouw

Locatie: Maasbracht, Markt 36
John Peeters, rol: Geïnterviewd

Gemeente Maastricht

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
Bert Wetzels, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Mevlut Kose, rol: Geïnterviewd
Gemeente Vught

Gemeente Vught

Locatie: Vught, Secr. van Rooijstraat 2
Peter Burger, rol: Geïnterviewd
Gemeente Weert

Gemeente Weert

Locatie: Weert, Wilhelminasingel 101
Andy Jeurissen, rol: Geïnterviewd
Gemeente Westvoorne

Gemeente Westvoorne

Locatie: Rockanje, Raadhuislaan 6
Henk de Graad, rol: Geïnterviewd

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
Arjan van Boheemen, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer
Dominique Pankow, rol: Geïnterviewd
Kevin Slee, rol: Geïnterviewd
Marcel Suijkerbuijk, rol: Geïnterviewd

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Peter van Gerwen, rol: Geïnterviewd

Heijmans Integrale Projecten B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Leendert de Bruin, rol: Beoordelaar

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Arjan Langhout, rol: Geïnterviewd

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid expertteam
KPN Rotterdam

KPN Rotterdam

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 123
André Jonkheid, rol: Geïnterviewd

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer
Hans van Keeken, rol: Geïnterviewd
Hub Diederen, rol: Geïnterviewd
Jaap Spaans, rol: Geïnterviewd

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Projectleider
Laurens van Raaij, rol: Projectleider
Ministerie van Defensie DPO Defensie Pijpleiding Organisatie

Ministerie van Defensie DPO Defensie Pijpleiding Organisatie

Locatie: Best,
Robert-Jan Nieuwenhuis, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Economische zaken en Klimaat, directie Digitale Economie

Ministerie van Economische zaken en Klimaat, directie Digitale Economie

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 73
David Yoshikawa, rol: Beoordelaar

Ministerie van IenW DG/RWS

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Marcel Ferdinandus, rol: Geïnterviewd
Marcel Ferdinandus, rol: Beoordelaar

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Annet Olde Bolhaar, rol: Geïnterviewd
Berry Boll, rol: Geïnterviewd
Harold Thijssen, rol: Geïnterviewd
N.V. Rotterdam-Rijn Pijpleiding Mij

N.V. Rotterdam-Rijn Pijpleiding Mij

Locatie: Hoogvliet, Postbus 490
Erik Jaggie, rol: Geïnterviewd
Pascal Verbong, rol: Geïnterviewd
New Start Projects B.V.

New Start Projects B.V.

Locatie: Hengelo, Dieselstaat 6
Ruud Versluis, rol: Geïnterviewd

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
André Dikkeschei, rol: Geïnterviewd
David Elbers, rol: Geïnterviewd
Marloes Tjallema, rol: Beoordelaar

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Ritesh Mohan, rol: Geïnterviewd
Wouter Koning, rol: Geïnterviewd

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Desmond du Parand, rol: Geïnterviewd
Taco Querens, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat Corporate Dienst

Locatie: Utrecht, Griffioenlaann 2
Rogier Soupart, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat Dienst Limburg

Locatie: Maastricht, Avenue Ceramique 125
Paul Satijn, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Hans Huntelaar, rol: Geïnterviewd
Joris Vijverberg, rol: Deelnemer
Jouke Bokma, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat Midden Nederland

Locatie: Utrecht, Papendorpseweg 101
Cees van der Horst, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid

Locatie: Rhoon, Groene Kruisweg 401
Marcel Schaaij, rol: Geïnterviewd
Ronald van Adrichem, rol: Geïnterviewd

Royal HaskoningDHV

Locatie: Nijmegen, Jonkerbosplein 52
Harm Snoeren, rol: Geïnterviewd

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Peter Pols, rol: Geïnterviewd

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Dick Ouwerkerk, rol: Geïnterviewd

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Bas van de Nieuwenhof, rol: Geïnterviewd
Hans Koeslag, rol: Deelnemer
Syntax Inframediairs B.V.

Syntax Inframediairs B.V.

Locatie: Harderwijk, Industrieweg 9
Pedro Kooistra, rol: Geïnterviewd
T-Mobile Netherlands B.V.

T-Mobile Netherlands B.V.

Locatie: Den Haag, Waldorpstraat 60
Jasper de Witt Hamer, rol: Geïnterviewd

TenneT Holding B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Harry Kraus, rol: Geïnterviewd

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Aad Correljé, rol: Geïnterviewd

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Hendrik Ploeger, rol: Geïnterviewd
Wout Broere, rol: Lid expertteam
Van den Heuvel Aannemingsbedrijf BV Vestiging Oostzaan

Van den Heuvel Aannemingsbedrijf BV Vestiging Oostzaan

Locatie: Oostzaan, Skoon 35
Michael Vos, rol: Geïnterviewd
VELIN

VELIN

Locatie: Tilburg, Reitseplein 8
Berry van Kooi, rol: Geïnterviewd

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Jans Schut, rol: Geïnterviewd
Marc Hammink, rol: Geïnterviewd
Renée Vijge, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Johan Zomerdijk, rol: Geïnterviewd
Waterschap Zuiderzeeland

Waterschap Zuiderzeeland

Locatie: Lelystad, Lindelaan 20
Benjamin Wijma, rol: Geïnterviewd
Hulp bij richtlijnen kabels en leidingen
O702
Status: Afrondende fase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
De veelheid aan voorwaarden, regelgeving, verordeningen en richtlijnen op het gebied van kabels en leidingen zorgt voor veel onduidelijkheid. Het doel van dit project is om te inventariseren en een representatief inzicht te verschaffen in het gebruik van de verschillende soorten regelgeving en richtlijnen op het gebied van kabels en leidingen, aan de hand van de universele indeling van het verloop van een project (initiatief, haalbaarheid, uitwerking/ontwerp, voorbereiding, uitvoering, afronding).

Onderzoek
Inzichtelijk maken welke documentatie geüniformeerd kan worden en welke aanvullingen op de wettelijke voorwaarden noodzakelijk zijn om kabels en leidingen veilig, betrouwbaar en vooral efficiënt te kunnen ontwerpen en aanleggen.

Resultaat
Oplevering Q2 2021: definitieve grafische kaart, definitief eindrapport en advies voor vervolgstappen. Daarnaast 2 extra producten, te weten een Blauwdruk proceslijn gebruik regelgeving en een Digitale folder: Beter inzicht in beleid.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Allinq

Allinq

Locatie: Harderwijk, Fahrenheitstraat 27-29
Abdel Oulali, rol: Geïnterviewd

Antea Group

Locatie: Heerenveen, Tolhuisweg 57
Jorrit de Jong, rol: Geïnterviewd
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Ingmar van Aartsen, rol: Geïnterviewd
Blue Fiber

Blue Fiber

Locatie: Zwolle, Eekwal 3
Lex Nicolay, rol: Geïnterviewd

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Lid expertteam

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Lid
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Lid
D&B applied behavioural science

D&B applied behavioural science

Locatie: Nijmegen, St. Anthoniusplaats 9
Timo Jansen, rol: Adviseur
Delta Fiber netwerk

Delta Fiber netwerk

Locatie: Schiedam, Overschieseweg 203
Wijnand van der Hoeven, rol: Geïnterviewd
Drents Overijsselse Delta

Drents Overijsselse Delta

Locatie: Zwolle, Dr. van Deenweg 186 - 208
Jeroen Ensink op Reimer, rol: Geïnterviewd

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Geïnterviewd

Dynniq B.V.

Locatie: Amersfoort, Basicweg 16
Ronald Bast, rol: Geïnterviewd

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Harm Smit, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid expertteam

Gemeente Arnhem Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Arnhem, Eusebiusbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Lid expertteam

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Lid expertteam
John Nieuwmans, rol: Lid expertteam

Gemeente Eindhoven Gemeentehuis

Locatie: Eindhoven, Stadhuisplein 10
Albert Reiling, rol: Lid expertteam
Gemeente Leeuwarden

Gemeente Leeuwarden

Locatie: Leeuwarden, Oldehoofsterkerkhof 2
Harm Kooistra, rol: Lid expertteam

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Hanane El-Aïssati, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Lid projectteam
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Lid projectteam

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
John Muis, rol: Geïnterviewd

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Lid expertteam

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Geïnterviewd
Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Locatie: Rotterdam, Maasboulevard 123
Ton van Bragt, rol: Geïnterviewd

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jan Kruithof, rol: Projectleider
Jarko van Bloois, rol: Lid projectteam
Jarko van Bloois, rol: Lid expertteam
Jolanda Gilles, rol: Lid projectteam
M. van der Spek Groep B.V. Hoveniersbedrijf

M. van der Spek Groep B.V. Hoveniersbedrijf

Locatie: Benthuizen, Hogeveenseweg 51
Stefan van der Spek, rol: Geïnterviewd

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Eelco Verduin, rol: Geïnterviewd
Stam & Co Infratechniek B.V.

Stam & Co Infratechniek B.V.

Locatie: Alkmaar, Diamantweg 10
Frans Smit, rol: Geïnterviewd

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Lid expertteam

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Bas van de Nieuwenhof, rol: Geïnterviewd
Bas van de Nieuwenhof, rol: Lid expertteam

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Anne Immers, rol: Geïnterviewd
VodafoneZiggo

VodafoneZiggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Sandra Law-van der Weide, rol: Lid expertteam
Sjoerd Groot, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Geïnterviewd
Kabels en leidingen in grote projecten
O56
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Bij veel grote bouw- en infraprojecten vormen de ondergrondse kabels en leidingen een grote uitdaging. Gaat alles aan de kant of wordt het een geïntegreerde oplossing? En hoe organiseer je dit?

Onderzoek
Bij zes grote infra projecten zijn interviews afgenomen door leden van het kernteam. Geinventariseerd is de vraag: wat gebeurt er nu echt in grote praktijkprojecten, bekeken vanuit verschillende perspectieven. Wat zijn de gemene delers, wat zijn de verschillen?

Resultaat
De uitkomsten van de interviews zijn naast elkaar gelegd om inzichten te vinden waar toekomstige praktijkprojecten profijt van kunnen hebben. Dit heeft geresulteerd in het rapport Worstelen met kabels en leidingen dat in 2018 is opgeleverd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

12-05-2017 - Kernteambijeenkomst

Het kernteam is bij elkaar gekomen om de eerste resultaten van het project Amstelveenlijn aan te horen en de formats die worden gebruikt voor de interviews aan te scherpen. De resultaten worde


25-01-2017 - Worstelen met kabels en leidingen

Op het COB-congres 2016 zijn de eerste praktijklessen gedeeld. In 2017 gaan we verder verdiepen. Zo organiseert het platform Kabels en leidingen in januari een startbijeenkomst waarop u met an



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Hein van de Wijgert, rol: Deelnemer bijeenkomst
Martijn van der Eerden, rol: Deelnemer bijeenkomst

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Pedro Kooistra, rol: Deelnemer

Aveco de Bondt B.V.

Locatie: Holten, Burgemeester van der Borchstraat 2
Roel Bleumink, rol: Deelnemer bijeenkomst

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Jeroen Baars, rol: Deelnemer bijeenkomst
Stanley Hunte, rol: Deelnemer bijeenkomst

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Deelnemer bijeenkomst

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Begeleider/Facilitator

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer bijeenkomst

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Age Buitenrust Hettema, rol: Deelnemer bijeenkomst
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer bijeenkomst
Kevin Slee, rol: Deelnemer bijeenkomst

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid projectteam

Movares Nederland B.V.

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Deelnemer bijeenkomst
Monique Wolfraad-Holland, rol: Deelnemer bijeenkomst
Wessel Arnold, rol: Deelnemer bijeenkomst

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Gerrit Renkema, rol: Deelnemer bijeenkomst

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
Arjan van Boheemen, rol: Deelnemer bijeenkomst

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Jasper Snippe, rol: Projectleider

Rijkswaterstaat PPO Programma's, Projecten en Onderhoud

Locatie: Haarlem, Toekanweg 7
Ben Viveen, rol: Deelnemer bijeenkomst

Tauw bv

Locatie: Utrecht, Australiëlaan 5
Frank van Gennip, rol: Deelnemer bijeenkomst

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Jan Pot, rol: Deelnemer bijeenkomst
Ketenanalyse aardgasvrij
O700K
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Aanleiding voor de ketenanalyse is de inzet op aardgasvrij. Overheden en maatschappelijke partners zijn hierover met elkaar in overleg via de tafel bebouwde omgeving Klimaat en energieakkoord. Voor de uitvoering is het essentieel dat gemeenten beter dan nu het geval is weten wat ze qua ondergrondse infrastructuur moeten regelen om hun plan aardgasvrij uit te kunnen voeren.

Onderzoek
We brengen verschillende ervaringsdeskundigen vanuit verschillende branches en achtergronden bijeen en organiseren een workshop waarbij we de inzichten van de deelnemers ophalen om input te verkrijgen voor de inhoud van de ketenanalyse.

Resultaat
Aan de hand van de opgehaalde input werken we de ketenanalyse uit, in woord en zoveel mogelijk in beeld. Het eindproduct wordt tijdens het COB-congres van 22 mei 2018 uitgereikt.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group Nederland

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Yousra Lahkim, rol: Deelnemer

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Etienne Budde, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Stanley Hunte, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid projectteam

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Karl Langeveld, rol: Deelnemer
Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Locatie: Rotterdam, Postbus 1738, Kamer T17-23
Mike Duijn, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Heijkers, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jillian Benders, rol: Deelnemer
Wil Kovács, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Rob Elemans, rol: Deelnemer

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid projectteam

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
N.V. Nuon / Vattenfall AB

N.V. Nuon / Vattenfall AB

Locatie: Amsterdam Zuidoost, Hoekenrode 8
Kees de Heus, rol: Deelnemer
Nijkamp Energiedistributie B.V.

Nijkamp Energiedistributie B.V.

Locatie: Breda, Wieringenstraat 75
Berno Kastelijns, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Rogier Pronk, rol: Deelnemer

Rijkswaterstaat LOB

Locatie: Utrecht, Grifioenlaan 2
, rol: Opdrachtgever

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Lid projectteam

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Rob Heijer, rol: Deelnemer

Universiteit Twente

Locatie: Enschede, Drienerlolaan 5
Léon Olde Scholtenhuis, rol: Deelnemer
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Locatie: Den Haag, Nassaulaan 12
Henk van den Berg, rol: Deelnemer

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Deelnemer

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Erwin Biersteker, rol: Deelnemer
Koplopergemeenten
O710
Status: Opstartfase
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Na afloop van de eerste fase van het project Vol onder maaiveld april 2020, hebben de Koplopergemeenten uitgesproken om als groep te willen blijven bestaan en een aantal innovaties verder te willen ondersteunen. Daarnaast wordt ervaren dat er op dit moment geen plek is waar je als gemeente op tactisch- of strategisch niveau, praktische hulp vindt voor ondergronds issues waar je tegenaan loopt. Gezien de ervaring die het COB heeft met platforms, vraagarticulatie, kennisoverdracht én de ontwikkeling van de Kennisarena, is het aannemelijk dat de Koplopergemeenten daar hun thuis vinden.

Onderzoek
Met dit platform wil het COB een thuis bieden aan de koplopergemeenten en helpen de Vol onder maaiveld projecten een stap verder te brengen. Een omgeving waar de koplopergemeenten terecht kunnen: o De koplopergemeenten komen minimaal vier keer per jaar bij elkaar. o Er wordt gezorgd voor het agenderen van zaken die voor de gemeenten van belang zijn. Dat kunnen onderwerpen vanuit Vol onder maaiveld zijn, maar ook issues waar de leden buiten dit project tegenaan lopen. o Het COB zorgt voor communicatie, vastlegging en verspreiding van kennis en informatie.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Ed Wesenaar, rol: Deelnemer
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Deelnemer
Mark van den Putte, rol: Deelnemer
Marten Klein, rol: Deelnemer
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Deelnemer
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Alette Barel, rol: Deelnemer
Anton Maas, rol: Deelnemer
Huub Wirken, rol: Deelnemer
Ruben Klijn, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon Kooij, rol: Deelnemer
Martin Khouw, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer
Jos van Wersch, rol: Deelnemer
Pieter van Leeuwen, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer
Rob Heijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Deelnemer
Arthur Verhaar, rol: Deelnemer
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Deelnemer
Leidingen sleufloos verwijderen
O57
Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Als kabels en leidingen buiten gebruik zijn, dan worden deze in principe verwijderd uit de ondergrond (beleid). Dit gebeurt alleen niet altijd, omdat het verwijderen kostbaar is (economische afweging) en overlast geeft voor de omgeving (maatschappelijk afweging). In de bodem achterblijven van leidingen heeft echter nadelen; ze benutten schaarse ruimte (ordening ondergrond), er bestaat risico op vervuiling (milieu) en registratie van nutteloze leidingen (beheer, beleid).

Onderzoek
Het doel van het project is inzicht te geven in technieken en (te ontwikkelen) kennis op het gebied van sleufloos verwijderen van leidingen.

Resultaat
Er zijn een aantal verkennende gesprekken geweest, deze hebben niet direct geleid tot de start van dit project. Het onderwerp leeft wel en als er een kans is hiervoor de handen op elkaar te krijgen, doen we een nieuwe poging.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

BAM Infra Energie & Water Zuid

Locatie: 's- Hertogenbosch, De Steenbok 15
Pieter Aerts, rol: Adviseur

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caroline van den Ende, rol: Contactpersoon
Edith Boonsma, rol: Begeleider/Facilitator
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Carel Peeters, rol: Adviseur
Thijs Pepels, rol: Projectleider

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
J.R. Reurink, rol: Lid
NSTT Ned. Ver. Sleufloze Technieken en toepassingen

NSTT Ned. Ver. Sleufloze Technieken en toepassingen

Locatie: Soesterberg, Vliegtuiglaan 13
Jelle de Boer, rol: Adviseur

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Lid
VELIN

VELIN

Locatie: Tilburg, Reitseplein 8
Levien Buerman, rol: Adviseur
Peter Beens, rol: Adviseur

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Adviseur
Wilko Okker, rol: Adviseur
Mantelbuizenputconstructie
KIBO02
Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Gemeente Alphen a/d Rijn ontwikkelt in een pilotproject een zogeheten mantelbuizenputconstructie voor het droog, gebundeld, veilig en ondergronds aanbrengen en beheren van kabels en leidingen. Een evaluatie onder leiding van het COB moet duidelijk maken of de constructie in aanleg en beheer op deze locatie werkt. Ook wordt er bekeken onder welke voorwaarden het systeem als een van de geaccepteerde standaard K&L-oplossingen toepasbaar is.

Onderzoek
In juni 2016 is de aanleg van deze constructie gestart. het COB zal door middel van intervieuws met de betrokkenen dit project evalueren.

Resultaat
Een uitwerking van de intervieuw en de daarbij komende leer en knelpunten zijn in werksessies besproken, en zijn daarna gepubliceerd. De publicatie is in 2017 opgeleverd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

08-01-2015 - bijeenkomst KIBO Mantelbuizen-putconstructie


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

4KANT Advies B.V.

4KANT Advies B.V.

Locatie: Apeldoorn, Kruizemuntstraat 96
Raymond Krukkert, rol: Projectleider

ABT B.V.

Locatie: Delft, Delftechpark 12
Ruud Arkesteijn, rol: Lid

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Klaas van der Maas, rol: Lid

Amiblu Netherlands B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Richard van Ravesteijn, rol: Opdrachtgever
Elan Wonen

Elan Wonen

Locatie: Haarlem, Meester Lottelaan 301
Chris Schaapman, rol: Initiatiefnemer

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Aad van Klaveren, rol: Geïnterviewd
Ed Wesenaar, rol: Lid
Hugo Hoenders, rol: Geïnterviewd
Martin van Vianen, rol: Geïnterviewd
Taco Noordenbos, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Hugo Witteveen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

J. van Toorenburg Adviesbureau voor warmte, koel en Electrotechniek

Locatie: Den Haag, De Perponchersraat 134-136
Richard van Toorenburg, rol: Lid

Movares Nederland B.V.

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Maarten van Riel, rol: Lid

Netbeheer Nederland

Locatie: Den Haag, Anna van Buerenplein 3
Henk van Bruchem, rol: Lid

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Ed Vergunst, rol: Geïnterviewd
Reggefiber group

Reggefiber group

Locatie: Rijssen, Reggesingel 12
Gerard Somhorst, rol: Geïnterviewd
Paul Hosselet, rol: Geïnterviewd
RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

Locatie: Delft, Elektronicaweg 2
Henk-Jan Mebius, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Den Haag, Alexanderstraat 21
Ingrid Bolier, rol: Adviseur
ZITAconsulting

ZITAconsulting

Locatie: Amersfoort, Gerrit van Stellingwerfstraat 84
Zita van Aggelen-Veldkamp, rol: Lid
Individuele deelnemers

Frans Wiercx, rol: Lid
Ontwerpen met algoritmen
O709-B
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Het wordt te vol in de ondiepe ondergrond, met name in binnensteden. Met de inzet van algoritmen kunnen de diverse bestaande opgaven (aanleg en beheer) én nieuwe opgaven (energietransitie en klimaatadaptatie) met elkaar verbonden worden.

Onderzoek
Eerst zijn de behoeften van gemeenten in kaart gebracht. Het rapport, gepubliceerd op de Kennisbank van het COB, geeft inzicht in de problemen en uitdagingen waar gemeenten in Nederland mee worstelen én in de oplossingen die met behulp van algoritmen nagestreefd zouden kunnen worden. Op basis hiervan is de volgende stap het opstellen van een programma van eisen.

Resultaat
Een afgestemd, compleet en openbaar programma van eisen dat alle gemeenten kunnen gebruiken, Q4 2021.

Meer informatie
Heeft u interesse in dit project? Neem dan contact op met het COB.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Jodenbreestraat 25
Marco Scheffers, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Marten Klein, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Jos van Wersch, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab

Locatie: Rotterdam, Het Timmerhuis, Halvemaanpassage 90
Faysal el Massoudi, rol: Deelnemer
Yugesh Raghoenath, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Lilian Harteveld-van 't Slot, rol: Deelnemer
Ontwerpen met algoritmen (vooronderzoek)
O709
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Vanuit het traject Vol onder maaiveld is het onderwerp: ontwerpen vanuit algoritmen, een van de ideeen waar de koplopergemeenten veel van verwachten, maar in dit stadium nog onvoldoende concreet is

Onderzoek
Er is een schrijver aan de slag die als eerste stap langs gaat bij de koplopergemeenten om op te halen wat de behoeften zijn. Wat is er nodig en zou ontwikkeld moeten worden? Wat zou de gemeenten helpen? Wat zijn daarvoor globaal de kosten? Waar zou eventuele financiering te vinden zijn?

Resultaat
De inventarisatie van de behoeften van de Koplopergemeenten is gereed (in te zien op de Kennisbank). Met dit als basis willen de koplopergemeenten de volgende stap nemen: het formuleren van een uitvraag.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group Nederland

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
René Rummens, rol: Deelnemer bijeenkomst

ARCADIS Nederland B.V.

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Alan Cyrus, rol: Deelnemer bijeenkomst
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Locatie: Den Haag, Henri Faasdreef 312
Marja Exterkate, rol: Reviewer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Fugro NL Land B.V.

Locatie: Leidschendam, Veurse Achterweg 10
Veerle Steenhuisen-Terhorst, rol: Projectleider

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer
Martin van Vianen, rol: Deelnemer

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Jodenbreestraat 25
Marco Scheffers, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Guido Hobeijn, rol: Deelnemer bijeenkomst
Marten Klein, rol: Deelnemer
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Reviewer
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Alette Barel, rol: Deelnemer
Huub Wirken, rol: Deelnemer
Lex Geervliet, rol: Deelnemer
Ruben Klijn, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Deventer

Locatie: Deventer, Grote Kerkhof 1
Jan Pluim, rol: Deelnemer
Paul Woudwijk, rol: Deelnemer
Tom Nijmeijer, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer
Jos van Wersch, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer bijeenkomst
Binne Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Deelnemer
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Deelnemer

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Harm van Oorschot, rol: Deelnemer bijeenkomst
John Driessen, rol: Reviewer
John Driessen, rol: Deelnemer bijeenkomst
The People Group Software & Trainingen

The People Group Software & Trainingen

Locatie: Nieuwkuijk, Middelweg 2
Viktor de Haan, rol: Deelnemer
Platform Kabels en leidingen
O100
Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Binnen het platform Kabels en leidingen komen participanten van het COB bij elkaar om actuele onderwerpen en (toekomstige) vraagstukken te bespreken. De deelnemers zoeken naar gezamenlijke opgaven en initiëren projecten. Ook worden projecten er geëvalueerd.

Onderzoek
Dit platform richt zich op het bevorderen van samenwerking tussen partijen uit verschillende sectoren: energie en nuts-voorzieningingen, ruimtelijke ordening, vastgoed en overheid.

Resultaat
Het platform komt gemiddeld vier keer per jaar bij elkaar en bestaat uit een grote groep enthousiaste en vaste deelnemers. Veel diverse onderwerpen komen tijhdens de bijeenkomsten aan bod, waarvan er sinds de oprichting in 2003 al vele zijn opgepakt.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

25-11-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

05-10-2021 - Vervolgsessie duurzaamheid/circulariteit K&L

Deze tweede sessie over duurzaamheid en circulariteit voor de platformleden van Kabels en leidingen vindt plaats bij het hoofdkantoor van Liander in Duiven. We gaan aan de slag met het in beel


27-09-2021 - Kennisarenadag

De eerste projecten uit de Kennisarena kabels en leidingen zijn afgerond. Het GPKL, stichting Mijn Aansluiting en het COB vinden dit een mooie aanleiding om een gezamenlijke Kennisarenadag te


15-06-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

30-03-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

08-12-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

29-09-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

12-06-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

10-03-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

Dit is de eerste platformbijeenkomst in 2020. De bijeenkomst vindt plaats in de Bibliotheek in Rotterdam (Hoogstraat 110) van 13.30 (inloop 13.00) tot 17.00 uur.


06-12-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Sensortechnologie / drones


05-09-2019 - Platformbijeenkomst KL/MO

Een projectbezoek energietransitie en ondergrondse infra.


24-05-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Kadaster / Klick: data analyseren en visueel maken


28-02-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Regelgeving bij gemeenten, richtlijnen netbeheerders, onduidelijkheid


06-12-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

12-09-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

Deze platformbijeenkomt staat volledig in het teken van “strategisch programmeren en adaptief plannen” en wordt gehouden in samenwerking met stichting Mijnaansluiting, het Gemeentelijk Platfor


22-06-2018 - Platformbijeenkomst op het COB-congres

Tijdens het COB-congres wordt een speciale sessie ingericht voor het platform Kabels en leidingen


01-03-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

Dit is de eerste platformbijeenkomst van 2018.


17-11-2017 - Maak kennis met….

De nieuwe coordinator, de onderwerpen die aan bod komen, onze gastheer DNV-GL en veel meer…..


14-06-2017 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

Hoe gaan gemeenten om met de energietransitie? Helpt bijvoorbeeld een mantelbuizenputonstructie hierbij op juist niet?


07-03-2017 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

Hoe gaat het havenbedrijf Rotterdam om met de energetransitie? En het rapport Data Delen is gereed!


05-10-2016 - Platformbijeenkomst

31-05-2016 - Platformbijeenkomst bij de Gemeente Alphen ad Rijn

Op de agenda staan onder andere de pilot Mantelbuizen-put-constructie/ het verbeteren van de rol van bodem en ondergrond in ruimtelijke afwegings- en besluitvormingsprocessen/de handreiking aa


09-03-2016 - Platformbijeenkomst bij het COB in Delft

Deze bijeenkomst is goed bezocht door 26 platformleden die met elkaar spraken over de volgende onderwerpen:1 De tussenstand rondom de nieuwe richtlijnen voor zorgvuldig grondroeren (Richard va


03-12-2015 - Platformbijeenkomst bij Liander in Duiven

Donderdag 3 december is het platform kabels en leidingen op bezoek geweest bij Liander in Duiven. Geïnspireerd door deze locatie waar circulair bouwen hét centrale thema's was van de herontwik


22-09-2015 - Platformbijeenkomst, locatie Zuidas Amsterdam

Bijeenkomst met onder andere een bezoek aan de expositie Zuidas Ondergronds onder het WTC in Amsterdam. De verdere bijeenkomst vindt plaats in de Thomaskerk waar gesproken wordt over Plastic R


14-01-2015 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Rotterdam

10-09-2014 - Platformbijeenkomst bij Enexis in Den Bosch

13-05-2014 - Platformbijeenkomst gehouden bij COB

13-02-2014 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Amsterdam

26-11-2013 - Platformbijeenkomst bij LSNed in Roosendaal

12-09-2013 - Platformbijeenkomst bij Dunea in Scheveningen

10-04-2013 - Platformbijeenkomst bij Hobas in Tiel


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Amiblu Netherlands B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid
Erik Niks, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Mark Deuring, rol: Lid
Marwin van den Burg, rol: Lid

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Dafra van Engelen, rol: Lid
BAM Infra Energie & Water bv

BAM Infra Energie & Water bv

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 102
Brigitta Lindeboom, rol: Lid
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Willem Bastiaan, rol: Lid
BearingPoint B.V.

BearingPoint B.V.

Locatie: Amsterdam, De Entree 89
Michiel Musterd, rol: Lid

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Stanley Hunte, rol: Lid

BlindGuide

Locatie: Hardinxveld-giessendam, Damstraat 24
Han Beukers, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Lid

Building Changes

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Jan-Willem Weststrate, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Lid
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Coordinator
Theo Ellenbroek, rol: Adviseur

CRUX Engineering B.V.

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 3c
Auke Balder, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Henk Kruse, rol: Lid

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Marc Nagib, rol: Lid
Mark Janssen Lok, rol: Lid

Dura Vermeer Infra landelijke projecten B.V.

Locatie: Hoofddorp, Taurusavenue 100
Jeroen Baars, rol: Lid

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Lid
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Lid
Gebroeders Van der Steen Bedrijven

Gebroeders Van der Steen Bedrijven

Locatie: Berlicum, De Ploeg 16
Kees van Daalen, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Lid
Martin van Vianen, rol: Lid
Taco Noordenbos, rol: Lid

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Lid
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Lid

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Alette Barel, rol: Lid
Huub Wirken, rol: Lid
Ruben Klijn, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Lid

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon Kooij, rol: Lid
Gemeente Noardeast-Fryslan

Gemeente Noardeast-Fryslan

Locatie: Dokkum, Koningstraat 13
Eliza Ozinga, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Deanne Struijk, rol: Lid
Henk van der Maas, rol: Lid
Mevlut Kose, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Marcel Bruin, rol: Lid
Martijn Bakker, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Lid
Gerrit van Seijda, rol: Lid
Rob Heijer, rol: Lid
Ron de Puy, rol: Lid

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Arthur Verhaar, rol: Lid

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Lid
GM products B.V.

GM products B.V.

Locatie: Eindhoven, Hooge Zijde 31
Ralph Smulders, rol: Lid

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
Jan Smit, rol: Lid
Patrick Straver, rol: Lid

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Lid
Marian Bertrums, rol: Lid

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Lid

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Lid

Hogeschool Utrecht

Locatie: Utrecht, Nijenoord 1
Ursula Backhausen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Hidde Verloop, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Lid

KOBO-HO Kennis- en onderwijscentrum bodem

Locatie: Groenekan, Groenekanseweg 193
Geert Roovers, rol: Lid

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Lid
Hub Diederen, rol: Lid
Willem Janssen, rol: Lid
KWS Infra Roosendaal

KWS Infra Roosendaal

Locatie: Roosendaal, Ziel 12
Martin Lebeau, rol: Lid

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jan Kruithof, rol: Lid
Jarko van Bloois, rol: Lid
Laurens van Raaij, rol: Lid

MH Poly Consultants & Engineers bv

Locatie: Bergen Op Zoom, Peter Vineloolaan 46b
Dennis Hut, rol: Lid
Marco Buijsen, rol: Lid

Movares Nederland B.V.

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Lid
Monique Wolfraad-Holland, rol: Lid
Nick Roos, rol: Lid
Wessel Arnold, rol: Lid

Powercast

Locatie: Sint Oedenrode, Eerschotsestraat 37
Eugene Raaijmakers, rol: Lid
Hildegarde Slotboom, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
André Dikkeschei, rol: Lid
Anita Zeemering, rol: Lid
David Elbers, rol: Lid
John Sandbrink, rol: Lid
Marloes Tjallema, rol: Lid
Math Beckers, rol: Lid
Ted Slump, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Desmond du Parand, rol: Lid
Taco Querens, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Jouke Bokma, rol: Lid
Rick van Vliet, rol: Lid

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Niels Hartogsveld, rol: Lid
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Lid

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Arthur de Groof, rol: Lid
Hans Koeslag, rol: Lid
Ivar Lafeber, rol: Lid
John Driessen, rol: Lid
Thijs Wessels, rol: Lid
Walter Apotheker, rol: Lid

Tauw bv

Locatie: Deventer, Handelskade 37
Teun Nijenkamp, rol: Lid

TenneT Holding B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Jacco Smit, rol: Lid
The People Group Software & Trainingen

The People Group Software & Trainingen

Locatie: Nieuwkuijk, Middelweg 2
Flip van der Valk, rol: Lid
Viktor de Haan, rol: Lid

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Lid

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Anna Muilwijk, rol: Lid
Dennis in 't Groen, rol: Lid

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Bernardien Tiehatten, rol: Lid
VodafoneZiggo

VodafoneZiggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Eric Jansen, rol: Lid
Huub Altena, rol: Lid

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Erwin Biersteker, rol: Student
Evelijn Martinius, rol: Student

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Deventer, Van Twickelostraat 2
Amke Koek, rol: Lid
Samen digitaal
O705
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In de ondergrond is er sprake van onderlinge afhankelijkheid bij hinderbeperking, vermindering van schade en de efficiënte inzet van mensen en middelen. Om de energietransitie en de vervangingsopgave het hoofd te bieden, moeten we ondergrondse infrastructuur als één samenhangend ecosysteem gaan zien.

Onderzoek
De informatie over de ondergrond wordt nu geproduceerd en beheerd door verschillende partijen. We willen naar eenvoudiger en effectiever datadelen, waarbij partijen ieder vanuit hun eigen tools op ieder moment de beschikbare informatie over de ondergrond kunnen raadplegen en ontsluiten. Daarbij houden data-eigenaren controle over hun eigen data en kunnen in hun eigen bedrijfsomgeving blijven werken. Er wordt dus niet gestreefd naar één allesomvattende database waarmee iedereen werkt, maar naar een digitaal eco-systeem ondergrondse infra waarin iedereen werkt.

Resultaat
Een onmisbaar element daarin is een breed gedragen, centrale afspraak over de wijze waarop partijen onderling data kunnen uitwisselen.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Deelnemer

Ministerie van IenW DG/RWS

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Annemiek Bosch, rol: Deelnemer
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Projectleider
Samen zonder schade
O703
Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Iedereen die werkzaam is in de ondiepe ondergrond kent het fenomeen: de kabels en leidingen liggen nooit waar je ze verwacht! Iedereen heeft er last van en iedereen maakt onnodige kosten. We zien dat het huidige systeem van wetten, boetes en doorschuiven van risico’s en verantwoordelijkheden onvoldoende effectief is en willen dit onderwerp vanuit een positieve insteek benaderen, door middel van stimuleren in plaats van straffen.

Onderzoek
Het doel van het project “Samen zonder schade” is om de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’. Hierbij is het mechanisme van gedeelde belangen het doel en de producten in een samenwerkingsverband een middel.

Resultaat
In overleg met de gedragsdeskundige is geoordeeld dat de knelpuntensessies niet digitaal worden gehouden. De uitvoering hiervan wordt dus naar later in 2021 verplaatst,

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Frank van Bree, rol: Deelnemer
Robert-Jan Looijmans, rol: Deelnemer
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Willem Bastiaan, rol: Deelnemer

BlindGuide

Locatie: Hardinxveld-giessendam, Damstraat 24
Han Beukers, rol: Deelnemer

Bouw op Recht

Locatie: Zoetermeer, Malta 18
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Deelnemer
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte

Locatie: Ede, Horaplantsoen 18
Henk Kuipers, rol: Deelnemer

CUMELA Nederland

Locatie: Nijkerk, Nijverheidsstraat 13
Herman Arissen, rol: Deelnemer
D&B applied behavioural science

D&B applied behavioural science

Locatie: Nijmegen, St. Anthoniusplaats 9
Timo Jansen, rol: Adviseur
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Klaas Sipma, rol: Deelnemer

Gemeente Arnhem Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Arnhem, Eusebiusbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Deelnemer
Gemeente Capelle aan den IJssel

Gemeente Capelle aan den IJssel

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivierweg 111
Alexander Regeer, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Deelnemer
Fuat Akdeniz, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Projectleider

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Wim van Grunderbeek, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Deelnemer

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Jan Koopman, rol: Deelnemer

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Deelnemer
V.o.m. - Biomimicry
O707-7
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Onder leiding van biomimicrydeskundigen wil het team oplossingen uit de natuur verzamelen die ingezet kunnen worden voor het anders inrichten van de ondergrond.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Haarlem Afdeling Milieu

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Erik Jan Kok, rol: Deelnemer
Maurice Kass, rol: Deelnemer

Gemeente Maastricht

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
Hanneke Bootsma, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer
Pipeline Control

Pipeline Control

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Marcel Verschuur, rol: Deelnemer

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Teamleider
Renske ter Horst, rol: Teamleider
Wageningen Universiteit Vakgroep Milieutechnologie

Wageningen Universiteit Vakgroep Milieutechnologie

Locatie: Wageningen, Bomenweg 2
Amke Koek, rol: Deelnemer
V.o.m. - Bouw eigenwijks
O707-4
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team gaat uit van zelfvoorzienende wijken en buurten; ze streven naar efficiënt beslag op de ondergrond door een grote mate van onafhankelijkheid. Het team wil bouwstenen definiëren om te komen tot clusters met een woon- en/of werk-functie die zelfvoorzienend zijn in het lokaal opwekken/winnen van energie, geschikt voor bestaande en nieuwbouwsituaties, met het doel dat deze concepten voor heel Nederland toepasbaar zijn.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Ruud IJtsma, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Gebiedsmanagers BV civieltechnisch adviesbureau

Gebiedsmanagers BV civieltechnisch adviesbureau

Locatie: Maassluis, Weverskade 110
Karel Ossewaarde, rol: Deelnemer

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Teamleider

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer

PRO6 managers B.V.

Locatie: Amersfoort, Henry Dunantstraat 38a
Harry op 't Ende, rol: Deelnemer
RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

Locatie: Delft, Elektronicaweg 2
Henk-Jan Mebius, rol: Deelnemer
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer
Turner & Townsend Rembrandt Tower

Turner & Townsend Rembrandt Tower

Locatie: Amsterdam, Amstelplein 1
Frank van Rooden, rol: Deelnemer
Vos de Boer & Partners

Vos de Boer & Partners

Locatie: Rotterdam, Westplein 11
Sierd van der Hoek, rol: Deelnemer
V.o.m. - Denk anders, denk dieper
O707-3
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team wil een nieuwe ondergrondse hoofdinfrastructuur maken op een diepte waarmee ruime afstand gehouden wordt tot de paalpunten van funderingen, waar nog voldoende ruimte is om te manoeuvreren. Aansluitingen met de bestaande en nieuwe infrastructuur onder het maaiveld worden gerealiseerd via stijgpunten. Zo ontstaat een netwerk van horizontale leidingen met schachten.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

BAM Infraconsult B.V.

Locatie: Gouda, H.J. Nederhorststraat 1
Gerard Koopman, rol: Deelnemer
Maurice Nooijen, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

DTE B.V. Dutch Tunnel Engineering

Locatie: Bodegraven, Schumanweg 1A
Rosella Krot, rol: Deelnemer
Gebroeders van Leeuwen Boringen B.V.

Gebroeders van Leeuwen Boringen B.V.

Locatie: Woerden, Ampèreweg 17
John Henzen, rol: Teamleider
John van Leeuwen, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Mark van den Putte, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer
Socea nv

Socea nv

Locatie: Oelegem-ranst, Vaartstraat 174
Tim Roevens, rol: Deelnemer
TenneT TSO B.V.

TenneT TSO B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Chantal ter Braak, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer
V.o.m. - Ontwerpen via algoritmen
O707-5
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Met de inzet van algoritmen wil dit team de diverse bestaande opgaven (aanleg en beheer) én nieuwe opgaven (energietransitie en klimaatadaptatie) met elkaar verbinden. Algoritmes kunnen de verschillende ontwikkelingen tot in detail voorspellen. Vanuit deze algoritmes ontstaan scenario’s voor reconstructies of randvoorwaarden die gesteld moeten worden bij nieuwe ontwikkelingen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Teamleider
V.o.m. - Project Aorta
O707-6
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Het doel is maatschappelijke vraagstukken zoals stabiliteit van kades en bruggen, klimaatadaptatie, energietransitie en luchtkwaliteit aan de positie van kabels en leidingen in de ondergrond te koppelen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Aveco de Bondt B.V.

Locatie: Holten, Burgemeester van der Borchstraat 2
Andre Opdam, rol: Teamleider

Aveco de Bondt bv

Locatie: Amersfoort, Podium 9
Richard Molemaker, rol: Deelnemer
BOVON

BOVON

Locatie: Heiloo,
Martin Schonfeld, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte

Locatie: Ede, Horaplantsoen 18
Jos Wessels, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Lidwien Besselink, rol: Deelnemer
Orka Advies

Orka Advies

Locatie: Amsterdam, Frambozenstraat 21
Rene Nelissen, rol: Deelnemer
Tim Arp, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Hashi Nur, rol: Deelnemer
Wout Broere, rol: Deelnemer
V.o.m. - Project Ongoing
O707-1
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team is met enige creativiteit tot de naam ONGOING gekomen: ‘organisch netwerk gebruik ondergrond integraal netwerk groep’. Dit team heeft tot doel innovatieve infrastructuur onder en boven maaiveld te ontwikkelen en te testen om zo snel mogelijk de schaal te krijgen die nodig is om impact te hebben in de transitie naar klimaatadaptieve steden en nieuwe energiesystemen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group

Locatie: Rotterdam, Rivium Westlaan 72
Leonie van Twisk, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Harold Lever, rol: Deelnemer
Yvonne de Rijck, rol: Deelnemer
Bufferblock BV

Bufferblock BV

Locatie: Rotterdam, Beursplein 37
Aroen Mughal, rol: Deelnemer
Dorian Hill, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Laurens van Raaij, rol: Deelnemer

Powercast

Locatie: Sint Oedenrode, Eerschotsestraat 37
Eugene Raaijmakers, rol: Deelnemer

Sweco Nederland

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Ivar Lafeber, rol: Deelnemer

The Green Village

Locatie: Delft, Van den Broekweg 4
Willy Spanjer, rol: Deelnemer
V.o.m. - VKLS
O707-2
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
De huidige norm NEN 7171 voor het aanleggen van kabels en leidingen beschrijft het horizontaal naast elkaar leggen van de verschillende netwerken met bijbehorende dekking. Door kabels en leidingen conform de nieuwe norm NEN 071 verticaal onder elkaar te leggen, kan het ruimtegebruik tot wel tachtig procent worden beperkt.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Aannemingsmaatschappij Van Gelder

Aannemingsmaatschappij Van Gelder

Locatie: Nieuw Vennep, Schillingweg 10
Ferry Bisschop, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Angela Puts, rol: Deelnemer
Narin Toguc, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Pieter van Leeuwen, rol: Teamleider

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer
Ron de Puy, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer
KPN Consumer Operations

KPN Consumer Operations

Locatie: Amersfoort, Stationstraat 115
Ivar Heijnen, rol: Deelnemer
Liander - VMK - V&M

Liander - VMK - V&M

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 68
Rob Roelfs, rol: Deelnemer
N.V. Nuon / Vattenfall AB

N.V. Nuon / Vattenfall AB

Locatie: Amsterdam Zuidoost, Hoekenrode 8
Kees de Heus, rol: Deelnemer

NPK Design

Locatie: Leiden, Meelfabriekplein 2F
Marcel Vroom, rol: Deelnemer
SLIB Stichting Leidse Infrastructuur Bundeling

SLIB Stichting Leidse Infrastructuur Bundeling

Locatie: Leiden, Duke Ellingtonstraat 64
John Kranenburg, rol: Deelnemer
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer
TenneT TSO B.V.

TenneT TSO B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Chantal ter Braak, rol: Deelnemer
Wienand Jongen, rol: Deelnemer
VodafoneZiggo

VodafoneZiggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Dave Verschuren, rol: Deelnemer
Vervolg Common ground ondergrondse infra
O701
Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nederland staat op gebied van de kabel- en leidingeninfrastructuur voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De belangrijkste zijn de energietransitie, de klimaatopgave, de verdere verstedelijking naast de huidige vervangingsopgaven. Nieuwe kabels en leidingen moeten worden ingepast in een veelal complexe omgeving.

Onderzoek
Om die opgaves het hoofd te bieden is een langetermijnstrategie nodig waarin de ruimtelijke, bestuurlijke en financiële aspecten een centrale plaats krijgen. Het project Common ground voor ondergrondse infra moet ertoe leiden dat betrokken partijen vanuit gedeelde belangen de handen ineenslaan, opgaven in beeld brengen en zich op gezamenlijke doelen richten.

Resultaat
In de eerste fase is een kennisanalyse opgeleverd. Op basis hiervan wordt in de tweede fase een werkprogramma met concrete onderzoeksprojecten opgezet.

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

18-09-2019 - 2e overleg vervolg Common ground

18-07-2019 - 1e bijeenkomst vervolg Common ground


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid kernteam
Karin de Haas, rol: Lid kernteam
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Lid kernteam

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid kernteam

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Lid kernteam

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
Ted Slump, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Wouter Ram, rol: Coordinator
Techniek Nederland

Techniek Nederland

Locatie: Woerden, Korenmolenlaan 4
Michel Wijbrands, rol: Lid

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid kernteam
Vol onder maaiveld
O707
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
De kwaliteit van de leefomgeving komt onder heel hoge druk te staan als we kijken naar de huidige situatie in de ondergrond én de maatschappelijke opgaven waar (met name) steden voor staan. Zonder structurele veranderingen is het onmogelijk alle ambities overal te realiseren.

Onderzoek
Doel van dit project: het past in de binnenstad én het werkt. We zoeken naar een aanpak voor de maatschappelijke opgaves waar de binnenstedelijke gebieden tegenaan lopen, zorgen dat de daarvoor nodige kabels en leidingen passen in de ondergrond, met minimale overlast bij aanleg, beheer en onderhoud, die niet duurder uitpakt dan de huidige werkwijze en toekomstbestendig is.

Resultaat
Er wordt een kopgroep gevormd van gemeenten die de urgentie onderschrijven en bereid zijn structurele veranderingen te bewerkstelligen. Daaromheen wordt een innovatieteam gevormd, waarmee we op zoek gaan naar oplossingen. Op Flexival tv in april 2020 hebben 7 innovatieve ideeën zich gepresenteerd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

01-11-2019 - Vol onder maaiveld: co-creatiesessie 2

24-09-2019 - Vol onder maaiveld: co-creatiesessie 1


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Ed Wesenaar, rol: Lid
Hugo Hoenders, rol: Lid

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Lid
Janneke Koekoek, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Jodenbreestraat 25
Rob Smiers, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Lid
Lidwien Besselink, rol: Lid
Mark van den Putte, rol: Lid
Marten Klein, rol: Lid
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Anica Kortland-Dijkstra, rol: Lid

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Huub Wirken, rol: Lid
Jaap Mooij, rol: Lid
Marianne van Leeuwen, rol: Lid
Ronald van Heijningen, rol: Lid

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Henk Hogenbirk, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Lid
Michiel von Konigslow, rol: Lid

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon Kooij, rol: Lid
Martin Khouw, rol: Lid

Gemeente Deventer

Locatie: Deventer, Grote Kerkhof 1
Jan Pluim, rol: Lid
Judith Meekes, rol: Lid

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Lid
Henriëtte Noordhof, rol: Lid
Pieter van Leeuwen, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Lid
Wil Kovács, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Lid

Gemeente Tilburg Dienst Beleidsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Maaike Paulissen, rol: Lid

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Lid

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Lid
Arthur Verhaar, rol: Lid
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Lid
Lilian Harteveld-van 't Slot, rol: Lid

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Lid

Van een zaal vol naar een handvol

Regie houden, inleven in de belangen van anderen en transparantie in de communicatie. Het zijn de drie belangrijkste ingrediënten geweest in de succesvolle conditioneringsfase van de Rotterdamsebaan in Den Haag. Projectleider inpassing Binckhorst en Conditionering Henk Hogenbirk: “We hebben veel hindernissen moeten overwinnen, maar de operatie is binnen planning en budget uitgevoerd.”

Voor de Rotterdamsebaan, de nieuwe aansluiting van de A4/A13 op de Centrumring van Den Haag, waar de Victory Boogie Woogietunnel deel van gaat uitmaken, moest bijna vier kilometer aan kabel- en leidingtracés verlegd worden. Vijftien telecomaanbieders moesten in totaal vijftig kilometer glasvezelkabel en tien kilometer koperkabel verleggen. Henk Hogenbirk was de man die namens Ingenieursbureau Den Haag de touwtjes in handen had. Een logische keuze, omdat Ingenieursbureau Den Haag kennis heeft van de lokale omstandigheden en goed zicht heeft op de gewenste eindsituatie.

Samenwerking gezocht

Het grote aantal betrokken partijen op een lijn krijgen, bleek de grootste uitdaging. Het waren er twintig, die aanvankelijk niet eens in een vergaderzaal pasten. TenneT en Gasunie hebben hun eigen verleggingen in de markt gezet. Stedin en Dunea werkten samen met een aannemer. Met de telecomaanbieders werd uiteindelijk overeenstemming bereikt over één aannemer voor de centrale infrastructuur. Van een zaal vol partijen bleef zo nog een handvol over. Henk Hogenbirk: “Met name het aantal van vijftien telecomaanbieders was een probleem. Al die aanbieders hebben hun eigen wereld met hun eigen netwerk en hun eigen uitvoerende partners. Het is voor hen van levensbelang dat alles blijft werken. Voorwaarde voor de telecomaanbieders is dat er geen andere partijen aan hun netwerk komen. Daarbij komt dat zij veel hebben geïnvesteerd in hun netwerken en de kosten voor het verleggen volgens de Telecomwet altijd voor rekening van de eigenaar zijn.”

Voordat alle telecompartijen in de samenwerkingsmodus stonden, moest er heel wat gebeuren. Er was bijvoorbeeld onbegrip over het uitnodigen van alle betrokken partijen in een stadium dat er nog geen uitvraag was. Henk: “Het is in een project van deze omvang onontkoombaar dat het lang duurt. Je kunt niet wachten met overleg tot er een definitief ontwerp ligt. Je moet heel vroeg in het proces met elkaar in gesprek gaan, en je weet dat je pas echt aan het werk kunt gaan als er een definitief besluit is. Dan komt het vliegwiel op gang en resteert weinig tijd om alle conditioneringswerkzaamheden uit te voeren. Je moet gewoon op tijd beginnen.”

In de periode 2014-2016 zijn kabels, leidingen en riolering in de Binckhorst verlegd. (Foto: Peter van Oosterhout)

Zorgen wegnemen

Nieuwe tracés voor kabels en leidingen betekenden dat de zorgen over de beschikbaarheid van de netwerken konden worden weggenomen. De nieuwe infrastructuur kon immers worden aangelegd zonder de oude te verstoren. Om te voorkomen dat twintig partijen ieder voor zich zouden gaan werken, werd besloten dat een aannemer voor gas, water en elektriciteit (fa. Baas) en een telecomaannemer alle verlegwerkzaamheden zouden uitvoeren.

“Voor de telecom hebben hiervoor de grootste speler met bijbehorende aannemer gekozen. Dat bleken KPN en BAM Telecom te zijn”, vertelt Henk. “Sleuven aanbrengen in tracés moet je gezamenlijk doen. Anders wordt het een zeer langdurig traject en kan er van alles verkeerd gaan. Doorslaggevend voor de telecomaanbieders was dat we met een gezamenlijke aanpak met zekerheid op de goede diepte zouden werken en er geen risico’s zouden ontstaan voor de netzekerheid. Het kostte vervolgens wel maanden voordat er overeenstemming was over de verrekening van de kosten. Vanaf dat moment ging het vrij soepel. Na de centrale aanleg van de tracés is het inblazen en lassen wel door de eigen aannemers van de telecomaanbieders gedaan. De lasgaten hebben anderhalve maand opengelegen, zodat alle telecomaanbieders stuk voor stuk hun werk konden doen. Maar door de centrale aanpak van de infrastructuur was de planning behapbaar, bleef het aantal lasgaten beperkt, en daarmee ook de overlast voor de omgeving.”

Onzekerheid is een gegeven

“Het steeds weer motiveren van alle betrokken partijen is missionarissenwerk. Ondergrondse infrastructuur is nu eenmaal een lastig onderwerp. Er is maar een ding dat je zeker weet, en dat is dat elke verandering in de plannen impact heeft op de ondergrond. Onzekerheden zijn een gegeven. Het gaat zoals het gaat. Je moet vanaf het allereerste begin pragmatisch werken om een project als dit voor elkaar te krijgen. Ik vraag diezelfde instelling ook van anderen. Daarbij zorg ik er tegelijkertijd voor dat ik weet wat de verplichtingen en belangen van de betrokken partijen zijn, en dat ik altijd eerlijk ben over wat de verwachtingen zijn.”

“We hebben al met al heel wat weerstand moeten overwinnen”, concludeert Henk. “De telecomaanbieders waren bang voor een gefaseerde aanleg met veel onderbrekingen en dus extra kosten. Doordat wij vanuit de projectorganisatie Rotterdamsebaan de regie voerden, konden we het aantal fases beperken. Achteraf kunnen we concluderen dat de betrokken partijen de werkwijze prettig vonden, maar men bleef moeite houden met de lange duur van het proces. Maar ook achteraf zeg ik dat we de tijd echt nodig hadden. Bij een volgend project zou ik het precies zo doen. Je kunt nu eenmaal niet wachten met afstemmen tot er een definitief ontwerp ligt.”

Over een afstand van liefst een kilometer en tot vijfendertig meter diep onder de grond is met een gestuurde boring ruimte gemaakt voor nieuwe kabels. (Foto: Jurriaan Brobbel)

Arnhem, Ondergronds afvaltransport

Arnhem is na Almere de tweede Nederlandse stad met een ondergronds afvaltransportsysteem (OAT). De uitvoering van het masterplan Arnhem Centraal, dat was gericht op een grondige herstructurering van het Arnhemse stationsgebied, is benut voor het aanleggen van dit systeem.

(Foto: Jorrit Lousberg)

Het OAT in Arnhem bestaat globaal uit drie onderdelen: inwerppunten met openingen voor twee verschillende afvalfracties (restafval, en papier en karton), een eindstation met een centrale afzuiginstallatie en een ondergronds netwerk van stalen buizen voor het transport van het afval vanaf de inwerppunten naar het eindstation bij de Zypse Poort.

Het netwerk is opgedeeld in verschillende secties die afzonderlijk in- en uitgeschakeld kunnen worden. De buizen hebben een diameter van vijftig centimeter en zijn in totaal circa 1,2 kilometer lang. Ze lopen voor een deel, samen met andere ondergrondse kabels en leidingen, door een apart aangelegde kabel-en-leidingentunnel.

Werking

Afval dat bij een inwerppunt wordt aangeboden, wordt tijdelijk in een buffer onder dit punt opgeslagen. Is deze buffer vol, dan start de centrale ‘stofzuiger’ automatisch op. Als de luchtsnelheid in het betreffende deel van het netwerk hoog genoeg is – circa 70 kilometer per uur – openen kleppen aan de onderzijde van de buffer en valt het afval in de afvoerbuis. Via deze buis wordt het vervolgens afgezogen naar het eindstation, waar het per afvalsoort wordt verzameld in een perscontainer. Als een container bijna vol is, krijgt het afvalverwerkingsbedrijf een oproep om hem af te voeren.

Een belangrijk voordeel van het systeem is dat gebruikers afval 24 uur per dag kunnen aanbieden en de inwerppunten nooit vol zitten. Dat vermindert de kans op zwerfvuil. Daarnaast zorgt het systeem ervoor dat in het drukke gebied rondom het
station geen vuilniswagens hoeven te rijden.

Het eerste deel van het OAT is in 2006 in gebruik genomen. Toen waren alleen de kantoorpanden Park- en Rijntoren aangesloten. Inmiddels is het systeem fors uitgebreid en wordt ook het afval van andere kantoorpanden, circa 150
appartementen, de Pathé-bioscoop, een vestiging van McDonald’s en van de nieuwe OV-terminal en fietsenstalling via het OAT afgevoerd. De hoge deelnamegraad heeft de gemeente Arnhem bereikt door alle bedrijven en projectontwikkelaars in het stationsgebied te verplichten hun panden op het OAT aan te sluiten. Per jaar wordt er circa 500 ton afval ondergronds afgevoerd.

Optimalisatie

In 2015 heeft CentralNed het Arnhemse systeem geoptimaliseerd. De motoren die de afzuiging aandrijven, zijn voorzien van frequentieregelaars. Dat maakt het mogelijk om het ingeschakelde vermogen nauwkeurig af te stemmen op de gewenste zuigkracht. Verder is de starttechniek verbeterd. Deze maatregelen zorgen voor een energiebesparing van ongeveer vijfendertig procent.

De visie van… Karin de Haas

Kleine stapjes, grote veranderingen

“Als kersverse directeur van het COB ben ik me er dagelijks van bewust dat ik werk ten dienste van ons netwerk. De bijna 75 organisaties die participant zijn van het COB bepalen onze agenda en het is mijn rol om al die meningen en visies te verenigen in programma’s, projecten en platforms waar mensen graag aan meewerken.

Dat is voor mij de kern van het COB: echte experts verenigen, mensen met vakkennis, mensen die de problemen van ondergronds bouwen dagelijks ervaren en die supertrots zijn op de mooie dingen die ze bouwen, beheren en onderhouden. Allemaal vakidioten die elkaar de tent uit kunnen vechten tijdens een tender, maar bij ons gebroederlijk en gezusterlijk aan de slag gaan als de opgave maar boeiend genoeg is en hen raakt.

Dat we binnen het tunnelprogramma de verbinding met praktijkprojecten weer helemaal terug hebben, is voor mij persoonlijk de grootste winst van de afgelopen jaren. Resultaten van expertteams en onderzoek moeten in logische, kleine stapjes meteen in de praktijk worden toegepast. Iedere tunnel een beetje beter, en zo met elkaar grote stappen maken. Dat civiele techniek weer helemaal op de kaart staat, maar de digitalisering en installaties ook, maakt me blij en trots.

Zo’n zelfde ontwikkeling wil ik bereiken op het gebied van kabels en leidingen. Ook daar zijn de opgaven groot en complex en geloof ik in de kracht van de mensen in ons netwerk. Weten waar je naar toe wilt en heel gedreven met kleine stapjes grote veranderingen bewerkstelligen, dat is ook voor dit werkveld mijn missie voor de komende periode.

Als laatste speerpunt gaan we in alle vakgebieden ‘waarde’ benadrukken. Al dat geld dat wordt uitgegeven aan bouwen, beheren en onderhouden in de ondergrondse ruimte is maatschappelijk gemakkelijker te verantwoorden als we meer waarde toevoegen. Mag het bij een renovatie meteen een onsje duurzamer, veiliger, mooier, slimmer en multifunctioneler? Mag nieuwbouw toekomstbestendiger worden? Hoe veranderen wij zelf van objectdenkers naar systeemdenkers?

Genoeg te puzzelen dus, voor nu en nog vele jaren. Ik heb er zin in!”

Sinds 1 april 2019 is Karin de Haas directeur van het COB. Ze was al acht jaar aan het COB verbonden in het veld van kennis, communicatie en strategie. Het opzetten en managen van het tunnelprogramma was de laatste jaren haar primaire taak en dit blijft haar verantwoordelijkheid. Eerder werkte Karin onder meer voor Delft Cluster, het Ministerie van IenW, Deltares (toen GeoDelft) , TU Delft en Geo-Impuls.

Overijssel: ondergrond vergroot je ruimte

Overijssel is een provincie met heel gevarieerde landschappen. Ook ondergronds is er veel veelzijdigheid. De provincie maakte een inspirerende folder over het scala aan mogelijkheden dat de ondergrond biedt.

Voor de folder is gekeken naar alle kwaliteiten en functies vanaf maaiveld tot in de diepe ondergrond; van aardkundige waarden tot en met zoutwinning. Naast functies als levering van grondstoffen vervult de ondergrond ook natuurlijke functies, zoals filtering en berging van grondwater. In totaal kunnen er wel zo’n dertig verschillende functies worden onderscheiden, die vaak ook interacties hebben.

Niet alle ondergrondse en bovengrondse functies zijn naast of boven elkaar mogelijk. Daarbij spelen het schaalniveau en de effecten van ingrepen in de ondergrond op de lange termijn ook een rol. Er moeten dan ook steeds vaker afwegingen worden gemaakt. Hiervoor vormt de provinciale omgevingsvisie, waar de Visie op de Ondergrond integraal onderdeel van is, de basis. De centrale ambitie is om balans te vinden tussen gebruik en bescherming van de ondergrond, waarbij soms ook herstel nodig is. Daarnaast wordt bij maatschappelijke opgaven gekeken naar de rol die de ondergrond daarbij kan spelen.

Bij het zoeken naar oplossingen en het maken van afwegingen wordt nadrukkelijk de relatie gelegd met de bovengrondse ontwikkelingen. Er wordt gewerkt vanuit een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Dit betekent dat de ondergrond direct wordt meegenomen in gebiedsprocessen en dat de kansen en beperkingen van de ondergrond in beeld worden gebracht. De folder laat dit zien: in een dwarsdoorsnede van Overijssel zijn de projecten weergegven waarbij de ondergrond een bijdrage levert.

>> Lees het interview met Jaya Sicco Smit, die als beleidsontwikkelaar ondergrond van de provincie Overijssel betrokken was bij de realisatie van de folder

Het virtueel stroomlijnen van nutswerkzaamheden

Virtuele bouw- en ontwerptools kunnen coördinatieprocessen ondersteunen, omdat zij uitvoeringskennis opslaan en gebruiken voor het visualiseren en simuleren van bouwplannen. Léon olde Scholtenhuis heeft voor zijn promotie aan de Universiteit Twente (22 okt. 2015) onderzoek gedaan naar het benutten van visualisaties bij projecten met kabels en leidingen. Hij heeft een systeem geanalyseerd dat de betrouwbaarheid van nutswerkzaamheden vergroot.

De straat ligt opgebroken voor rioolreconstructie. U moet omrijden, manoeuvreert zich langs een bouwplaats over een smal stukje trottoir en passeert daarbij stuivende graafmachines. Voor velen is dit beeld bekend. Werkzaamheden aan ondiepe ondergrondse infrastructuur zijn notoir vanwege de langdurige overlast die ze veroorzaken. Wethouders proberen ze ‘bij te sturen’ met strakke deadlines en eisen ten aanzien van hinder en ruimtegebruik. Hoe kunnen deze projecten dan toch vaak uitlopen? Mijn promotieonderzoek richtte zich op deze vraag. In dit artikel geef ik het antwoord en vertel ik over 4D-bouwprocesvisualisaties die betrouwbaarheid van nutsprojecten vergroten.

Waarom zo lastig?

Sinds de privatisering van de nutssector is een groot deel van onze ondergrondse infrastructuur eigendom geworden van talrijke (semi)publieke organisaties. Bij reconstructies van netwerken zijn daarom meerdere opdrachtgevers betrokken (o.a. gemeenten, Stedin, Enexis, Liander, Vitens, KPN en Reggefiber). Deze opdrachtgevers besteden de planning en uitvoering van reconstructiewerkzaamheden uit. Een gemeente selecteert hiervoor een civiele aannemer, en netbeheerders huren nutsaannemers in. Gevolg? Meerdere opdrachtgevers en opdrachtnemers voeren op een gezamenlijke bouwplaats gelijktijdig werk uit. De coördinatie tussen deze partijen vindt plaats op basis van overleg en onderhandeling, zonder formele hiërarchische aansturing vanuit één partij.

In de nabije toekomst zullen nieuwe technologieen, zoals glasvezel, smart grids, WKO-systemen en ondergrondse afvalopslagsystemen, bovendien tot meer drukte leiden. Een groter aantal partijen zal dan de ondergrond claimen en hun werkzaamheden op elkaar moeten afstemmen. Deze ontwikkeling vergroot de druk op de coördinatie van nutswerken. Hiermee neemt de kans toe dat de huidige ‘handmatige’ en op 2D-papier gebaseerde coördinatiewijze vaker tot suboptimale afstemming leidt, waarbij oponthoud eerder regel dan uitzondering is. Kan dit niet anders?

Coördinatie verbeteren met visualisaties

Om de coördinatiepuzzel aan te pakken, heb ik 4D-bouwprocesvisualisaties ontwikkeld en geïmplementeerd. Deze visualisaties integreren (deel)ontwerpen van alle netbeheerders in een driedimensionale virtuele omgeving. Het 3D-model wordt vervolgens gekoppeld aan uitvoeringsplanningen. Het resultaat is een 4Dvisualisatie (3D+tijd) van een gepland bouwproces, zie figuur 1.

Figuur 1: Twee afbeeldingen uit een 4D-bouwprocesvisualisatie van het project Koningsplein Enschede. (Beelden: Léon olde Scholtenhuis)

Mijn onderzoek vond plaats bij vijf binnenstedelijke nutsprojecten in Enschede, Hengelo en de Hof van Twente. Ik had hier een leidende rol in de ontwikkeling van de circa zeventig 4D-modellen die werden ingezet tijdens achttien vergaderingen. Om ervoor te zorgen dat de 4D-modellen toepasbaar waren, heb ik eerst een methode gemaakt waarmee men belangrijke modelleerobjecten voor nutsprojecten kan identificeren en ordenen, zoals bestrating, fundering, gasnetwerken, openbare verlichting, wegafzetting, maar ook verbindingsmoffen, boomwortels en huisaansluitingen. Vervolgens ontwikkelde ik een methode waarmee 4D geïmplementeerd werd.

Door zelf 4D in te zetten bij projecten, identificeerde ik een aantal situaties waarbij het voordeel opleverde. Een nutsaannemer vond bijvoorbeeld via een 4D-model ruimtelijke knelpunten tussen een te realiseren gasleiding en een bestaande fundering en boomwortels. Elders hielp een 4D-animatie om een inefficiënte aanlegvolgorde van gasleiding en telecomkabels te verbeteren. In een project waarbij vervuilde grond het bouwproces vertraagde, werd een 4D-model gebruikt om de effecten van de vertraging te analyseren.

Samenvattend droegen 4D-modellen bij aan het vroegtijdig opsporen van ontwerpknelpunten en procesconflicten, en het ontwikkelen van alternatieve uitvoeringsplanningen. Deze bevindingen komen overeen met de High Reliability Organizing-theorie (o.a. van wetenschappers Weick, Sutcliffe, Obstfeld). Deze theorie beschrijft een aantal principes voor het vergroten van de betrouwbaarheid van uitvoeringsprocessen. 4D stimuleert gebruikers om deze principes te volgen. Concreet betekent dit dat 4D stakeholders van nutsprojecten helpt om 1) geplande operationele werkzaamheden in detail te begrijpen, 2) te anticiperen op procesverstoringen op raakvlakken tussen disciplines, 3) een gedetailleerder beeld te vormen van de realiteit en 4) veerkrachtige bouwplannen te ontwikkelen. Ik concludeer dat hulpmiddelen zoals 4D-bouwprocesvisualisaties bijdragen aan het vergroten van de betrouwbaarheid van nutsprojecten en zo de kans op tijd- en kostenoverschrijdingen verkleinen.

Is het probleem daarmee opgelost? Helaas niet. Er valt nog genoeg te doen om ondiepe ondergrondse infrastructuur te verbeteren. Er ligt nu een kans voor de praktijk om inzet van 4D voort te zetten. Daarnaast worden maatschappelijke vraagstukken, zoals het verminderen van graafschade, relevanter. Een goede (3D-) registratie van onze ondergrond is hiervoor noodzakelijk. Daarom zal ik binnen programma’s zoals ZOaRG (Zorgvuldige aanleg en reductie graafschade, Universiteit Twente) en de 3D Doorbraak (TU Delft) en met organisaties zoals Schiphol Telematics, BAM Energie en Water, Reggefiber, GT-Frontline, Geofoxx, Agentschap Telecom en het Kadaster verder werken aan betrouwbaardere planning, uitvoering en registratie van nutsprojecten.

Wat als de straat een StraaD moet worden?

De Robert Fruinstraat in de Rotterdamse wijk Middelland is de eerste die wordt omgevormd tot Straat van de toekomst. Wensen van burgers met betrekking tot inrichting, groen en beperking van verkeer komen samen met anticiperen op de energietransitie en klimaatverandering. Een integraal toekomstvast bundelingssysteem dat graafrust moet brengen, kon niet volledig gerealiseerd worden, maar de winst is dat gebruikers van de ondergrond elkaar beter hebben leren kennen.

De werkzaamheden aan de Robert Fruinstraat zijn direct na de zomervakantie van start gegaan. Aan de gekozen aanpak gingen jaren van voorbereiding vooraf. De directe aanleiding voor de herinrichting zijn de rioleringsopgave en vervanging van grote bundels hoogspanningsleidingen. Ondergronds kent de ogenschijnlijk gewone Rotterdamse straat de nodige uitdagingen. In de straat staat ook een zwaar trafostation voor de trambaan van de RET en er liggen zowel distributie- als transportleidingen. Algemenere uitdagingen voor de toekomstgerichte herinrichting zijn het tegengaan van hittestress en duurzame afvoer en gebruik van regenwater.

Boven- en ondergrond integraal beschouwd

De noodzakelijke herinrichting is gebruikt om ten aanzien van de bovengrondse inrichting een participatief project op te starten met als doel de straat te verduurzamen en sociale cohesie te versterken. De Robert Fruinstraat is de eerste straat die volgens het principe van de StraaD is aangepakt (zie kader). De kern van die aanpak is dat bewoners en andere stakeholders vroegtijdig in een participatieproces bij de herinrichting worden betrokken om de Straat van de toekomst te ontwerpen. Voor de Robert Fruinstraat leidt dat bijvoorbeeld tot groene daken. Bestaande bomen en geveltuintjes blijven gehandhaafd. Er komt een zogeheten urban waterbuffer in de vorm van infiltratiekratten, waarin tegelijk ook kabels en leidingen worden verzameld. Afgezien van randvoorwaarden zoals behoud van bomen, geveltuintjes, laadpalen en bestaande ondergrondse afvalinzameling heeft het participatietraject niet tot aanvullende ondergrondse opgaven geleid.

Tracé Robert Fruinstraat. (Beeld: gemeente Rotterdam)

Graafrust

In de Robert Fruinstraat is het slimmer indelen van de ondergrond een van de activiteiten om er na herinrichting voor te zorgen dat in de straat voor langere tijd geen werkzaamheden meer nodig zijn. Vanwege het intensieve gebruik van de ondergrond en ruimtegebrek is gekeken naar bundelingssystemen die moeten bijdragen aan graafrust in de straat. Marcel Bruin, adviseur ondergrondse infra van de gemeente Rotterdam, over het achterliggende gemeentelijk beleid: “De energietransitie zal ertoe leiden dat het alleen maar drukker wordt in de ondergrond. Dat heeft er mede voor gezorgd dat we in Rotterdam efficiënt en duurzaam met de ondergrond willen omgaan. Bij projecten als de herinrichting van de Robert Fruinstraat moet de straat langdurig open. Dat is het moment om te bedenken hoe je zo’n project toekomstbestendig realiseert.”

Wicked problem

Jaap Peters, ook werkzaam bij het ingenieursbureau van de gemeente: “We zijn aan het begin van dit traject eerst teruggegaan naar de basis. Met de opgave die er ligt en de ambitie van de gemeente Rotterdam, was de klantvraag helder. Maar wat is daarvan de impact? Dan ga je dus vragen stellen bij de verschillende stakeholders. Wat wil je nou precies? Dan zie je toch dat ‘zo snel mogelijk’ en ‘zo goedkoop mogelijk’ de boventoon voeren. Het bleek lastig om draagvlak te krijgen voor een integrale oplossing die weliswaar aan de ambities voldoet, maar wordt belemmerd door richtlijnen, voorschriften en beschikbare middelen. Het is wat je noemt een wicked problem. Aan de voorkant kun je heel goede ideeën ontwikkelen, maar in de praktijk hangt het op geld en goede wil. Wij hebben geprobeerd expliciet te maken wat het betekent als je voortborduurt op de duurzame uitgangspunten, maar hebben uiteindelijk moeten kiezen voor een bundelingssysteem in afgeslankte vorm.” Marcel Bruin: “De duurzame uitgangspunten komen onder druk te staan zodra je bij de stakeholders de randvoorwaarden gaat ophalen. Drinkwater wil niet naast middenspanning liggen vanwege het risico op opwarming, gas stelt voorwaarden aan detecties, en ga zo maar door.”

‘Aan de voorkant kun je heel goede ideeën ontwikkelen, maar in de praktijk hangt het op geld en goede wil.’

Omgaan met onzekerheden

Jaap en Marcel concluderen dat het bereiken van consensus ten aanzien van duurzame oplossingen niet op projectniveau bereikt kan worden. “Partijen zullen op landelijk niveau in gesprek moeten. We zien in de praktijk dat er bij alle partijen, ook de gemeenten, veel verschillende lagen bij het proces betrokken zijn, met als resultaat dat risico op risico gestapeld wordt. Iedereen zoekt zekerheid, dat snappen wij ook wel. Daarbij is het voor ons als gemeente ook nog eens moeilijk om onderscheid te maken tussen wensen en eisen van netbeheerders. De kern is dat iedereen naar zijn eigen asset kijkt. We weten allemaal dat we niet genoeg ruimte hebben en moeten toegroeien naar een aanpak die dat probleem oplost. Daar zijn we het over eens, maar nog niet over de weg daarnaartoe. Zijn dat gestandaardiseerde oplossingen met bijvoorbeeld bundelingssystemen, of weten we in de praktijk de benodigde ruimte toch wel te vinden als we maar genoeg moeite doen?”

De gekozen oplossing voor de Robert Fruinstraat borduurt voort op eerder toegepaste bundelingssystemen. (Beeld: gemeente Rotterdam)

“Het is nu ook niet de tijd voor grote keuzes. Er zijn teveel onzekerheden. Hoe wordt de energietransitie in de praktijk ingevuld? Gaan we wel of niet over op waterstof? Die onzekerheid blijft en daar zullen we naar moeten handelen. We moeten ons realiseren dat we in een ontwikkelfase zitten. We kennen de effecten van nieuwe technologieën nog niet. Dan ga je niet op één paard wedden. Dat doet de netbeheerder ook niet. De wil om samen te werken is er, maar de overstap naar een ander model komt alleen als er een natuurlijk moment voor is.”

Jaap Peters: “We weten niet wat de baten zijn van gestandaardiseerde oplossingen in bestaande situaties. Het is inmiddels wel duidelijk dat je bij een nieuwe ontwikkeling het beste meteen voor een integraal systeem voor ondergrondse infrastructuur kunt kiezen, maar voor bestaande situaties krijg je in de praktijk de extra kosten niet ‘weggerekend’. Er is dus geen directe vraag vanuit de markt en de netbeheerders hebben derhalve een afwachtende houding als gemeenten met ambities komen, zoals wij voor de Robert Fruinstraat. Dat partijen ten behoeve van de ambities van zo’n enkel project hun interne opdracht en werkwijzen niet opzij kunnen zetten, is begrijpelijk. Netbeheerders hebben een heel grote toekomstvraag en dan komt de gemeente daar nog ’s overheen met een graafrustverhaal. Het belang van de netbeheerder in die specifieke opgave is er eigenlijk niet. Men ziet de opgave voor de gemeente wel, maar vraagt zich af waarom dat dan juist in deze straat moet. Dat betekent dat er op dat vlak weinig oplossingsgericht wordt meegedacht.”

Zendingswerk

In de voorbereiding voor de herinrichting bleek al snel dat een integraal systeem een factor tien duurder zou uitpakken dan een traditionele aanpak. Jaap: “Dat was niet haalbaar. We hebben nu gekozen voor een kleinere vorm van ordening dan aanvankelijk gewenst. Ook dat is duurder, maar de gemeente heeft de voorinvestering voor haar rekening genomen. De winst daarvan is dat we ervaring hebben opgedaan en we elkaar beter hebben leren kennen. Een project als dit helpt om een relatie op te bouwen. De innovatie die nodig is om tot integrale oplossingen te komen, zit in de samenwerking. En de conclusie is dat we daarin nog wel wat zendingswerk te doen hebben.”

Parkeergarage Houtwal

Om in de binnenstad voldoende parkeergelegenheid te creëren zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid van het centrum, heeft de gemeente Harderwijk een nieuwe parkeergarage laten bouwen aan de Houtwal.

De garage is rond, heeft een diameter van 60 meter en biedt plaats aan 450 voertuigen. In het midden heeft hij een groot glazen dak, dat ervoor zorgt dat tot onderin – ruim 21 meter beneden het maaiveld – daglicht valt. De parkeerlagen hebben de vorm van een spiraal en liggen rond de lichtschacht die een doorsnede heeft van 12 meter. Op weg naar beneden komen bezoekers nergens een pilaar tegen. Voor het verlaten van de garage is een aparte rijbaan gemaakt rond de lichtschacht, die automobilisten zonder obstakels naar de uitgang voert.

Automobilisten rijden als in een kurkentrekker naar beneden. (Beeld: Gemeente Harderwijk)

Diepwanden

De garage is aanbesteed als design-and-constructcontract, en ontworpen en gebouwd door bouwcombinatie Houtwal. Voor de bouw zijn diepwanden gemaakt tot een diepte van 24,5 meter, waarbij elk paneel ongeveer 8 meter breed is en 1,2 meter dik. Een rubberen slab tussen de diepwanden zorgt voor een goede waterdichte afsluiting.

Nadat de ring van diepwanden gereed was, is het grootste deel van de grond hydraulisch ontgraven om overlast voor de omgeving door vrachtwagens te voorkomen. Het natte zand is opgezogen en via een persleiding naar een depot verpompt. De leidingen hiervoor zijn tijdelijk in het gemeentelijke riool aangebracht.

Tijdens graafwerkzaamheden zijn resten van een oude stadspoort ontdekt. Deze zijn gerestaureerd en staan tentoongesteld op de onderste verdieping van de parkeergarage.

Onderwaterbeton

De onderste vloer van de garage bestaat uit onderwaterbeton. Om opdrijven van deze vloer te voorkomen zijn ruim 400 GEWI-ankers aangebracht met een lengte van 34 meter. De paalpunten van deze ankers zitten 53 meter onder het maaiveld.

Voorafgaand aan het storten van het onderwaterbeton is een wapeningslaag van een meter dik aangebracht, die ervoor zorgt dat de vloer niet opbolt. Na uitharding van het onderwaterbeton bleek de aansluiting tussen de vloer en wanden nog niet volledig waterdicht. Daarom hebben duikers gaten door het beton geboord en met injectielansen een expanderende tweecomponentenhars geïnjecteerd tussen de vloer en de wanden. Toen de lekkage was verholpen, heeft de bouwcombinatie het water uit de bouwput gepompt en is begonnen met de afbouw.

Eerst is bovenop het onderwaterbeton een constructieve vloer gemaakt van 75 centimeter dik. Vervolgens zijn de middenkoker en de trappenhuizen gebouwd. Vanuit de trappenhuizen zijn de kolommen gesteld waarop de prefab betonnen parkeerdekken steunen. Het betreft acht betonnen kolommen voor de middenring en zestien voor de buitenring. Het niet-glazen deel van het dak bestaat uit ruim vijftig betonnen dakliggers met een gewicht van elk zestien ton. Het dak is voorzien van gras en het glas is beloopbaar om het gebied een parkachtige uitstraling te geven.

Sprinkler-installatie

De parkeergarage is voorzien van energiezuinige, dimbare led-verlichting. In totaal gaat het om 650 led-armaturen die vier standen hebben: 30, 25, 20 en 15 Watt. Verder is de garage uitgerust met een sprinklerinstallatie. Bij brand gaan de sprinklers nabij het vuur direct sproeien, zodat een brand geen kans heeft zich verder te ontwikkelen. Daardoor blijft de temperatuur bij een brand laag en blijft de bouwkundige constructie gespaard. Een ventilatiesysteem zorgt voor de afvoer van rook.

Workshop brengt oplossing in zicht

“We zijn ervan overtuigd dat er bij reconstructieprojecten meer maatschappelijke waarde kan worden bereikt als we op een andere manier omgaan met de kabels en leidingen. Maar wat die manier is…?” Patricia Rozenblad van de provincie Zuid-Holland benaderde het COB om dat te onderzoeken. De verbreding van N213 lijkt ervan te profiteren.

De reconstructie van een provinciale weg is er doorgaans op gericht de veiligheid, de doorstroming en/of de leefomgeving te verbeteren. De maatschappelijke waarde staat centraal. De partijen die betrokken zijn bij het aan- of verleggen van kabels en leidingen in het gebied hebben naast dat gedeelde belang ook hun eigen belangen en zorgen. Bovendien is er wet- en regelgeving om rekening mee te houden, hoge tijdsdruk, weinig ruimte… Met kabel- en leidingwerk kan meerwaarde gecreëerd worden, maar dat vereist wel creativiteit en geen standaardoplossing. Dat was voor Patricia Rozenblad, projectleider reconstructie N213 van de provincie Zuid- Holland, reden om naar het COB te stappen: “We willen deze opgave in COB-verband onderzoeken, omdat niet alleen provincie Zuid-Holland ermee te maken heeft. Het gaat ons naast een oplossing voor de N213, ook om een structurele verandering. Hoe kunnen we reconstructieprojecten zodanig aanpakken dat het kabel- en leidingwerk bijdraagt aan de maatschappelijke waarde?”

Om de bredere doelstelling te bereiken, is de verbreding van de N213 tussen de Dijkweg en de Middelbroekweg in de gemeente Westland door de provincie naar voren geschoven als pilot. Het is de bedoeling dat dit jaar het aanbestedingstraject van start gaat. De reconstructie moet ervoor zorgen dat de doorstroming van het verkeer verbetert. De fietspaden langs de N213 en de Dijkweg worden ook aangepast, waardoor de beschikbare ruimte voor het verleggen van de kabels en leidingen zeer beperkt is.

Een ‘gewone’ benadering van het kabel- en leidingwerk bij zo’n project zou betekenen dat netbeheerders de opdracht krijgen hun infrastructuur aan de kant te leggen. De kosten komen meestal (grotendeels) voor rekening van de beheerder. Aangezien die er weinig voor terugkrijgt, ligt het voor de hand de meest eenvoudige en doeltreffende oplossing te kiezen. Er is echter best kans dat een andere oplossing meer maatschappelijke waarde had opgeleverd.

‘Agree to disagree’

Om bij de pilot tot zo’n andere oplossing te komen, organiseerde het COB in samenwerking met APPM een workshop voor alle partijen die op de een of andere manier betrokken zijn bij het kabel- en leidingwerk van de N213: netbeheerders KPN (telefonie/data), Evides (water) en Westland Infra (gas en elektra), gemeente Westland, Flora Holland en de provincie zelf. De workshop had als concreet doel kansrijke oplossingsrichtingen voor het project te ontdekken; het onderliggende doel was te toetsen of een dergelijke aanpak effectief is.

Hoewel de deelnemers tot verschillende ‘kampen’ behoren, hadden ze ongeveer dezelfde visie: ze werken allemaal uiteindelijk voor het maatschappelijk belang, oplossingen zijn nu vaak niet optimaal en de samenwerking en afstemming kunnen beter. Ook zijn de betrokkenen zich bewust van de tegengestelde belangen. Netbeheerders vinden de provincie weinig flexibel (‘er mag niets en wij moeten alles betalen’) terwijl de provincie de netbeheerders behoudend vindt (‘ze denken alleen in beperkingen’). Tijdens de workshop bleek dat deze opvattingen geen belemmering vormen voor een oplossing: de situatie is algemeen bekend, niemand vat het persoonlijk op en er wordt niet moeilijk over gedaan. Door deze acceptatie verliep de workshop soepel en in goede harmonie.

Van begrip naar oplossingen

Deelnemers vanuit netbeheerders en gemeente/provincie werden aan elkaar gekoppeld om meer begrip te kweken. De duo’s legden elkaar uit wat hun grootste belang, zorg en risico is, zowel bij de N213 als in het algemeen bij kabel- en leidingwerk. Vervolgens moesten de deelnemers plenair delen wat de ander had verteld. Het was bijzonder om te zien hoe de rollen opeens omdraaien. Provinciemedewerkers die uitleggen dat verleggen niet wenselijk is, bijvoorbeeld omdat het ten koste gaat van andere – vaak belangrijkere – investeringen van netbeheerders. En netbeheerders die vertellen dat kabels en leidingen niet onder de weg mogen om zo toekomstige overlast voor burgers zo veel mogelijk te beperken. Na dit onderdeel van de workshop waren de deelnemers zichtbaar positiever gestemd. De scepsis die er vooraf bij sommigen heerste, was weg of in ieder geval naar de achtergrond verdwenen.

De goede sfeer werd versterkt tijdens ‘Langs de lijn’, een discussie-onderdeel waarbij de deelnemers met een plek langs een lijn konden aangeven in hoeverre ze het eens zijn met een stelling. Er werden soms verrassende posities ingenomen, die vervolgens openhartig werden beargumenteerd. Hierdoor verscherpte het beeld van de situatie: de belangen en zorgen van de partijen werden genuanceerd en verder uitgewerkt. Gezamenlijk werd bijvoorbeeld geconstateerd dat het eerlijker verdelen van de verleggingskosten voor alle betrokkenen een prikkel zou opleveren om naar een maatschappelijk optimale oplossing te zoeken.

Als laatste ‘opwarmertje’ presenteerden twee deelnemers een aantal innovatieve oplossingen waarbij zij betrokken zijn geweest. Marcel Schroots (KPN) vertelde over de lasputten onder de boulevard van Scheveningen en de leidingentunnel onder de Mahlerlaan in Amsterdam (Zuidas). Kees Bergen (provincie Zuid-Holland) haalde de Nagelbrug aan, een project waarbij – met resultaat – veel energie is gestoken in de samenwerking met netbeheerders. Daarna was het tijd om oplossingen te bedenken voor de kabels en leidingen bij de verbreding van de N213. In groepjes van vier schaarden de deelnemers zich rond flip-overs met stiften in de aanslag. Dit leidde tot concrete en gedetailleerde schetsontwerpen. Van complete leidingentunnels tot aparte oplossingen voor kabels en gas- en waterleidingen. Tijdens de bespreking na afloop werd de rode draad zichtbaar: het hoeft niet groots en meeslepend, maar slim en eenvoudig, laat liggen wat kan, probeer de gasleiding onder het asfalt te leggen (nog niet in lijn met het beleid van de provincie), verhuis elektra- en datakabels naar mantelbuizen onder de verharding met toegangsputten aan de kant van de weg.

Vervolg

Patricia Rozenblad is erg blij met het resultaat van de workshop en de manier waarop het is bereikt: “In een eerder stadium waren de meeste deelnemers al eens ondervraagd. Ik kon me best voorstellen dat men hierdoor niet zo enthousiast aan deze nieuwe workshop zou meedoen. Bovendien is het project al zo ver gevorderd dat het bijna zinloos lijkt nu nog iets innovatiefs te willen. Veel deelnemers waren inderdaad sceptisch bij aanvang, maar toch werd er actief bijgedragen. Je zag de houdingen veranderen en het geloof in een goed resultaat groeien. We willen dit momentum vasthouden. Er zijn een aantal actiepunten voor de provincie uitgekomen waar we mee aan de slag gaan. Daarnaast laten we een inschatting maken van de investeringskosten voor de oplossing die er op hoofdlijnen is uitgekomen. Voor de precieze uitwerking gaan we nog om tafel met de nutsbedrijven. Ook moeten we uitzoeken hoe we de aanbesteding en het beheer willen inrichten bij deze oplossing. We zijn er dus nog niet, maar we hebben al meer dan we hadden durven hopen.”

Ontwikkelen vanuit permanente tijdelijkheid

Herontwikkelingsgebied De Nieuwe Stad in Amersfoort beschikt over een eigen ondergronds warmtenet. De vijfentachtig gebruikers van de terreinen en opstallen van de voormalige Prodentfabriek vormen samen een zo veel mogelijk zelfvoorzienende micro-stad, waarvan een eigen biomassacentrale deel uitmaakt. Ontwikkelend belegger Schipper Bosch beheert het ruim twee hectare grote gebied vanuit een overkoepelende duurzaamheidsvisie.

In drie jaar tijd is de Prodentfabriek getransformeerd tot een nieuw stadsdeel met ruimte om te werken, leren en verblijven; een levendige plek met festivals, een poppodium, een restaurant, gedeelde moestuinbakken en een sterke lokale gemeenschap. De bewoners vormen een mix van grote en kleine bedrijven, afkomstig uit verschillende sectoren, variërend van zakelijke dienstverlening en onderwijs tot horeca en cultuur. De huurprijzen zijn marktconform. De brede mix van activiteiten en het streven om fossiele energiebronnen geheel uit het gebied te bannen, hebben een sterke aantrekkingskracht. Terwijl elders in de stad kantoren en bedrijfspanden leegstaan, geldt voor De Nieuwe Stad een wachtlijst.Uitgangspunt is dat de kwaliteit van het gebied blijft groeien. Dat betekent dat de waarde die een gebied heeft voor de gebruikers, blijft toenemen. Energieneutraliteit met behulp van een ringleiding waar verschillende energiebronnen op aangesloten kunnen worden, speelt daarin een belangrijke rol.

Autonome infrastructuur

Edwin Dalenoord, duurzaamheidsexpert bij Schipper Bosch: “In De Nieuwe Stad zijn we eigenaar van de volledige infrastructuur, inclusief elektriciteit, water, warmte en koeling. Uitgangspunt is dat we het gebruik van fossiele brandstof willen uitbannen. We hebben allerlei alternatieven onderzocht. We hebben bijvoorbeeld gekeken naar biogasvergisting en rioolwarmte, maar voor effectieve toepassing daarvan zijn er te weinig mensen in De Nieuwe Stad. Inmiddels zijn we erachter gekomen dat vlak naast ons terrein een groot hoofdriool loopt, en onderzoeken we de mogelijkheden om daaruit warmte te winnen. In de zomer gebruiken we het net voor koeling, die we onttrekken aan de leidingen voor grondwaterzuivering.”

“Het is enorm verleidelijk om af te wachten en degenen te volgen die het goed doen. Maar dat is niet hoe wij in elkaar steken.”

Bart Schoonderbeek, algemeen directeur van Schipper Bosch, vult aan: “We hebben ook onderzocht of we gebruik konden maken van geothermie op twee kilometer diepte. Dat bleek niet haalbaar, maar ik geloof er heilig in. Als we een paar miljoen over hadden gehad, zouden we het zeker hebben gedaan vanuit de overtuiging dat voldoende mensen zouden aanhaken. Het warmtenet gevoed door een biomassacentrale bleek de beste oplossing, vergde minder kapitaal en is flexibeler. We kunnen vanuit de huidige praktijk veel gemakkelijker aansluiten op nieuwe energieconcepten. Zo kijken we ook naar het gebruik van zonneboilers. Op gebouwniveau krijg je dat niet rond, maar op gebiedsniveau red je het wel. Het is enorm verleidelijk om af te wachten en degenen te volgen die het goed doen. Dan verdien je het meest. Maar dat is niet hoe wij in elkaar steken. Wachten heeft geen zin, je moet het gewoon doen.”

De bewoners krijgen tijdens een rondleiding uitleg over de biosmassacentrale. (Foto: Cees Wouda)

Duurzaam warmtenet

Het warmtenet is aangelegd met behulp van gestuurde boringen. Elk gebouw is met een sub-leiding aangesloten op het centrale circuit. Op het hele terrein zijn langs de gevels leidingstraten vrijgehouden, zodat noodzakelijk graafwerk bij uitbreiding en onderhoud effectief, met zo min mogelijk hinder kan plaatsvinden. De brandstof voor de biomassacentrale wordt nu nog ingekocht. Edwin Dalenoord: “Ons eerste doel was de centrale operationeel te maken. We zijn nu aan het onderzoeken hoe we in dat proces nog verder kunnen verduurzamen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van groen- en houtafval van de gemeente, hoveniersbedrijven en aannemers. Dat levert maximaal tweehonderd ton op, terwijl we duizend ton nodig hebben. We schalen dus langzaam op. We hebben ervoor gekozen om een biomassaketel te kopen en gewoon te beginnen, en kiezen daarmee dus ook bewust voor een leerproces.”

Permanente tijdelijkheid

De Nieuwe Stad is in alles een lerend project, waarbij aansturing plaatsvindt op basis van de ontwikkelingen van vandaag. De achterliggende droom, gebaseerd op herontwikkeling vanuit de menselijke maat en duurzaamheid, is rotsvast verankerd in de organisatie, maar de weg ernaartoe wordt bepaald door ontwikkelingen en ervaringen. Bart Schoonderbeek: “Het gaat niet om stenen. Dat is dood materiaal. Een gebied als dit is een levend organisme. We hebben De Nieuwe Stad ontwikkeld vanuit hoe we zelf in een stad willen wonen. We denken niet vanuit stenen, maar vanuit mensen. We willen dromen verbinden. We willen mensen in staat stellen hun eigen omgeving mede vorm te geven. Daarvoor moeten gebieden autonoom en begrijpbaar zijn.”

De keuze van Schipper Bosch betekent een bewuste keuze voor vallen en opstaan, maar geeft tegelijkertijd een enorme dynamiek. Bart Schoonderbeek noemt het ‘permanente tijdelijkheid’. “De gewenste kwaliteit is uitgangspunt. Die ambitie is ononderhandelbaar. We zijn vrij recalcitrant. Dat betekent dat we steeds een hele weg te gaan hebben om iedereen te overtuigen. Maar de permanente tijdelijkheid stelt ons in staat om dagelijks bij te sturen. Dat is van enorme meerwaarde.”

De biomassacentrale wordt gevoed door met name houtsnippers en restafval van timmerfabrieken in de omgeving. (Foto: Cees Wouda)

Dit was de Onderbreking Kabels en leidingen

Bekijk een ander koffietafelboek: