Loading...

De Onderbreking

Kabels en leidingen

Kabels en leidingen

Met een loep de stad door

Den Haag Rotterdamsebaan

Wie ruikt het innovatiefst?

Ontwikkelen vanuit permanente tijdelijkheid

Grondscanner levert voor iedereen begrijpelijke informatie

Investeren in zorgvuldige kostenverdeling

Harderwijk, Parkeergarage Houtwal

City Deal moet ook aardgasvrij dichterbij brengen

Zo kan het ook: in de buitenlucht

Kennisbank

Kabels en leidingen

Kabels en leidingen zijn vitaal voor het leveren van basisvoorzieningen. De Nederlandse ondergrond ligt er vol mee. Hier zijn allerlei opgaven aan verbonden: Hoe kunnen we alle infrastructuur goed onderhouden en renoveren zonder al te veel hinder? Hoe zorgen we ervoor dat er geen schade ontstaat bij het werken aan (nieuwe) ondergrondse constructies? Wat als de behoefte aan kabels en leidingen verder toeneemt, of juist afneemt?

De opgaven op het gebied van kabels en leidingen zijn soms technisch van aard, maar de ervaring leert dat er ook op organisatorisch gebied verbeteringen mogelijk zijn. Voor optimale inpassing van kabels en leidingen is er samenwerking nodig tussen vele partijen vanuit verschillende sectoren, zoals energie- en nutsvoorzieningen, ruimtelijke ordening, aannemerij, vastgoed en overheid. Het COB maakt zich sterk voor kennisontwikkeling binnen de gehele beleidscyclus van (structuur)visie, planvorming, ontwerp, uitvoering, beheer en renovatie.

Lopende projecten

Big data
T541
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nieuwe technologieën bieden iedere dag meer mogelijkheden voor het verzamelen van gegevens. De data kan gebruikt worden om systemen te monitoren en bij te sturen. Bij ondergronds bouwen vindt het verzamelen en samenbrengen van verschillende data nog niet op grote schaal plaats. Het COB wil het thema big data daarom meer onder de aandacht brengen.

Onderzoek
Als eerste stap wordt op woensdag 26 oktober 2016 een minicongres over big data georganiseerd. Guus Coolegem (C-Cube), Jasper Maters (Google) en Claudia de Andrade (Rijkswaterstaat) zorgen voor een introductie met inspirerende voorbeelden. Daarna zijn er kleine workshops om verder te discussiëren over concrete vragen en stellingen.

Bijeenkomsten

26-10-2016 - Minicongres Big data

Bij ondergronds bouwen vindt het verzamelen en samenbrengen van verschillende data nog niet op grote schaal plaats. Het COB wil het thema big data daarom meer onder de aandacht brengen. Wat ka



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Ambiënt Advies B.V.

Locatie: Utrecht, Lange Hagelstraat 30
Petra van der Werf, rol: Deelnemer bijeenkomst

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Pedro Kooistra, rol: Deelnemer bijeenkomst

Arcadis Nederland BV

Locatie: Rotterdam, Delftse Poort, Weena 505
Tom Versluijs, rol: Deelnemer bijeenkomst

Besix Nederland bv

Locatie: Dordrecht, Laan van Europa 900
Thijs Lambert, rol: Deelnemer bijeenkomst

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, IJtunnel 4
Ron Beij, rol: Deelnemer bijeenkomst
C-Cube international bv

C-Cube international bv

Locatie: Delft, Molengraaffsingel 14
Guus Coolegem, rol: Spreker congres

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caro Rietman, rol: Begeleider/Facilitator
Leen van Gelder, rol: Coordinator
Marije Nieuwenhuizen, rol: Rapporteur

Covalent B.V.

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Siert Saes, rol: Deelnemer bijeenkomst

Croonwolter&dros

Locatie: Rotterdam, Marten Meesweg 25
Dolf van der Meij, rol: Deelnemer bijeenkomst

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Gerard van der Kolff, rol: Deelnemer bijeenkomst
Mandy Korff, rol: Deelnemer bijeenkomst
Thomas Bles, rol: Deelnemer bijeenkomst
Eijkelkamp Soil & Water

Eijkelkamp Soil & Water

Locatie: Giesbeek, Nijverheidsstraat 30
Ruben Pot, rol: Deelnemer bijeenkomst

ENGIE

Locatie: Wormerveer, Industrieweg 20a
Patrick Hoet, rol: Deelnemer bijeenkomst

ENGIE Infra & Mobility B.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Barcelona 800
Siem Vriend, rol: Lid
Google

Google

Locatie: Amsterdam, Claude Debussylaan 34
Jasper Maters, rol: Spreker congres

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Rapporteur

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Herman Pruisken, rol: Deelnemer bijeenkomst
Jordi Overeem, rol: Deelnemer bijeenkomst

INNOCY B.V.

Locatie: Breda, Haagweg 1
Alexander Zoetemelk, rol: Deelnemer bijeenkomst
Bram ten Klei, rol: Deelnemer bijeenkomst
InTraffic B.V.

InTraffic B.V.

Locatie: Nieuwegein, Iepenhoeve 11
Marco Bakker, rol: Deelnemer bijeenkomst
Menno Kamminga, rol: Deelnemer bijeenkomst

IXAS Consortium Ballast Nedam, Fluor, Heijmans en 3i Infrastructure

Locatie: Amsterdam, Paalbergweg 2
Dennis Meegdes, rol: Deelnemer bijeenkomst
Wijnand Mellegers, rol: Deelnemer bijeenkomst

Peter Juijn teksten

Locatie: Utrecht, Kwartelstraat 43
Peter Juijn, rol: Rapporteur

Rijkswaterstaat CIV Centrale Informatievoorziening

Locatie: Delft, Derde Werelddreef 2
Claudia de Andrade, rol: Spreker congres
Martin de Lange, rol: Deelnemer bijeenkomst

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Mark Zwaan, rol: Deelnemer bijeenkomst
William van Rijswijk, rol: Deelnemer bijeenkomst

Royal HaskoningDHV

Locatie: Rotterdam, George Hintzenweg 85
Joost Dorreman, rol: Deelnemer bijeenkomst
Jurgen Herbschleb, rol: Deelnemer bijeenkomst
SBRCURnet

SBRCURnet

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Martin van der Vliet, rol: Deelnemer bijeenkomst

Siemens Mobility BV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 7
Harald Hofstede, rol: Deelnemer bijeenkomst
Peter van Duijvenbode, rol: Deelnemer bijeenkomst
SIG Air Handling HC PS

SIG Air Handling HC PS

Locatie: Waalwijk, Tielenstraat 19
Joost van Dijk, rol: Deelnemer bijeenkomst
Simacan

Simacan

Locatie: Amersfoort, Valutaboulevard 26
Eric Mulders, rol: Deelnemer bijeenkomst

Sogeti Nederland B.V.

Locatie: Vianen, Lange Dreef 17
Johan Beikes, rol: Deelnemer bijeenkomst

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
André Stehouwer, rol: Deelnemer bijeenkomst
Rob de Jong, rol: Deelnemer bijeenkomst

Strukton Civiel BV

Locatie: Utrecht, Westkanaaldijk 2
Oscar Vos, rol: Deelnemer bijeenkomst

TBI Holdings B.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminaplein 37
Ralf van den Boom, rol: Deelnemer bijeenkomst
TriMaya BV

TriMaya BV

Locatie: Den Haag, Valkenboskade 400
Boy Soochit, rol: Deelnemer bijeenkomst

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer bijeenkomst
VB&T Vastgoedmanagement

VB&T Vastgoedmanagement

Locatie: Eindhoven, Vestdijk 180
Jack Schooneveldt, rol: Deelnemer bijeenkomst

Vialis BV

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Johan van der Velde, rol: Deelnemer bijeenkomst

Volker InfraDesign

Locatie: Woerden, Korenmolenlaan 2
Martinus van de Ruitenbeek, rol: Deelnemer bijeenkomst

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Amsterdam, Hoogoorddreef 15
Johan Kornet, rol: Deelnemer bijeenkomst
Catalogus bundelingstechnieken
O706
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Een aantal van de ideeën van het project Vol onder maaiveld hebben te maken met de bundeling van kabels en leidingen in de ondergrond. Het COB gaat starten met een plan van aanpak opstellen om te komen tot een groeiboek ‘Catalogus Bundelingstechnieken’, waar gemeenten, netbeheerders, ondergrondse bouwers en anderen geïnteresseerde partijen gebruik van kunnen maken als zij plannen willen ontwikkelen voor de aanpassing van de ondergrondse infra.

Onderzoek
Er is gestart met een eerste inventarisatie van reeds bestaande informatie(-bronnen), vervolgens wordt ook gesproken met de verschillende teams over de plannen die zij eerder gepresenteerd hebben.

Resultaat
Het plan van aanpak is Q3 2020 gereed.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Bureau de Bont BdB Groep

Locatie: Amersfoort, Koningin Wilhelminalaan 12
Lex Halsema, rol: Projectleider
Rutger Wilschut, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Common ground voor ondergrondse infra
O700
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nederland staat op gebied van de kabel- en leidingeninfrastructuur voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De belangrijkste zijn de energietransitie, de klimaatopgave, de verdere verstedelijking naast de huidige vervangingsopgaven. Nieuwe kabels en leidingen moeten worden ingepast in een veelal complexe omgeving.

Onderzoek
Om die opgaves het hoofd te bieden is een langetermijnstrategie nodig waarin de ruimtelijke, bestuurlijke en financiële aspecten een centrale plaats krijgen. Het project Common ground voor ondergrondse infra moet ertoe leiden dat betrokken partijen vanuit gedeelde belangen de handen ineenslaan, opgaven in beeld brengen en zich op gezamenlijke doelen richten.

Resultaat
Het onderzoek heeft een integrale analyse van de toekomstige ontwikkelopgave opgeleverd met de belangen, de kennisvragen, de gebruikte instrumenten en de (bewezen effectieve) oplossingen van alle bij de ondergrondse kabel- en-leidingeninfrastructuur betrokken partijen.

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

19-10-2018 - Voortgangsbijeenkomst Common ground

De afgelopen periode hebben we zo’n 30 persoonlijke interviews afgenomen én 4 groepsinterviews georganiseerd met o.a. netbeheerders, gemeenten, aannemers en ingenieurs. Alle tot nu toe verzame


27-03-2018 - Startbijeenkomst

op de startbijeenkomst wordt een stakeholderanalyse gemaakt, komen de interviews aan bod en worden er rollen verdeeld.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Harry Nijland, rol: Deelnemer
Robert-Jan Looijmans, rol: Deelnemer
Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling

Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling

Locatie: Amsterdam, Kattenburgerstraat 5
Jan Breedveld, rol: Deelnemer
Raymond Hollander, rol: Geïnterviewd

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ben Lambregts, rol: Geïnterviewd
Anchormen

Anchormen

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 11
Arjen van Wijngaarden, rol: Geïnterviewd

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Mark Deuring, rol: Deelnemer

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Etienne Budde, rol: Deelnemer
Jon Bellis, rol: Deelnemer
AT Lawyers

AT Lawyers

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100-A
Fanauw Hoppe, rol: Geïnterviewd

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Erik Visser, rol: Geïnterviewd
Gerben Hofmeijer, rol: Deelnemer
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Besix Nederland bv

Locatie: Dordrecht, Laan van Europa 900
Jeroen Philtjens, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Harold Lever, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Yvonne de Rijck, rol: Geïnterviewd

Brabant Water N.V.

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Henk Geurts, rol: Geïnterviewd

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, IJtunnel 4
Ron Beij, rol: Deelnemer diner 2018 CG

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid Projectteam
Karin Clement, rol: Begeleider/Facilitator
Karin de Haas, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Commissie MER Milieu Effectrapportage (MER)

Commissie MER Milieu Effectrapportage (MER)

Locatie: Utrecht, A. van Schendelstraat 760
Marja van der Tas, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Marja van der Tas, rol: Geïnterviewd

Covalent B.V.

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Ronald Gram, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Peter van den Berg, rol: Deelnemer diner 2018 CG

DIMCO bv

Locatie: Dordrecht, Kilkade 2
Jan Verschueren, rol: Deelnemer diner 2018 CG

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Deelnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Geïnterviewd
Peter Spierenburg, rol: Deelnemer
Wim Drossaert, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Dura Vermeer Bouw Zuid West BV

Dura Vermeer Bouw Zuid West BV

Locatie: Rotterdam, Rotterdam Airportplein 21
Femke van de Meeberg, rol: Geïnterviewd
Dutch Data Center Association

Dutch Data Center Association

Locatie: Amsterdam Z-o, Abcouderstraatweg 46
Stijn Grove, rol: Deelnemer

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jan Peters, rol: Geïnterviewd
Jos Lemmens, rol: Deelnemer
Karl Langeveld, rol: Deelnemer
Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Locatie: Rotterdam, Postbus 1738, Kamer T17-23
Mike Duijn, rol: Deelnemer
Eurofiber

Eurofiber

Locatie: Maarssen, Safariweg 25-31
Hans van Leeuwen, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer
Hein Herbermann, rol: Deelnemer
Robbert Wever, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Friso Advies

Friso Advies

Locatie: ,
Friso de Zeeuw, rol: Geïnterviewd

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer
Roeland de Korte, rol: Geïnterviewd
Roeland de Korte, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Katinka Zollner, rol: Deelnemer
Lidwien Besselink, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Marten Klein, rol: Geïnterviewd
Marten Klein, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Dirk van der Woude, rol: Geïnterviewd
Frans Dubbeldam, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Paul van Riel, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer
Noortje de Geus, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer
Jillian Benders, rol: Deelnemer
Wil Kovács, rol: Deelnemer
Wouter Boonzaaijer, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Maarten Nijpels, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Ron de Puy, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer
Rob Elemans, rol: Deelnemer
Steven Adriaansen, rol: Deelnemer

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid Projectteam

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Age Buitenrust Hettema, rol: Deelnemer
Egbert van der Wal, rol: Deelnemer
Sjaak Verburg, rol: Geïnterviewd

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
Herrenknecht AG

Herrenknecht AG

Locatie: Schwanau-allmannsweier, Schlehenweg 2
Kathrin Glab, rol: Geïnterviewd

Hogeschool Utrecht

Locatie: Utrecht, Nijenoord 1
Ursula Backhausen, rol: Deelnemer
Hoofdkantoor Alliander

Hoofdkantoor Alliander

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 68
Daan Schut, rol: Geïnterviewd
Martha van den Hengel, rol: Geïnterviewd
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Locatie: Heerhugowaard, Bevelandseweg 1
Rob Weijling, rol: Deelnemer
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Caroline Groot, rol: Geïnterviewd
KPN Consumer Operations

KPN Consumer Operations

Locatie: Amersfoort, Stationstraat 115
Ivar Heijnen, rol: Deelnemer

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Joris Janissen, rol: Deelnemer diner 2018 CG
Thijs Pepels, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Geïnterviewd
Laurens van Raaij, rol: Geïnterviewd
Loyens & Loeff

Loyens & Loeff

Locatie: Amsterdam, Fred. Roeskestraat 100
Léone Klapwijk, rol: Reviewer
Raphaël Donkersloot, rol: Reviewer

Max Bögl Nederland B.V.

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 5a
Hans de Koning, rol: Deelnemer diner 2018 CG

MH Poly Consultants & Engineers bv

Locatie: Bergen Op Zoom, Peter Vineloolaan 46b
Dennis Hut, rol: Deelnemer
Ministerie IenW

Ministerie IenW

Locatie: Den Haag, Postbus 20901
Peter Kouwenhoven, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties DG Bestuur en Wonen

Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties DG Bestuur en Wonen

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Christiaan de Jong, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Locatie: Den Haag, Turfmarkt 147
Monique Arnolds, rol: Geïnterviewd
Ministerie van Economische zaken DG Energie, Telecom en Mededinging Directie Telecommarkt

Ministerie van Economische zaken DG Energie, Telecom en Mededinging Directie Telecommarkt

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 73
Simon van Merkom, rol: Geïnterviewd
Ministerie van IenW

Ministerie van IenW

Locatie: Den Haag, Plesmanweg 1-6
Martin Peersmann, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Geïnterviewd
Menno Chang, rol: Deelnemer
Monique Wolfraad-Holland, rol: Deelnemer
Pieter Versluys, rol: Geïnterviewd

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Wim van Grunderbeek, rol: Geïnterviewd
Nijkamp Energiedistributie B.V.

Nijkamp Energiedistributie B.V.

Locatie: Breda, Wieringenstraat 75
Berno Kastelijns, rol: Deelnemer

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Peter Mense, rol: Geïnterviewd
Ruud Bot, rol: Deelnemer
Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn advocaten en notarissen

Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn advocaten en notarissen

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 57
Lianne Barnhoorn, rol: Reviewer

Projectbureau A2 Maastricht

Locatie: Maastricht, Stadionplein 31
Jos Geurts, rol: Geïnterviewd

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
David Elbers, rol: Deelnemer
John Sandbrink, rol: Geïnterviewd
Mahesh Ghoerbien, rol: Deelnemer
Paul Carstens, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Alex Veldhof, rol: Geïnterviewd
Erik Rutten, rol: Geïnterviewd
Jeroen van Schaick, rol: Deelnemer
Rogier Pronk, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland Projectbureau RijnlandRoute

Locatie: Den Haag, Zuid Hollandplein 1
Bas van Herpen - van Leenen, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dick Beentjes, rol: Deelnemer

Rijkswaterstaat LOB

Locatie: Utrecht, Grifioenlaan 2
Jos van Wersch, rol: Opdrachtgever

Rijkswaterstaat PPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Herbert van Dormalen, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Deelnemer
SEO Economisch Onderzoek

SEO Economisch Onderzoek

Locatie: Amsterdam, Roetersstraat 29
Carl Koopmans, rol: Geïnterviewd

Siemens Mobility BV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 7
Arjen Hartman, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Niels Hartogsveld, rol: Deelnemer

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
Leen van Gelder, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Gerja Koldenhof, rol: Geïnterviewd
Lennard Seriese, rol: Geïnterviewd
Louis van der Hoeven, rol: Geïnterviewd
Marc van der Linden, rol: Geïnterviewd

Stichting de Bouwcampus

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Harald Versteeg, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Stichting Pipeliner

Locatie: Rotterdam, Brielselaan 175
Alexander de Boer, rol: Deelnemer

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Geïnterviewd

Strukton Civiel BV

Locatie: Utrecht, Westkanaaldijk 2
Bauke Lobbezoo, rol: Deelnemer diner 2018 CG

Tauw bv

Locatie: Deventer, Handelskade 37
Thijs Wessels, rol: Deelnemer

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Niek Mouter, rol: Geïnterviewd

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit der Bouwkunde

Locatie: Delft, Julianalaan 134
Han Meyer, rol: Geïnterviewd

Universiteit Twente

Locatie: Enschede, Drienerlolaan 5
Léon Olde Scholtenhuis, rol: Geïnterviewd
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Locatie: Den Haag, Nassaulaan 12
Henk van den Berg, rol: Deelnemer
Marjon Bosman Verbruggen, rol: Geïnterviewd
Vewin

Vewin

Locatie: Den Haag, Bezuidenhoutseweg 12
Rob Eijsink, rol: Deelnemer

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Deelnemer

Volker InfraDesign

Locatie: Woerden, Korenmolenlaan 2
René Beurze, rol: Deelnemer diner 2018 CG

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Deelnemer

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Alfons van Marrewijk, rol: Deelnemer
Erwin Biersteker, rol: Deelnemer
Consensus in kosten en baten
O708
Status: Initiatief
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Vanuit het onderzoek Common ground voor ondergrondse infra is geconcludeerd dat er in ondergrondse infraprojecten met meerdere betrokken partijen vaak sprake is van een onevenredige verdeling van kosten en baten. Het ontbreekt aan een transparante, algemeen bruikbare systematiek om kosten te verevenen, waardoor samenwerking wordt belemmerd.

Onderzoek
Het COB-netwerk start een denktank met mensen die willen nadenken over – en geloven in – een andere aanpak. Mensen die willen zoeken naar oplossingen waardoor de financiële aspecten tussen de betrokkenen partijen geen spelbreker zullen zijn voor een toekomstbestendige kabel- en leidingeninfrastructuur in Nederland.

Resultaat
Het resultaat van deze denktank wordt een concreet plan van aanpak om kennis te ontwikkelen of onderzoek te doen, zodat we die andere aanpak die uit het traject met de denktank komt daadwerkelijk kunnen implementeren.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Dafra van Engelen, rol: Begeleider/Facilitator

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Deelnemer
Data delen
KIBO01
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Er wordt steeds meer data verzameld en openbaar beschikbaar gesteld. Er is momenteel nog weinig zicht op de waarde van deze data voor nutsbedrijven en de bijdrage die assetdata kan leveren aan de maatschappij en andere netbeheerders. Het COB zet in op een inspiratieboek met 'datakansen', waarmee netbeheerders zich kunnen ontwikkelen in het vrijgeven van data.

Onderzoek
Een werkgroep bevraagd betrokken partijen bij dit onderzoek, legt de resultaten van de enquetes naast elkaar zoekt rode draden. In maart 2016 is gestart met het samenstellen van het concept inspiratiedocument.

Resultaat
Een verkennende studie dat laat zien wat data delen inhoudt voor het aanleggen, beheren en onderhouden van kabel- en leidinginfrastructuur. Teven is dit een aanzet om het open stellen van data op gang te krijgen en dit onderwerp te agenderen. In februari 2017 is het rapport gepubliceerd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

03-03-2016 - Bijeenkomst Data delen

De verzamelde input wordt besproken voor het concept document en vervolgstappen worden bepaald.


26-01-2015 - Bijeenkomst Data Delen


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Christian Klep, rol: Lid
Jan Bruinenberg, rol: Lid

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Sandra Brouwer, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Geïnterviewd

Brabant Water N.V.

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Daan Os, van, rol: Geïnterviewd
Roel Diemel, rol: Geïnterviewd

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Paul Schaminée, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Geïnterviewd
Paul Elzenaar, rol: Geïnterviewd

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Freek Verhoef, rol: Geïnterviewd
Hans Meijer, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Karin de Goederen, rol: Lid
Micha van Engelen, rol: Lid
Wil Kovács, rol: Geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Sieb van der Weide, rol: Geïnterviewd

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Locatie: Heerhugowaard, Stationsplein 136
Mark Broos, rol: Geïnterviewd

KWR Water Cycle Research Institute

Locatie: Nieuwegein, Groningenhaven 7
Ralph Beuken, rol: Lid

Marmos Bodemmanagement

Locatie: Rotterdam, Geert Adegeeststraat 4
Marnix Mosselman, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
John Sandbrink, rol: Geïnterviewd
Ruud Kamp, rol: Geïnterviewd

Provincie Limburg

Locatie: Maastricht, Limburglaan 10
Frank Lonnee, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Frans van Dam, rol: Geïnterviewd
Herman Winkels, rol: Geïnterviewd

Stantec B.V.

Locatie: Arnhem, Tivolilaan 205
Peter van Mullekom, rol: Projectleider

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid
Fabels en feiten bij kabels en leidingen
O704
Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Belemmeringen in wet- en regelgeving: iedereen ervaart ze. En er is geen Wet op de kabels en leidingen. Regelgeving die betrekking heeft op kabels en leidingen is verspreid over een flink aantal wetten en besluiten. Naast de feitelijke belemmeringen die we tegenkomen, zien we dat er ook nogal wat aannames zijn die ons belemmeren. Die aannames zijn niet op feiten gebaseerd. Het doel van dit project is uitgaan van de feiten en niet van interpretaties rondom wet- en regelgeving en tegelijkertijd signaleren welke wetgeving die samenwerking in de weg staat.

Onderzoek
Er worden acht interviewers uitgevraagd in het netwerk van het COB. De interviewers wordt gevraagd om aan de hand van 10 interviews ieder te zorgen voor 10 fabels en 10 feiten. Hierbij wordt zorggedragen dat de interviews worden gehouden met een mensen uit alle verschillende gebieden binnen de kabel- en leidingketen. De inventarisatie zal hiermee potentieel 80 fabels en 80 feiten kunnen opleveren.

Resultaat
Publicatie groeiboek Fabels en feiten bij kabels en leidingen in Q2 2021.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Dicky Rezel, rol: Geïnterviewd

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ben Lambregts, rol: Geïnterviewd

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Geïnterviewd

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Delta Ground Mechanics

Delta Ground Mechanics

Locatie: Loosbroek, Dorpsstraat 84a
Ruud Steenbakkers, rol: Deelnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Rob Loomans, rol: Geïnterviewd
Willem Jan Kerkhoven, rol: Geïnterviewd
Eurofiber

Eurofiber

Locatie: Maarssen, Safariweg 25-31
Hans van Leeuwen, rol: Geïnterviewd
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Marcel Teunissen, rol: Geïnterviewd
Fodere

Fodere

Locatie: 's Hertogenbosch, Guldenvliesstraat 13
Ernest-Jan Achterhuis, rol: Geïnterviewd
Gemeente Arnhem

Gemeente Arnhem

Locatie: Arnhem, Eusebuisbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Geïnterviewd

Gemeente Eindhoven Gemeentehuis

Locatie: Eindhoven, Stadhuisplein 10
Albert Reiling, rol: Geïnterviewd
Daniëlle van Hest-van Wieringen, rol: Geïnterviewd

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Corrie Bengoua, rol: Geïnterviewd

Gemeente Maastricht

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
Bert Wetzels, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Mevlut Kose, rol: Geïnterviewd

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
Arjan van Boheemen, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer
Dominique Pankow, rol: Geïnterviewd
Kevin Slee, rol: Geïnterviewd
Marcel Suijkerbuijk, rol: Geïnterviewd

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer
Hans van Keeken, rol: Geïnterviewd
Hub Diederen, rol: Geïnterviewd

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Projectleider
Laurens van Raaij, rol: Projectleider

Ministerie van IenW DG/RWS

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Marcel Ferdinandus, rol: Geïnterviewd

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Harold Thijssen, rol: Geïnterviewd

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
André Dikkeschei, rol: Geïnterviewd
David Elbers, rol: Geïnterviewd

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Ritesh Mohan, rol: Geïnterviewd
Wouter Koning, rol: Geïnterviewd

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Desmond du Parand, rol: Geïnterviewd
Taco Querens, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Hans Huntelaar, rol: Geïnterviewd
Joris Vijverberg, rol: Deelnemer
Jouke Bokma, rol: Geïnterviewd

Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid

Locatie: Rhoon, Groene Kruisweg 401
Marcel Schaaij, rol: Geïnterviewd

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Peter Pols, rol: Geïnterviewd

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Dick Ouwerkerk, rol: Geïnterviewd

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Bas van de Nieuwenhof, rol: Geïnterviewd
Hans Koeslag, rol: Deelnemer

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Aad Correljé, rol: Geïnterviewd

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Hendrik Ploeger, rol: Geïnterviewd

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Jans Schut, rol: Geïnterviewd
Marc Hammink, rol: Geïnterviewd
Renée Vijge, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Johan Zomerdijk, rol: Geïnterviewd
Hulp bij richtlijnen kabels en leidingen
O702
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
De veelheid aan voorwaarden, regelgeving, verordeningen en richtlijnen op het gebied van kabels en leidingen zorgt voor veel onduidelijkheid. Het doel van dit project is om te inventariseren en een representatief inzicht te verschaffen in het gebruik van de verschillende soorten regelgeving en richtlijnen op het gebied van kabels en leidingen, aan de hand van de universele indeling van het verloop van een project (initiatief, haalbaarheid, uitwerking/ontwerp, voorbereiding, uitvoering, afronding).

Onderzoek
Inzichtelijk maken welke documentatie geüniformeerd kan worden en welke aanvullingen op de wettelijke voorwaarden noodzakelijk zijn om kabels en leidingen veilig, betrouwbaar en vooral efficiënt te kunnen ontwerpen en aanleggen.

Resultaat
Vormingsfase gereed Q3 2020 Beoordelingsfase gereed Q4 2020 Creatiefase: spoorkaart met 4 sporen en processchema uniform gebruik gereed Q1 2021.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Allinq

Allinq

Locatie: Harderwijk, Fahrenheitstraat 27-29
Abdel Oulali, rol: Geïnterviewd

Antea Group

Locatie: Heerenveen, Tolhuisweg 57
Jorrit de Jong, rol: Geïnterviewd
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Ingmar van Aartsen, rol: Geïnterviewd
Blue Fiber

Blue Fiber

Locatie: Zwolle, Eekwal 3
Lex Nicolay, rol: Geïnterviewd

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Lid

Brabant Water N.V.

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Henk Geurts, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Lid
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Lid
Delta Fiber netwerk

Delta Fiber netwerk

Locatie: Schiedam, Overschieseweg 203
Wijnand van der Hoeven, rol: Geïnterviewd
Drents Overijsselse Delta

Drents Overijsselse Delta

Locatie: Zwolle, Dr. van Deenweg 186 - 208
Jeroen Ensink op Reimer, rol: Geïnterviewd

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Geïnterviewd

Dynniq B.V.

Locatie: Amersfoort, Basicweg 16
Ronald Bast, rol: Geïnterviewd

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Harm Smit, rol: Geïnterviewd

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Lid
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Lid

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
John Muis, rol: Geïnterviewd

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Geïnterviewd
Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Locatie: Rotterdam, Maasboulevard 123
Ton van Bragt, rol: Geïnterviewd
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Lid

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jan Kruithof, rol: Projectleider
Jarko van Bloois, rol: Projectleider
Liander - VMK - V&M

Liander - VMK - V&M

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 68
Thijs Uphoff, rol: Geïnterviewd
M. van der Spek Groep B.V. Hoveniersbedrijf

M. van der Spek Groep B.V. Hoveniersbedrijf

Locatie: Benthuizen, Hogeveenseweg 51
Stefan van der Spek, rol: Geïnterviewd

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Eelco Verduin, rol: Geïnterviewd
Stam & Co Infratechniek B.V.

Stam & Co Infratechniek B.V.

Locatie: Alkmaar, Diamantweg 10
Frans Smit, rol: Geïnterviewd

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Bas van de Nieuwenhof, rol: Geïnterviewd
Hans Koeslag, rol: Lid

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Anne Immers, rol: Geïnterviewd
Vodafone/ziggo

Vodafone/ziggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Gerjan van der Laan, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Geïnterviewd
Individuele deelnemers

Jolanda Gilles, rol: Lid
Kabels en leidingen in grote projecten
O56
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Bij veel grote bouw- en infraprojecten vormen de ondergrondse kabels en leidingen een grote uitdaging. Gaat alles aan de kant of wordt het een geïntegreerde oplossing? En hoe organiseer je dit?

Onderzoek
Bij zes grote infra projecten zijn interviews afgenomen door leden van het kernteam. Geinventariseerd is de vraag: wat gebeurt er nu echt in grote praktijkprojecten, bekeken vanuit verschillende perspectieven. Wat zijn de gemene delers, wat zijn de verschillen?

Resultaat
De uitkomsten van de interviews zijn naast elkaar gelegd om inzichten te vinden waar toekomstige praktijkprojecten profijt van kunnen hebben. Dit heeft geresulteerd in het rapport Worstelen met kabels en leidingen dat in 2018 is opgeleverd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

12-05-2017 - Kernteambijeenkomst

Het kernteam is bij elkaar gekomen om de eerste resultaten van het project Amstelveenlijn aan te horen en de formats die worden gebruikt voor de interviews aan te scherpen. De resultaten worde


25-01-2017 - Worstelen met kabels en leidingen

Op het COB-congres 2016 zijn de eerste praktijklessen gedeeld. In 2017 gaan we verder verdiepen. Zo organiseert het platform Kabels en leidingen in januari een startbijeenkomst waarop u met an



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Hein van de Wijgert, rol: Deelnemer bijeenkomst
Martijn van der Eerden, rol: Deelnemer bijeenkomst

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Pedro Kooistra, rol: Deelnemer

Aveco de Bondt

Locatie: Holten, Burgemeester van der Borchstraat 2
Roel Bleumink, rol: Deelnemer bijeenkomst

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Jeroen Baars, rol: Deelnemer bijeenkomst
Stanley Hunte, rol: Deelnemer bijeenkomst

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Deelnemer bijeenkomst

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Begeleider/Facilitator

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer bijeenkomst

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Age Buitenrust Hettema, rol: Deelnemer bijeenkomst
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer bijeenkomst
Kevin Slee, rol: Deelnemer bijeenkomst

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid Projectteam

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Deelnemer bijeenkomst
Monique Wolfraad-Holland, rol: Deelnemer bijeenkomst
Wessel Arnold, rol: Deelnemer bijeenkomst

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Gerrit Renkema, rol: Deelnemer bijeenkomst

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
Arjan van Boheemen, rol: Deelnemer bijeenkomst

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Jasper Snippe, rol: Projectleider

Rijkswaterstaat PPO Programma's, Projecten en Onderhoud

Locatie: Haarlem, Toekanweg 7
Ben Viveen, rol: Deelnemer bijeenkomst

Tauw bv

Locatie: Utrecht, Australiëlaan 5
Frank van Gennip, rol: Deelnemer bijeenkomst

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Jan Pot, rol: Deelnemer bijeenkomst
Ketenanalyse aardgasvrij
O700K
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Aanleiding voor de ketenanalyse is de inzet op aardgasvrij. Overheden en maatschappelijke partners zijn hierover met elkaar in overleg via de tafel bebouwde omgeving Klimaat en energieakkoord. Voor de uitvoering is het essentieel dat gemeenten beter dan nu het geval is weten wat ze qua ondergrondse infrastructuur moeten regelen om hun plan aardgasvrij uit te kunnen voeren.

Onderzoek
We brengen verschillende ervaringsdeskundigen vanuit verschillende branches en achtergronden bijeen en organiseren een workshop waarbij we de inzichten van de deelnemers ophalen om input te verkrijgen voor de inhoud van de ketenanalyse.

Resultaat
Aan de hand van de opgehaalde input werken we de ketenanalyse uit, in woord en zoveel mogelijk in beeld. Het eindproduct wordt tijdens het COB-congres van 22 mei 2018 uitgereikt.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group Nederland

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Yousra Lahkim, rol: Deelnemer

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Etienne Budde, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Stanley Hunte, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid Projectteam

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Karl Langeveld, rol: Deelnemer
Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Erasmus Universiteit Rotterdam FSW Dep. Bestuurskunde en Sociologie ERBS/GovernEUR

Locatie: Rotterdam, Postbus 1738, Kamer T17-23
Mike Duijn, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Heijkers, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jillian Benders, rol: Deelnemer
Wil Kovács, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Rob Elemans, rol: Deelnemer

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid Projectteam

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
N.V. Nuon / Vattenfall AB

N.V. Nuon / Vattenfall AB

Locatie: Amsterdam Zuidoost, Hoekenrode 8
Kees de Heus, rol: Deelnemer
Nijkamp Energiedistributie B.V.

Nijkamp Energiedistributie B.V.

Locatie: Breda, Wieringenstraat 75
Berno Kastelijns, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Rogier Pronk, rol: Deelnemer

Rijkswaterstaat LOB

Locatie: Utrecht, Grifioenlaan 2
, rol: Opdrachtgever

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Lid Projectteam

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Rob Heijer, rol: Deelnemer

Universiteit Twente

Locatie: Enschede, Drienerlolaan 5
Léon Olde Scholtenhuis, rol: Deelnemer
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

Locatie: Den Haag, Nassaulaan 12
Henk van den Berg, rol: Deelnemer

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Deelnemer

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Erwin Biersteker, rol: Deelnemer
Koplopergemeenten
O710
Status: Opstartfase
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Na afloop van de eerste fase van het project Vol onder maaiveld april 2020, hebben de Koplopergemeenten uitgesproken om als groep te willen blijven bestaan en een aantal innovaties verder te willen ondersteunen. Daarnaast wordt ervaren dat er op dit moment geen plek is waar je als gemeente op tactisch- of strategisch niveau, praktische hulp vindt voor ondergronds issues waar je tegenaan loopt. Gezien de ervaring die het COB heeft met platforms, vraagarticulatie, kennisoverdracht én de ontwikkeling van de Kennisarena, is het aannemelijk dat de Koplopergemeenten daar hun thuis vinden.

Onderzoek
Met dit platform wil het COB een thuis bieden aan de koplopergemeenten en helpen de Vol onder maaiveld projecten een stap verder te brengen. Een omgeving waar de koplopergemeenten terecht kunnen: o De koplopergemeenten komen minimaal vier keer per jaar bij elkaar. o Er wordt gezorgd voor het agenderen van zaken die voor de gemeenten van belang zijn. Dat kunnen onderwerpen vanuit Vol onder maaiveld zijn, maar ook issues waar de leden buiten dit project tegenaan lopen. o Het COB zorgt voor communicatie, vastlegging en verspreiding van kennis en informatie.

Meer informatie
Heeft u interesse in dit project? Neem dan contact op met het COB.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Ed Wesenaar, rol: Deelnemer
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Deelnemer
Marten Klein, rol: Deelnemer
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Bon van Oosterum, rol: Deelnemer
Huub Wirken, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Martin Khouw, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer
Jos van Wersch, rol: Deelnemer
Pieter van Leeuwen, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer
Rob Heijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Deelnemer
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Deelnemer
Leidingen sleufloos verwijderen
O57
Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Als kabels en leidingen buiten gebruik zijn, dan worden deze in principe verwijderd uit de ondergrond (beleid). Dit gebeurt alleen niet altijd, omdat het verwijderen kostbaar is (economische afweging) en overlast geeft voor de omgeving (maatschappelijk afweging). In de bodem achterblijven van leidingen heeft echter nadelen; ze benutten schaarse ruimte (ordening ondergrond), er bestaat risico op vervuiling (milieu) en registratie van nutteloze leidingen (beheer, beleid).

Onderzoek
Het doel van het project is inzicht te geven in technieken en (te ontwikkelen) kennis op het gebied van sleufloos verwijderen van leidingen.

Resultaat
Er zijn een aantal verkennende gesprekken geweest, deze hebben niet direct geleid tot de start van dit project. Het onderwerp leeft wel en als er een kans is hiervoor de handen op elkaar te krijgen, doen we een nieuwe poging.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

BAM Infra Energie & Water Zuid

Locatie: 's- Hertogenbosch, De Steenbok 15
Pieter Aerts, rol: Adviseur

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caroline van den Ende, rol: Contactpersoon
Edith Boonsma, rol: Begeleider/Facilitator
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Carel Peeters, rol: Adviseur
Thijs Pepels, rol: Projectleider

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
J.R. Reurink, rol: Lid
NSTT Ned. Ver. Sleufloze Technieken en toepassingen

NSTT Ned. Ver. Sleufloze Technieken en toepassingen

Locatie: Soesterberg, Vliegtuiglaan 13
Jelle de Boer, rol: Adviseur

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Lid
VELIN

VELIN

Locatie: Tilburg, Reitseplein 8
Levien Buerman, rol: Adviseur
Peter Beens, rol: Adviseur

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Adviseur
Wilko Okker, rol: Adviseur
Mantelbuizenputconstructie
KIBO02
Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Gemeente Alphen a/d Rijn ontwikkelt in een pilotproject een zogeheten mantelbuizenputconstructie voor het droog, gebundeld, veilig en ondergronds aanbrengen en beheren van kabels en leidingen. Een evaluatie onder leiding van het COB moet duidelijk maken of de constructie in aanleg en beheer op deze locatie werkt. Ook wordt er bekeken onder welke voorwaarden het systeem als een van de geaccepteerde standaard K&L-oplossingen toepasbaar is.

Onderzoek
In juni 2016 is de aanleg van deze constructie gestart. het COB zal door middel van intervieuws met de betrokkenen dit project evalueren.

Resultaat
Een uitwerking van de intervieuw en de daarbij komende leer en knelpunten zijn in werksessies besproken, en zijn daarna gepubliceerd. De publicatie is in 2017 opgeleverd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

08-01-2015 - bijeenkomst KIBO Mantelbuizen-putconstructie


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

4KANT Advies B.V.

4KANT Advies B.V.

Locatie: Apeldoorn, Kruizemuntstraat 96
Raymond Krukkert, rol: Projectleider

ABT B.V.

Locatie: Delft, Delftechpark 12
Ruud Arkesteijn, rol: Lid

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Klaas van der Maas, rol: Lid

Amiblu Netherlands B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Richard van Ravesteijn, rol: Opdrachtgever
Elan Wonen

Elan Wonen

Locatie: Haarlem, Meester Lottelaan 301
Chris Schaapman, rol: Initiatiefnemer

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Aad van Klaveren, rol: Geïnterviewd
Ed Wesenaar, rol: Lid
Hugo Hoenders, rol: Geïnterviewd
Martin van Vianen, rol: Geïnterviewd
Taco Noordenbos, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Hugo Witteveen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

J. van Toorenburg Adviesbureau voor warmte, koel en Electrotechniek

Locatie: Den Haag, De Perponchersraat 134-136
Richard van Toorenburg, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Maarten van Riel, rol: Lid

Netbeheer Nederland

Locatie: Den Haag, Anna van Buerenplein 3
Henk van Bruchem, rol: Lid

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Ed Vergunst, rol: Geïnterviewd
Reggefiber group

Reggefiber group

Locatie: Rijssen, Reggesingel 12
Gerard Somhorst, rol: Geïnterviewd
Paul Hosselet, rol: Geïnterviewd
RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

Locatie: Delft, Elektronicaweg 2
Henk-Jan Mebius, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Den Haag, Alexanderstraat 21
Ingrid Bolier, rol: Adviseur
ZITAconsulting

ZITAconsulting

Locatie: Amersfoort, Gerrit van Stellingwerfstraat 84
Zita van Aggelen-Veldkamp, rol: Lid
Individuele deelnemers

Frans Wiercx, rol: Lid
Ontwerpen met algoritmen
O709
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Vanuit het traject Vol onder maaiveld is het onderwerp: ontwerpen vanuit algoritmen, een van de ideeen waar de koplopergemeenten veel van verwachten, maar in dit stadium nog onvoldoende concreet is

Onderzoek
Er is een schrijver aan de slag die als eerste stap langs gaat bij de koplopergemeenten om op te halen wat de behoeften zijn. Wat is er nodig en zou ontwikkeld moeten worden? Wat zou de gemeenten helpen? Wat zijn daarvoor globaal de kosten? Waar zou eventuele financiering te vinden zijn?

Resultaat
Met de uitkomsten van de gesprekken wordt een serieus programmaplan gemaakt, waarin randvoorwaarden staan beschreven. Met dit als basis, willen de koplopergemeenten vervolgstappen nemen, denk hierbij aan: uitvragen (via universiteiten, marktpartijen, etc?) en het laten ontwikkelen van een prototype.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Fugro NL Land B.V.

Locatie: Leidschendam, Veurse Achterweg 10
Veerle Steenhuisen, rol: Projectleider
Platform Kabels en leidingen
O100
Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Binnen het platform Kabels en leidingen komen participanten van het COB bij elkaar om actuele onderwerpen en (toekomstige) vraagstukken te bespreken. De deelnemers zoeken naar gezamenlijke opgaven en initiëren projecten. Ook worden projecten er geëvalueerd.

Onderzoek
Dit platform richt zich op het bevorderen van samenwerking tussen partijen uit verschillende sectoren: energie en nuts-voorzieningingen, ruimtelijke ordening, vastgoed en overheid.

Resultaat
Het platform komt gemiddeld vier keer per jaar bij elkaar en bestaat uit een grote groep enthousiaste en vaste deelnemers. Veel diverse onderwerpen komen tijhdens de bijeenkomsten aan bod, waarvan er sinds de oprichting in 2003 al vele zijn opgepakt.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

25-11-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

05-10-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

15-06-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

30-03-2021 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

08-12-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

29-09-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

12-06-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

10-03-2020 - Platformbijeenkomst Kabels & leidingen

Dit is de eerste platformbijeenkomst in 2020. De bijeenkomst vindt plaats in de Bibliotheek in Rotterdam (Hoogstraat 110) van 13.30 (inloop 13.00) tot 17.00 uur.


06-12-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Sensortechnologie / drones


05-09-2019 - Platformbijeenkomst KL/MO

Een projectbezoek energietransitie en ondergrondse infra.


24-05-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Kadaster / Klick: data analyseren en visueel maken


28-02-2019 - Platformbijeenkomst Kabels en Leidingen

Regelgeving bij gemeenten, richtlijnen netbeheerders, onduidelijkheid


06-12-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

12-09-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

Deze platformbijeenkomt staat volledig in het teken van “strategisch programmeren en adaptief plannen” en wordt gehouden in samenwerking met stichting Mijnaansluiting, het Gemeentelijk Platfor


22-06-2018 - Platformbijeenkomst op het COB-congres

Tijdens het COB-congres wordt een speciale sessie ingericht voor het platform Kabels en leidingen


01-03-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

Dit is de eerste platformbijeenkomst van 2018.


17-11-2017 - Maak kennis met….

De nieuwe coordinator, de onderwerpen die aan bod komen, onze gastheer DNV-GL en veel meer…..


14-06-2017 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

Hoe gaan gemeenten om met de energietransitie? Helpt bijvoorbeeld een mantelbuizenputonstructie hierbij op juist niet?


07-03-2017 - Platformbijeenkomst Kabels en leidingen

Hoe gaat het havenbedrijf Rotterdam om met de energetransitie? En het rapport Data Delen is gereed!


05-10-2016 - Platformbijeenkomst

31-05-2016 - Platformbijeenkomst bij de Gemeente Alphen ad Rijn

Op de agenda staan onder andere de pilot Mantelbuizen-put-constructie/ het verbeteren van de rol van bodem en ondergrond in ruimtelijke afwegings- en besluitvormingsprocessen/de handreiking aa


09-03-2016 - Platformbijeenkomst bij het COB in Delft

Deze bijeenkomst is goed bezocht door 26 platformleden die met elkaar spraken over de volgende onderwerpen:1 De tussenstand rondom de nieuwe richtlijnen voor zorgvuldig grondroeren (Richard va


03-12-2015 - Platformbijeenkomst bij Liander in Duiven

Donderdag 3 december is het platform kabels en leidingen op bezoek geweest bij Liander in Duiven. Geïnspireerd door deze locatie waar circulair bouwen hét centrale thema's was van de herontwik


22-09-2015 - Platformbijeenkomst, locatie Zuidas Amsterdam

Bijeenkomst met onder andere een bezoek aan de expositie Zuidas Ondergronds onder het WTC in Amsterdam. De verdere bijeenkomst vindt plaats in de Thomaskerk waar gesproken wordt over Plastic R


14-01-2015 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Rotterdam

10-09-2014 - Platformbijeenkomst bij Enexis in Den Bosch

13-05-2014 - Platformbijeenkomst gehouden bij COB

13-02-2014 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Amsterdam

26-11-2013 - Platformbijeenkomst bij LSNed in Roosendaal

12-09-2013 - Platformbijeenkomst bij Dunea in Scheveningen

10-04-2013 - Platformbijeenkomst bij Hobas in Tiel


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ben Lambregts, rol: Lid

Amiblu Netherlands B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid
Erik Niks, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Mark Deuring, rol: Lid
Marwin van den Burg, rol: Lid
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Willem Bastiaan, rol: Lid

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Stanley Hunte, rol: Lid

BlindGuide

Locatie: Hardinxveld-giessendam, Damstraat 24
Han Beukers, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Lid

Bureau de Bont BdB Groep

Locatie: Amersfoort, Koningin Wilhelminalaan 12
Lex Halsema, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Lid
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Coordinator
Theo Ellenbroek, rol: Adviseur

CRUX Engineering BV

Locatie: Amsterdam, Pedro de Medinalaan 3c
Auke Balder, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Henk Kruse, rol: Lid

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Marc Nagib, rol: Lid
Mark Janssen Lok, rol: Lid

Dura Vermeer Infra landelijke projecten

Locatie: Hoofddorp, Taurusavenue 100
Jeroen Baars, rol: Lid
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Hein Herbermann, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Lid
Martin van Vianen, rol: Lid
Taco Noordenbos, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Lid
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Lid
Gemeente Capelle aan den IJssel

Gemeente Capelle aan den IJssel

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivierweg 111
Alexander Regeer, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Lid

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon van Nistelrooij, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Deanne Struijk, rol: Lid
Henk van der Maas, rol: Lid
Mevlut Kose, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Marcel Bruin, rol: Lid
Martijn Bakker, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Anna van der Enden, rol: Lid
Binne Meijer, rol: Lid
Gerrit van Seijda, rol: Lid
Rob Heijer, rol: Lid
Ron de Puy, rol: Lid

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Lid

GOconnectIT

Locatie: Nieuwegein, Fultonbaan 52
Jan Smit, rol: Lid
Patrick Straver, rol: Lid

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Lid

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Lid

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Lid
Verena Vermeulen, rol: Lid

Hogeschool Utrecht

Locatie: Utrecht, Nijenoord 1
Ursula Backhausen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Hidde Verloop, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Lid

KOBO-HO

Locatie: Groenekan, Groenekanseweg 193
Geert Roovers, rol: Lid

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Lid
Hub Diederen, rol: Lid
Thijs Pepels, rol: Lid
Willem Janssen, rol: Lid
KWS Infra Roosendaal

KWS Infra Roosendaal

Locatie: Roosendaal, Ziel 12
Martin Lebeau, rol: Lid

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jan Kruithof, rol: Lid
Jarko van Bloois, rol: Lid
Laurens van Raaij, rol: Lid

MH Poly Consultants & Engineers bv

Locatie: Bergen Op Zoom, Peter Vineloolaan 46b
Dennis Hut, rol: Lid
Marco Buijsen, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Lid
Monique Wolfraad-Holland, rol: Lid
Nick Roos, rol: Lid
Wessel Arnold, rol: Lid

Netbeheer Nederland

Locatie: Den Haag, Anna van Buerenplein 3
Lars Paardekooper, rol: Lid

Powercast

Locatie: Sint Oedenrode, Eerschotsestraat 37
Eugene Raaijmakers, rol: Lid
Hildegarde Slotboom, rol: Lid

PRO6 managers

Locatie: Amersfoort, Henry Dunantstraat 38a
Twan Smitskamp, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
André Dikkeschei, rol: Lid
Anita Zeemering, rol: Lid
David Elbers, rol: Lid
John Sandbrink, rol: Lid
Marloes Tjallema, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Desmond du Parand, rol: Lid
Kees Bergen, rol: Lid
Taco Querens, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dick Beentjes, rol: Lid
Jasper Snippe, rol: Lid
Jouke Bokma, rol: Lid
Rick van Vliet, rol: Lid

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveldstraat 22
Niels Hartogsveld, rol: Lid
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Lid

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Ivar Lafeber, rol: Lid
John Driessen, rol: Lid
Walter Apotheker, rol: Lid

Tauw bv

Locatie: Deventer, Handelskade 37
Teun Nijenkamp, rol: Lid

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Lid

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Lid

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Anne Immers, rol: Lid
Bernardien Tiehatten, rol: Lid
Vodafone/ziggo

Vodafone/ziggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Eric Jansen, rol: Lid

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Erwin Biersteker, rol: Student
Evelijn Martinius, rol: Student

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Deventer, Van Twickelostraat 2
Erwin Kempink, rol: Lid
Samen zonder schade
O703
Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Iedereen die werkzaam is in de ondiepe ondergrond kent het fenomeen: de kabels en leidingen liggen nooit waar je ze verwacht! Iedereen heeft er last van en iedereen maakt onnodige kosten. We zien dat het huidige systeem van wetten, boetes en doorschuiven van risico’s en verantwoordelijkheden onvoldoende effectief is en willen dit onderwerp vanuit een positieve insteek benaderen, door middel van stimuleren in plaats van straffen.

Onderzoek
Het doel van het project “Samen zonder schade” is om de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’. Hierbij is het mechanisme van gedeelde belangen het doel en de producten in een samenwerkingsverband een middel.

Resultaat
Serious game Q1 2021 Oplevering einddocument met knelpunten, kansen en pva voor vervolgstappen gereed Q1 2021

Meer informatie
Heeft u interesse in dit project? Neem dan contact op met het COB.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Frank van Bree, rol: Deelnemer
Robert-Jan Looijmans, rol: Deelnemer
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Willem Bastiaan, rol: Deelnemer

BlindGuide

Locatie: Hardinxveld-giessendam, Damstraat 24
Han Beukers, rol: Deelnemer

Bouw op Recht

Locatie: Zoetermeer, Malta 18
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Deelnemer
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

CUMELA Nederland

Locatie: Nijkerk, Nijverheidsstraat 13
Herman Arissen, rol: Deelnemer
D&B applied behavioural science

D&B applied behavioural science

Locatie: Nijmegen, St. Anthoniusplaats 9
Timo Jansen, rol: Adviseur
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Klaas Sipma, rol: Deelnemer

Gemeente Arnhem Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Arnhem, Eusebiusbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Deelnemer
Gemeente Capelle aan den IJssel

Gemeente Capelle aan den IJssel

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivierweg 111
Alexander Regeer, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Deelnemer
Fuat Akdeniz, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Projectleider

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Wim van Grunderbeek, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Deelnemer

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Jan Koopman, rol: Deelnemer

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Deelnemer
Strategisch afstemmen adaptief plannen
O705
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In toenemende mate stemmen beheerders van de openbare ruimte en netbeheerders hun werkzaamheden op gebied van onderhoud, vervanging en reconstructie met elkaar af. Er lijken slechts op beperkte schaal vergelijkingen te worden gemaakt tussen samenwerkingsverbanden op het gebied van ondergrondse kabels en leidingen. Dit is zonde, want hierdoor blijft een grote kans liggen om gemeenschappelijke do’s en dont’s te identificeren die inspirerend werken voor partijen die nog niet (op geslaagde wijze) adaptieve planningsverbanden hebben opgetuigd.

Resultaat
De oplevering van een handboek strategisch afstemmen en adaptief plannen, naar verwachting in Q4 2021.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Projectleider
V.o.m. - Biomimicry
O707-7
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Onder leiding van biomimicrydeskundigen wil het team oplossingen uit de natuur verzamelen die ingezet kunnen worden voor het anders inrichten van de ondergrond.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Haarlem Afdeling Milieu

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Erik Jan Kok, rol: Deelnemer
Maurice Kass, rol: Deelnemer

Gemeente Maastricht

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
Hanneke Bootsma, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Bastiaan Winde, rol: Deelnemer
Pipeline Control

Pipeline Control

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Marcel Verschuur, rol: Deelnemer

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Teamleider
Renske ter Horst, rol: Teamleider

Vitens N.V.

Locatie: Zwolle, Oude Veerweg 1
Anne Immers, rol: Deelnemer
Wageningen Universiteit Vakgroep Milieutechnologie

Wageningen Universiteit Vakgroep Milieutechnologie

Locatie: Wageningen, Bomenweg 2
Amke Koek, rol: Deelnemer
V.o.m. - Bouw eigenwijks
O707-4
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team gaat uit van zelfvoorzienende wijken en buurten; ze streven naar efficiënt beslag op de ondergrond door een grote mate van onafhankelijkheid. Het team wil bouwstenen definiëren om te komen tot clusters met een woon- en/of werk-functie die zelfvoorzienend zijn in het lokaal opwekken/winnen van energie, geschikt voor bestaande en nieuwbouwsituaties, met het doel dat deze concepten voor heel Nederland toepasbaar zijn.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Ruud IJtsma, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Gebiedsmanagers BV civieltechnisch adviesbureau

Gebiedsmanagers BV civieltechnisch adviesbureau

Locatie: Maassluis, Weverskade 110
Karel Ossewaarde, rol: Deelnemer

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Teamleider

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer

PRO6 managers

Locatie: Amersfoort, Henry Dunantstraat 38a
Harry op 't Ende, rol: Deelnemer
RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

Locatie: Delft, Elektronicaweg 2
Henk-Jan Mebius, rol: Deelnemer
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer
Turner & Townsend Rembrandt Tower

Turner & Townsend Rembrandt Tower

Locatie: Amsterdam, Amstelplein 1
Rob Lith, rol: Deelnemer
Vos de Boer & Partners

Vos de Boer & Partners

Locatie: Rotterdam, Westplein 11
Sierd van der Hoek, rol: Deelnemer
V.o.m. - Denk anders, denk dieper
O707-3
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team wil een nieuwe ondergrondse hoofdinfrastructuur maken op een diepte waarmee ruime afstand gehouden wordt tot de paalpunten van funderingen, waar nog voldoende ruimte is om te manoeuvreren. Aansluitingen met de bestaande en nieuwe infrastructuur onder het maaiveld worden gerealiseerd via stijgpunten. Zo ontstaat een netwerk van horizontale leidingen met schachten.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

BAM Infraconsult

Locatie: Gouda, H.J. Nederhorststraat 1
Gerard Koopman, rol: Deelnemer
Maurice Nooijen, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Dutch Tunnel Engineering

Locatie: Woerden, Edisonweg 19b
Rosella Krot, rol: Deelnemer
Gebroeders van Leeuwen Boringen B.V.

Gebroeders van Leeuwen Boringen B.V.

Locatie: Woerden, Ampèreweg 17
John Henzen, rol: Teamleider
John van Leeuwen, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Mark van den Putte, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Frank van Neer, rol: Deelnemer
Socea nv

Socea nv

Locatie: Oelegem-ranst, Vaartstraat 174
Tim Roevens, rol: Deelnemer
TenneT TSO B.V.

TenneT TSO B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Chantal ter Braak, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Deelnemer
V.o.m. - Ontwerpen via algoritmen
O707-5
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Met de inzet van algoritmen wil dit team de diverse bestaande opgaven (aanleg en beheer) én nieuwe opgaven (energietransitie en klimaatadaptatie) met elkaar verbinden. Algoritmes kunnen de verschillende ontwikkelingen tot in detail voorspellen. Vanuit deze algoritmes ontstaan scenario’s voor reconstructies of randvoorwaarden die gesteld moeten worden bij nieuwe ontwikkelingen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Teamleider

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Fred Neef, rol: Deelnemer
V.o.m. - Project Aorta
O707-6
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Het doel is maatschappelijke vraagstukken zoals stabiliteit van kades en bruggen, klimaatadaptatie, energietransitie en luchtkwaliteit aan de positie van kabels en leidingen in de ondergrond te koppelen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Aveco de Bondt

Locatie: Holten, Burgemeester van der Borchstraat 2
Andre Opdam, rol: Teamleider

Aveco de Bondt bv

Locatie: Amersfoort, Podium 9
Richard Molemaker, rol: Deelnemer
BOVON

BOVON

Locatie: Heiloo,
Martin Schonfeld, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte

Locatie: Ede, Horaplantsoen 18
Jos Wessels, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Lidwien Besselink, rol: Deelnemer
Orka Advies

Orka Advies

Locatie: Amsterdam, Frambozenstraat 21
Rene Nelissen, rol: Deelnemer
Tim Arp, rol: Deelnemer

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Hashi Nur, rol: Deelnemer
Wout Broere, rol: Deelnemer
V.o.m. - Project Ongoing
O707-1
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
Dit team is met enige creativiteit tot de naam ONGOING gekomen: ‘organisch netwerk gebruik ondergrond integraal netwerk groep’. Dit team heeft tot doel innovatieve infrastructuur onder en boven maaiveld te ontwikkelen en te testen om zo snel mogelijk de schaal te krijgen die nodig is om impact te hebben in de transitie naar klimaatadaptieve steden en nieuwe energiesystemen.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group

Locatie: Rotterdam, Rivium Westlaan 72
Leonie van Twisk, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Harold Lever, rol: Deelnemer
Yvonne de Rijck, rol: Deelnemer
Bufferblock BV

Bufferblock BV

Locatie: Rotterdam, Beursplein 37
Aroen Mughal, rol: Deelnemer
Dorian Hill, rol: Deelnemer

Bureau de Bont BdB Groep

Locatie: Amersfoort, Koningin Wilhelminalaan 12
Lex Halsema, rol: Teamleider

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Laurens van Raaij, rol: Deelnemer

Powercast

Locatie: Sint Oedenrode, Eerschotsestraat 37
Eugene Raaijmakers, rol: Deelnemer

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Ivar Lafeber, rol: Deelnemer

The Green Village

Locatie: Delft, Van den Broekweg 4
Willy Spanjer, rol: Deelnemer
V.o.m. - VKLS
O707-2
Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In het project Vol onder maaiveld wordt gezocht naar integrale oplossingen om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Een innovatieprogramma moet oplossingen bieden voor de voorziene knelpunten.

Onderzoek
De huidige norm NEN 7171 voor het aanleggen van kabels en leidingen beschrijft het horizontaal naast elkaar leggen van de verschillende netwerken met bijbehorende dekking. Door kabels en leidingen conform de nieuwe norm NEN 071 verticaal onder elkaar te leggen, kan het ruimtegebruik tot wel tachtig procent worden beperkt.

Programma's
Common ground

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Aannemingsmaatschappij Van Gelder

Aannemingsmaatschappij Van Gelder

Locatie: Nieuw Vennep, Schillingweg 10
Ferry Bisschop, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Angela Puts, rol: Deelnemer
Narin Toguc, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Pieter van Leeuwen, rol: Teamleider

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer
Ron de Puy, rol: Deelnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer
KPN Consumer Operations

KPN Consumer Operations

Locatie: Amersfoort, Stationstraat 115
Ivar Heijnen, rol: Deelnemer
Liander - VMK - V&M

Liander - VMK - V&M

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 68
Paul van den Berg, rol: Deelnemer
Rob Roelfs, rol: Deelnemer
N.V. Nuon / Vattenfall AB

N.V. Nuon / Vattenfall AB

Locatie: Amsterdam Zuidoost, Hoekenrode 8
Kees de Heus, rol: Deelnemer

NPK Design

Locatie: Leiden, Meelfabriekplein 2F
Marcel Vroom, rol: Deelnemer
SLIB Stichting Leidse Infrastructuur Bundeling

SLIB Stichting Leidse Infrastructuur Bundeling

Locatie: Leiden, Duke Ellingtonstraat 64
John Kranenburg, rol: Deelnemer
Stichting Mijnaansluiting.nl

Stichting Mijnaansluiting.nl

Locatie: Vianen, Sportlaan 14
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer
TenneT TSO B.V.

TenneT TSO B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Chantal ter Braak, rol: Deelnemer
Wienand Jongen, rol: Deelnemer
Vodafone/ziggo

Vodafone/ziggo

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Dave Verschuren, rol: Deelnemer
Vervolg Common ground ondergrondse infra
O701
Status: Opstartfase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Nederland staat op gebied van de kabel- en leidingeninfrastructuur voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. De belangrijkste zijn de energietransitie, de klimaatopgave, de verdere verstedelijking naast de huidige vervangingsopgaven. Nieuwe kabels en leidingen moeten worden ingepast in een veelal complexe omgeving.

Onderzoek
Om die opgaves het hoofd te bieden is een langetermijnstrategie nodig waarin de ruimtelijke, bestuurlijke en financiële aspecten een centrale plaats krijgen. Het project Common ground voor ondergrondse infra moet ertoe leiden dat betrokken partijen vanuit gedeelde belangen de handen ineenslaan, opgaven in beeld brengen en zich op gezamenlijke doelen richten.

Resultaat
In de eerste fase is een kennisanalyse opgeleverd. Op basis hiervan wordt in de tweede fase een werkprogramma met concrete onderzoeksprojecten opgezet.

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

18-09-2019 - 2e overleg vervolg Common ground

18-07-2019 - 1e bijeenkomst vervolg Common ground


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Lid Kernteam
Karin de Haas, rol: Lid Kernteam
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Lid Kernteam

Harry Bijl Communicatie

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Lid Kernteam

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Lid Kernteam

PRO6 managers

Locatie: Amersfoort, Henry Dunantstraat 38a
Wouter Ram, rol: Coordinator
Techniek Nederland

Techniek Nederland

Locatie: Zoetermeer, Bredewater 20
Michel Wijbrands, rol: Lid

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid Kernteam
Vol onder maaiveld
O707
Status: Afrondende fase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
De kwaliteit van de leefomgeving komt onder heel hoge druk te staan als we kijken naar de huidige situatie in de ondergrond én de maatschappelijke opgaven waar (met name) steden voor staan. Zonder structurele veranderingen is het onmogelijk alle ambities overal te realiseren.

Onderzoek
Doel van dit project: het past in de binnenstad én het werkt. We zoeken naar een aanpak voor de maatschappelijke opgaves waar de binnenstedelijke gebieden tegenaan lopen, zorgen dat de daarvoor nodige kabels en leidingen passen in de ondergrond, met minimale overlast bij aanleg, beheer en onderhoud, die niet duurder uitpakt dan de huidige werkwijze en toekomstbestendig is.

Resultaat
Er wordt een kopgroep gevormd van gemeenten die de urgentie onderschrijven en bereid zijn structurele veranderingen te bewerkstelligen. Daaromheen wordt een innovatieteam gevormd, waarmee we op zoek gaan naar oplossingen. Op Flexival tv in april 2020 hebben 7 innovatieve ideeën zich gepresenteerd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Programma's
Common ground

Bijeenkomsten

01-11-2019 - Vol onder maaiveld: co-creatiesessie 2

24-09-2019 - Vol onder maaiveld: co-creatiesessie 1


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Ed Wesenaar, rol: Lid
Hugo Hoenders, rol: Lid

Gemeente Amersfoort

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Lid
Janneke Koekoek, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Jodenbreestraat 25
Rob Smiers, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Jan van Schooten, rol: Lid
Lidwien Besselink, rol: Lid
Mark van den Putte, rol: Lid
Marten Klein, rol: Lid
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Anica Kortland-Dijkstra, rol: Lid

Gemeente Breda

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Huub Wirken, rol: Lid
Jaap Mooij, rol: Lid
Marianne van Leeuwen, rol: Lid
Ronald van Heijningen, rol: Lid

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Henk Hogenbirk, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Lid
Michiel von Konigslow, rol: Lid

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH)

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon van Nistelrooij, rol: Lid
Martin Khouw, rol: Lid

Gemeente Deventer

Locatie: Deventer, Grote Kerkhof 1
Jan Pluim, rol: Lid
Judith Meekes, rol: Lid

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Lid
Henriëtte Noordhof, rol: Lid
Pieter van Leeuwen, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Henk van der Maas, rol: Lid
Wil Kovács, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Lid

Gemeente Tilburg Dienst Beleidsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Maaike Paulissen, rol: Lid

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Lid

Gemeente Zoetermeer

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Albert Slingerland, rol: Lid
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Lid
Lilian Harteveld-van 't Slot, rol: Lid
Peter de Visser, rol: Lid

Gemeente Zwolle

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Lid

Met een loep de stad door

In Den Haag zijn vier grote transformatorstations van de RandstadRail en stadstrams ondergronds gebracht. De oorspronkelijke bovengrondse oplossingen stuitten in een aantal gevallen op flink protest van omwonenden. Architect Patrick Stork van ingenieursbureau Den Haag (IbDH) achteraf: “In eerste instantie is de ruimtelijke impact van de grotere transformatorstations, die we ook wel onderstations noemen, onderschat. Het bestemmingsplan liet toe dat plaatsing met een zogeheten kruimelontheffing wettelijk correct geregeld kon worden, maar de uitwerking paste in een aantal gevallen niet in het straatbeeld. Reacties van omwonenden hebben er mede toe geleid dat we samen met opdrachtgever HTM een oplossing hebben gevonden die beter is voor de stad.”

“Nutsgebouwen zie je natuurlijk overal, maar niet zo groot als deze”, zegt Patrick Stork. “Het grotere en vooral zwaardere trammaterieel vergt extra voedingspunten van het bovenleidingnet in de stad. De nieuwe onderstations die daarvoor nodig waren, beslaan al snel 25 tot 50 vierkante meter. Bij de aanleg van de RandstadRail zijn in Den Haag op circa tien plekken groene zeecontainers geplaatst. Op een aantal plaatsen is dat niet zo hinderlijk, maar voor vier onderstations hebben we een andere oplossing moeten bedenken. Daarvoor moesten we eerst met een loep de stad door. We moesten uiteraard locaties vinden zo dicht mogelijk bij knooppunten van de RandstadRail, die ook goed bereikbaar zijn voor onderhoudswerkzaamheden. Vanwege het elektromagnetisch veld dat ontstaat bij de omvorming van wisselstroom naar gelijkstroom, wat storingen kan geven op elektrische apparaten en draadloze datanetwerken, gold de aanvullende eis dat we op ten minste tien meter van woon- en verblijfsgebouwen moesten blijven. Dat betekent dus dat je dergelijke voorzieningen nooit in bestaande bouwwerken kunt opnemen.”

“Er waren bedenkingen bij elektrische installaties in een gebouw onder grondwaterniveau en bij de toegankelijkheid, ventilatie, veiligheid en bruikbaarheid. Daar hebben we goed naar geluisterd.”

Het idee om de onderstations ondergronds te brengen, werd niet overal enthousiast ontvangen. Het IbDH studeerde al langere tijd op ondergrondse bouwwerken voor dit soort onderstations. Patrick: “Dan zie je dat ondergronds bouwen bij velen onbekend is en tot een natuurlijke weerstand leidt. Er waren bedenkingen bij elektrische installaties in een gebouw onder grondwaterniveau en bij de toegankelijkheid, ventilatie, veiligheid en bruikbaarheid. Daar hebben we goed naar geluisterd. Samen met de mensen van HTM zijn we tot voor iedereen aanvaardbare oplossingen gekomen. Het eindresultaat is daar beter van geworden. Toegankelijkheid en daaraan gekoppeld veiligheid bij noodsituaties (vluchten) bleek uiteindelijk overigens de lastigste uitdaging. Daarnaast hadden we nog wat lastige randvoorwaarden, zoals het indien nodig binnen 24 uur kunnen vervangen van de acht ton zware transformatoren in de onderstations.”

Folly

Voor Patrick Stork lag er de uitdaging om de ‘noodzakelijke stiefkindjes van de stad’ liefst onmerkbaar op te nemen in het stedelijk weefsel. Aan de Koekamp bij het Malieveld koos hij voor de vlucht naar voren. Daar is het ondergrondse onderstation bekroond met een ‘folly’, een buitenmodel parkbank die bij nadere beschouwing het kantelbare toegangsluik blijkt te zijn.

Het verborgen onderstation aan de Koekamp. (Foto: IbDH)

Patrick: “Aan de Koekamp hebben we voor een volledig ondergrondse oplossing gekozen. Daarmee kwam wel de uitdaging om toegang en ventilatieopeningen zo goed mogelijk gecamoufleerd in het parklandschap op te nemen. Dat is gedaan door buitenproportioneel grote zitobjecten te plaatsen, die daarmee toegangsluiken van het onderstation vormen. De rugleuning van de enorme loungebank bevat een ventilatievoorziening. De constructie bestaat hier uit prefabelementen. De vier buitenwanden zijn ter plekke in elkaar gezet en stijf en waterdicht aan elkaar verbonden. Dit geheel is vervolgens door ontgraving van binnenuit op diepte gebracht, waarna de bouwkuip is voorzien van een vloer van onderwaterbeton. Daarop zijn kelderwanden, beganegrondvloer, binnenwanden en dak in het werk gestort om een geheel stijve constructie te krijgen.”

Kademuur

Bij de Conradkade werd besloten om een half verdiept onderstation aan te leggen: vanaf halteniveau gezien geheel ondergronds, maar vanaf de kade gezien toch deels bovengronds, opgenomen in de kademuur. Deze kademuur was recent geheel vervangen, en daardoor technisch gezien nog in optimale staat. Door de ligging kon hier een personentoegang worden gemaakt door een trap in het talud langs het onderstation tot vlak boven het waterniveau en een deur in de zijkant. Ook dat blijkt een oplossing met een extraatje. De trap in het talud maakt het mogelijk om hier in de toekomst wellicht ook een steigertje aan te leggen.

Onderstation weggewerkt in de Conradkade. (Foto: IbDH)

De totale constructie met kabelkelder ligt grotendeels onder het grondwaterniveau. Constructief is hier heel traditioneel een damwand rondom gemaakt, aansluitend op de bestaande damwand van de vrij nieuwe kademuur. Daarin is met onderwaterbeton een vloer gestort, waarna de kuip drooggemalen kon worden, en wanden en dak gestort konden worden. In dit dak zit een opening waarop als afdekkend luik een prefabbetonplaat is gelegd. Deze opening dient om zware componenten, zoals de transformator, in en uit het onderstation te kunnen hijsen. Het luik zit daarmee verborgen onder de maaiveldafwerking en dient alleen bij het wisselen van de trafo ‘opgegraven’ te worden. Een tweede, kleiner luik in het maaiveld is wel zichtbaar. Dit luik dient als vluchtweg voor onderhoudsmedewerkers.

Verblijfsgebied

Aan de Soestdijksekade worden op een locatie twee onderstations gerealiseerd. Hier ontstaat een nieuw stukje verblijfsgebied, doordat het dak aansluit op het aangrenzende maaiveld. Een natuurstenen bankje en traditioneel ogende balustrades rondom geven ook hier de stad méér dan puur de functionaliteit van het onderstation. Patrick Stork: “De Soestdijksekade heeft aan weerszijden bij de bruggen van de Escamplaan en de Loosduinsekade een oplopend maaiveld en tegelijkertijd een laag blijvende kade circa 0,5 meter boven het wateroppervlak. Op het hoogste punt is het niveauverschil tussen beide maaivelden circa 2,7 meter. Daartussenin zijn beide onderstations gerealiseerd met toegangen en ventilatieopeningen aan de waterzijde. De bestaande kademuur en brug dateren uit circa 1930 en zijn gefundeerd op houten palen. De bouwkuip moet echter vanwege de noodzakelijke kabelkelder wel onder grondwaterniveau komen. Dit is opgelost door de kelderbakken prefab en daarmee waterdicht uit te voeren en in zijn geheel in de lage kade te laten zakken.”

“Een natuurstenen bankje en traditioneel ogende balustrades rondom geven ook hier de stad méér dan puur de functionaliteit van het onderstation.”

De ondergrondse oplossingen waren uiteraard duurder dan de oorspronkelijke containers. Patrick: “Het gebouw eromheen wordt op deze manier weliswaar duurder, maar als percentage van de totale kosten valt dat eigenlijk wel weer mee. De techniek in de onderstations is verreweg het duurst. En we hebben er mooie oplossingen voor de stad mee verkregen. Ik denk dat dit soort oplossingen een goed begin kan zijn van het ondergronds brengen van meer functies die we niet willen zien. De ondergrondse restafvalcontainers rollen we nu immers ook al over de hele stad uit. In de praktijk bekijken we bij elk project in de openbare ruimte of een ondergrondse oplossing mogelijk is.”

Rotterdamsebaan

De gemeente Den Haag werkt aan een nieuwe verbindingsweg tussen knooppunt Ypenburg (A4/A13) en de Centrumring: de Rotterdamsebaan. Deze weg wordt 3,8 kilometer lang en doorkruist het grondgebied van de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Den Haag. Onderdeel is een geboorde tunnel, de Victory Boogie Woogietunnel, die tweemaal twee rijstroken krijgt en ongeveer 1.860 meter lang wordt.

De Utrechtsebaan is de belangrijkste toegangsweg van Den Haag. Van het verkeer dat de stad dagelijks in- en uitgaat, rijdt veertig procent via deze weg. Dat leidt elke dag tot files die zich vaak uitbreiden naar de omringende snelwegen zoals de A12, A13 en A4. De aangrenzende woonwijken hebben veel last van sluipverkeer. De nieuwe Rotterdamsebaan zorgt ervoor dat de druk op de Utrechtsebaan afneemt en het verkeer zich beter verdeelt. Met de nieuwe weg krijgt het verkeer van en naar Rotterdam, Delft en Ypenburg een alternatief.

Tracé

De Rotterdamsebaan loopt van het knooppunt Ypenburg richting het noorden, kruist met een tunnel het groene gebied de Vlietzone, het water de Vliet en de woonwijk Voorburg-West en komt uit op de Binckhorstlaan. Daar sluit de nieuwe weg bij de Neherkade direct aan op de Centrumring. Het tracé komt grotendeels overeen met de ligging van de tweede toegangsweg die architect Dudok – die na de Tweede Wereldoorlog de leiding had over de wederopbouw van Den Haag – in zijn plannen had opgenomen. De inpassing van de nieuwe verbindingsweg was een complexe opgave. Uiteindelijk heeft de inspraakprocedure ertoe geleid dat het ondergrondse deel van het tracé driehonderd meter langer wordt dan technisch gezien noodzakelijk is. Met de verlenging is de gemeente tegemoetgekomen aan bezwaren van omwonenden en andere belanghebbenden.

Artist impression van de skyline vanuit de Vlietzone. Op het dak van de tunnel zijn de geplande zonnepanelen te zien. (Beeld: Rotterdamsebaan)

Victory Boogie Woogietunnel

De tunnel, die Victory Boogie Woogietunnel gaat heten, wordt geboord. Hiervoor maakt de aannemerscombinatie (zie rechts) gebruik van de tunnelboormachine waarmee eerder de Sluiskiltunnel is aangelegd. De tunnel wordt 1.860 meter lang, waarbij het geboorde deel een lengte heeft van circa 1.640 meter. De twee tunnelbuizen komen op ongeveer vier meter van elkaar te liggen, krijgen een diameter van ruim tien meter en liggen op het diepste punt 29 meter onder de grond. In iedere buis komen twee rijstroken en tussen de buizen komt om de 250 meter een dwarsverbinding.

Duurzame infrastructuur

De Rotterdamsebaan moet hét voorbeeld van duurzame infrastructuur in Nederland worden. De Combinatie Rotterdamsebaan heeft in het ontwerp veel aandacht besteed aan de verschillende duurzaamheidsaspecten, zoals vormgeving en inpassing in het landschap, luchtkwaliteit en energiegebruik. Een goed voorbeeld is de tunnelmond in de Vlietzone. Hier komt over het dienstgebouw en de tunnelmond een grote overkapping die bestaat uit zonnepanelen. De elektriciteit die hiermee wordt opgewekt, zal worden gebruikt in het dienstgebouw. Een ander voorbeeld is het fine dust reduction system, een systeem waarmee vijftig procent van het fijnstof bij de tunnelmonden wordt afgevangen.

Planning

In 2014 is de gemeente gestart met het bouwrijp maken van het tracé en in 2015 is een aantal wegen in de Binckhorst opnieuw ingericht. Eind 2015 is de aanbesteding afgerond en is de opdracht, in de vorm van een design-, built- en maintenancecontract met vijftien jaar onderhoud, gegund aan de Combinatie Rotterdamsebaan. In 2016 heeft de gemeente de laatste voorbereidende werkzaamheden afgerond, waarna de aannemerscombinatie van start kon met het inrichten van de werkterreinen in de Vlietzone, de Binckhorst en het knooppunt Ypenburg.

Het boren van de Victory Boogie Woogietunnel startte half januari 2018. Vanuit de startschacht op het werkterrein in de Vlietzone graaft tunnelboormachine Catharina-Amalia haar weg naar de Binckhorst. Naar verwachting komt ze daar in juni 2018 aan. Vervolgens wordt de machine gedemonteerd en teruggebracht naar de Vlietzone. Nadat de machine weer is opgebouwd, start het boren van de tweede tunnelbuis. De opening van de Rotterdamsebaan staat gepland voor 1 juli 2020.

Voorbereiding

Om onder de grond alvast ruimte te maken voor de tunnel van de Rotterdamsebaan, moesten grote stroomkabels verlegd worden. De gemeente Den Haag maakte een video over deze indrukwekkende klus. Over een afstand van liefst een kilometer werd tot vijfendertig meter diep onder de grond een gestuurde boring uitgevoerd.

Wie ruikt het innovatiefst?

“Wat we zoeken, is de 1.0-versie van wat wij het Detectiesysteem voor Ondergrondse Infrastructuur (DVOI) noemen.” Wim van Grunderbeek van Gasunie streeft naar een ‘open source’-detectieoplossing voor de ondergrond voor heel Nederland. “Van daaruit willen we een systeem ontwikkelen dat moet leiden tot voor iedereen begrijpelijke 3D-plaatjes van de ondergrond.” De prijsvraag die de Gasunie hiervoor in maart uitschreef, nadert zijn ontknoping.

De vraag naar meer inzicht in de ondergrond volgt uit het Gasunie Network Improvement Program (GNIP), dat in 2013 startte en waarbinnen al het ondergrondse onderhoud voor de komende vijftien jaar is vastgelegd. Wim van Grunderbeek: “We gaan uit van duizenden onderhoudsactiviteiten in de ondergrond. Dat zou betekenen dat we op basis van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) tienduizenden proefsleuven moeten graven, met alle veiligheidsrisico’s van dien. Als we het aantal graafbewegingen met vijfenzeventig procent kunnen reduceren, kunnen we het veiligheidsrisico enorm beperken. En passend in het MVO-beleid van de Gasunie beperken we tegelijkertijd de overlast voor de omgeving en laten we minder sporen achter.”

BV Nederland

Maar dat is niet de enige motivatie voor het uitschrijven van een prijsvraag. Van Grunderbeek: “Niet alleen voor Gasunie, maar ook voor de BV Nederland is dit project veelbelovend. Gasunie zoekt een detectiesysteem dat nauwkeuriger is dan wat er nu op de markt is; een systeem dat op de x-, y- en z-as binnen de vijf centimeter nauwkeurig is, en dat bij voorkeur achter in een busje past, zodat er overal op locatie gemakkelijk mee gewerkt kan worden. We willen partijen die niet alleen een sterk, vernieuwend verhaal hebben, maar ook een trackrecord. Het maakt ons niet uit welke techniek er wordt gebruikt. We zoeken vernieuwing en optimalisatie: wie ruikt het innovatiefst?”

“We zitten nu in fase drie van de Europese aanbesteding. Er zijn al veldtesten gedaan. Deze worden door een jury van deskundigen vanuit TU Delft, Wageningen UR, het COB en DNV en twee landmeetkundigen beoordeeld op kwaliteit. Op basis van de uitkomsten willen we deelnemers vragen een plan op te stellen waarmee kan worden voldaan aan de vraag van Gasunie. Dat moet leiden tot veiliger werken, kostenbesparing en een kleinere kans op graafschade. Want ook al is het daar primair niet om begonnen, het DVOI zal ook financieel voordeel opleveren. Zeker voor Gasunie zelf, omdat wij uit veiligheidsoverwegingen altijd gebruikmaken van zuigtechniek, die tot wel vier keer duurder is dan traditioneel graven. Maar bijvoorbeeld ook voor partner Liander en andere partijen die met kabels en leidingen werken, kan dit systeem het aantal proefsleuven beperken en daarmee kosten besparen.”

Open source

De prijsvraag is voor Wim van Grunderbeek de eerste stap in het beter, slimmer en eenvoudiger in beeld brengen van de ondergrond. “De 1.0-versie die uit deze aanbesteding volgt, willen we, samen met onder andere Liander, verder uitwerken. Het uitgangspunt is dat we vanuit ‘open source’ verder ontwikkelen om zo te realiseren wat commerciële partijen tot op heden niet gelukt is. Het is nog niet bekend hoe we dat proces precies vormgeven, maar je kunt denken aan een samenwerkingsverband waarin allerlei partijen kunnen participeren. Als einddoel zie ik een systeem waarbij de kraanmachinist op zijn tablet precies kan zien waarin hij aan het werk is.

Met de ervaringen die we in dit traject opdoen, zouden we in een later stadium ook het COB-rapport Kabels en leidingen detecteren zonder graven kunnen herijken. Dan is de cirkel rond, want met dat rapport is het eigenlijk allemaal begonnen. Vragen uit dat rapport hebben we soms letterlijk overgenomen in de Europese aanbesteding.”

Ontwikkelen vanuit permanente tijdelijkheid

Herontwikkelingsgebied De Nieuwe Stad in Amersfoort beschikt over een eigen ondergronds warmtenet. De vijfentachtig gebruikers van de terreinen en opstallen van de voormalige Prodentfabriek vormen samen een zo veel mogelijk zelfvoorzienende micro-stad, waarvan een eigen biomassacentrale deel uitmaakt. Ontwikkelend belegger Schipper Bosch beheert het ruim twee hectare grote gebied vanuit een overkoepelende duurzaamheidsvisie.

In drie jaar tijd is de Prodentfabriek getransformeerd tot een nieuw stadsdeel met ruimte om te werken, leren en verblijven; een levendige plek met festivals, een poppodium, een restaurant, gedeelde moestuinbakken en een sterke lokale gemeenschap. De bewoners vormen een mix van grote en kleine bedrijven, afkomstig uit verschillende sectoren, variërend van zakelijke dienstverlening en onderwijs tot horeca en cultuur. De huurprijzen zijn marktconform. De brede mix van activiteiten en het streven om fossiele energiebronnen geheel uit het gebied te bannen, hebben een sterke aantrekkingskracht. Terwijl elders in de stad kantoren en bedrijfspanden leegstaan, geldt voor De Nieuwe Stad een wachtlijst.Uitgangspunt is dat de kwaliteit van het gebied blijft groeien. Dat betekent dat de waarde die een gebied heeft voor de gebruikers, blijft toenemen. Energieneutraliteit met behulp van een ringleiding waar verschillende energiebronnen op aangesloten kunnen worden, speelt daarin een belangrijke rol.

Autonome infrastructuur

Edwin Dalenoord, duurzaamheidsexpert bij Schipper Bosch: “In De Nieuwe Stad zijn we eigenaar van de volledige infrastructuur, inclusief elektriciteit, water, warmte en koeling. Uitgangspunt is dat we het gebruik van fossiele brandstof willen uitbannen. We hebben allerlei alternatieven onderzocht. We hebben bijvoorbeeld gekeken naar biogasvergisting en rioolwarmte, maar voor effectieve toepassing daarvan zijn er te weinig mensen in De Nieuwe Stad. Inmiddels zijn we erachter gekomen dat vlak naast ons terrein een groot hoofdriool loopt, en onderzoeken we de mogelijkheden om daaruit warmte te winnen. In de zomer gebruiken we het net voor koeling, die we onttrekken aan de leidingen voor grondwaterzuivering.”

“Het is enorm verleidelijk om af te wachten en degenen te volgen die het goed doen. Maar dat is niet hoe wij in elkaar steken.”

Bart Schoonderbeek, algemeen directeur van Schipper Bosch, vult aan: “We hebben ook onderzocht of we gebruik konden maken van geothermie op twee kilometer diepte. Dat bleek niet haalbaar, maar ik geloof er heilig in. Als we een paar miljoen over hadden gehad, zouden we het zeker hebben gedaan vanuit de overtuiging dat voldoende mensen zouden aanhaken. Het warmtenet gevoed door een biomassacentrale bleek de beste oplossing, vergde minder kapitaal en is flexibeler. We kunnen vanuit de huidige praktijk veel gemakkelijker aansluiten op nieuwe energieconcepten. Zo kijken we ook naar het gebruik van zonneboilers. Op gebouwniveau krijg je dat niet rond, maar op gebiedsniveau red je het wel. Het is enorm verleidelijk om af te wachten en degenen te volgen die het goed doen. Dan verdien je het meest. Maar dat is niet hoe wij in elkaar steken. Wachten heeft geen zin, je moet het gewoon doen.”

De bewoners krijgen tijdens een rondleiding uitleg over de biosmassacentrale. (Foto: Cees Wouda)

Duurzaam warmtenet

Het warmtenet is aangelegd met behulp van gestuurde boringen. Elk gebouw is met een sub-leiding aangesloten op het centrale circuit. Op het hele terrein zijn langs de gevels leidingstraten vrijgehouden, zodat noodzakelijk graafwerk bij uitbreiding en onderhoud effectief, met zo min mogelijk hinder kan plaatsvinden. De brandstof voor de biomassacentrale wordt nu nog ingekocht. Edwin Dalenoord: “Ons eerste doel was de centrale operationeel te maken. We zijn nu aan het onderzoeken hoe we in dat proces nog verder kunnen verduurzamen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van groen- en houtafval van de gemeente, hoveniersbedrijven en aannemers. Dat levert maximaal tweehonderd ton op, terwijl we duizend ton nodig hebben. We schalen dus langzaam op. We hebben ervoor gekozen om een biomassaketel te kopen en gewoon te beginnen, en kiezen daarmee dus ook bewust voor een leerproces.”

Permanente tijdelijkheid

De Nieuwe Stad is in alles een lerend project, waarbij aansturing plaatsvindt op basis van de ontwikkelingen van vandaag. De achterliggende droom, gebaseerd op herontwikkeling vanuit de menselijke maat en duurzaamheid, is rotsvast verankerd in de organisatie, maar de weg ernaartoe wordt bepaald door ontwikkelingen en ervaringen. Bart Schoonderbeek: “Het gaat niet om stenen. Dat is dood materiaal. Een gebied als dit is een levend organisme. We hebben De Nieuwe Stad ontwikkeld vanuit hoe we zelf in een stad willen wonen. We denken niet vanuit stenen, maar vanuit mensen. We willen dromen verbinden. We willen mensen in staat stellen hun eigen omgeving mede vorm te geven. Daarvoor moeten gebieden autonoom en begrijpbaar zijn.”

De keuze van Schipper Bosch betekent een bewuste keuze voor vallen en opstaan, maar geeft tegelijkertijd een enorme dynamiek. Bart Schoonderbeek noemt het ‘permanente tijdelijkheid’. “De gewenste kwaliteit is uitgangspunt. Die ambitie is ononderhandelbaar. We zijn vrij recalcitrant. Dat betekent dat we steeds een hele weg te gaan hebben om iedereen te overtuigen. Maar de permanente tijdelijkheid stelt ons in staat om dagelijks bij te sturen. Dat is van enorme meerwaarde.”

De biomassacentrale wordt gevoed door met name houtsnippers en restafval van timmerfabrieken in de omgeving. (Foto: Cees Wouda)

Grondscanner levert voor iedereen begrijpelijke informatie

Liander gebruikte al een prototype om huisaansluitingen in beeld te brengen. Gasunie vervangt er fysieke proefsleuven mee door virtuele. Met behulp van automatische objectherkenning kan de nieuwe grondradartechnologie van Gasunie en MapXact (VolkerWessels Telecom) informatie direct én begrijpelijk voor iedereen omzetten naar een tablet of computerscherm. De verwachting is dat de nieuwe grondradartechnologie in oktober 2019 breed beschikbaar zal zijn.

‘Begrijpelijke 3D-plaatjes van de ondergrond’, dat was in 2016 al het doel van een prijsvraag die werd uitgezet in het kader van het Gasunie Network Improvement Program (GNIP). Door een systeem te ontwikkelen dat niet alleen door specialisten kan worden uitgelezen, moest het gebruik van grondradar laagdrempelig worden. Wim van Grunderbeek, projectleider Detectiesysteem voor ondergrondse infrastructuur bij Gasunie, in 2016: “Gasunie zoekt een detectiesysteem dat nauwkeuriger is dan wat er nu op de markt is; een systeem dat op de x-, y- en z-as binnen de vijf centimeter nauwkeurig is, en dat bij voorkeur achter in een busje past, zodat er overal op locatie gemakkelijk mee gewerkt kan worden. We gaan uit van duizenden onderhoudsactiviteiten in de ondergrond. Dat zou betekenen dat we op basis van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) tienduizenden proefsleuven moeten graven, met alle veiligheidsrisico’s van dien. Als we het aantal graafbewegingen met vijfenzeventig procent kunnen reduceren, kunnen we het veiligheidsrisico enorm beperken. En passend in het MVO-beleid van Gasunie beperken we tegelijkertijd de overlast voor de omgeving en laten we minder sporen achter.”

Die techniek lijkt er nu te zijn. Start-up MapXact (onderdeel van VolkerWessels Telecom) won de prijsvraag en heeft het concept verder uitgewerkt. Het resultaat is wat Wim van Grunderbeek gekscherend ‘grondradar voor dummies’ noemt. Uitgangspunt is dat iedereen ermee kan werken, ook zonder een speciale opleiding. Niet alleen in het veld, maar ook verderop in de organisaties van grondroerders, waar de verkregen informatie direct gekoppeld kan worden aan het eigen GIS-systeem. “Binnen Gasunie is inmiddels al een decreet uitgegaan”, zegt Wim van Grunderbeek. “Waar gegraven wordt, wordt eerst gescand. Zo kunnen we gaandeweg alle grondradarscans in onze GIS-systemen verwerken. We kunnen de verschillende kaartlagen over elkaar leggen en hebben ook voor de toekomst beter zicht op wat er in de ondergrond ligt.”

Automatische objectherkenning

Wim van Grunderbeek is tot het najaar van 2019 vrijgemaakt om het project te begeleiden en de belangen van Gasunie te waarborgen. Met de grondradartechnologie van MapXact is het mogelijk twee tot drie meter in de ondergrond te kijken. De detectie van kabels en leidingen is gebaseerd op een serie puntmeldingen. Doordat een kabel of leiding steeds hetzelfde radarbeeld geeft, is het mogelijk de meetpunten aan elkaar te verbinden en de ligging te bepalen. Zo kunnen signalen van kabels en leidingen onderscheiden worden van losse objecten in de ondergrond. De ontwikkelde software zoekt gelijke echo’s van de grondradar bij elkaar en verbindt deze. Wim van Grunderbeek: “Automatische objectherkenning zorgt ervoor dat we niet alleen weten waar iets ligt, maar ook wat het is. Het plaatje van de meting leggen we over dat van de Klic-melding. We hebben de x-,y- en z-coördinaten, kunnen het materiaal toewijzen en kunnen – nu nog met zo’n dertig procent speling – de diameter aangeven. Voor we de nieuwe grondradar kunnen introduceren, werken we nog aan verbetering van de software en het ontwerp van het apparaat en aan het toevoegen van augmented reality. Dat laatste betekent dat men op een tablet de gedetecteerde kabels en leidingen geprojecteerd ziet in het beeld van de bovengrond.”

De afhankelijkheid van een stabiel gps-signaal levert in de praktijk soms problemen op. In stedelijk gebied, tussen hoge gebouwen, is de gps-ontvangst niet altijd gegarandeerd. Op het moment dat de verbinding wegvalt, kunnen de detectiegegevens dan niet gekoppeld worden aan de Klic-melding en de gps-coördinaten. Daarvoor heeft MapXact een doeltreffende mechanische oplossing gevonden. Er is een zogeheten wheel positioning system ontwikkeld. Als de internetverbinding wegvalt, rekent het systeem op basis van het aantal omwentelingen van de wielen terug naar de laatstbekende coördinaten.

Veiliger en goedkoper

De nieuwe technologie moet leiden tot minder graafschade. Naast dit algemene belang heeft Gasunie ook een eigen belang. Wim van Grunderbeek: “Het is belangrijk dat de BV Nederland er beter van wordt. Dit is grondradar voor dummies: iedereen kan ermee werken. Als we hiermee kunnen bereiken dat het aantal graafschades elk jaar met vijf procent daalt, zou dat geweldig zijn. Voor Gasunie betekent deze techniek dat we minder proefsleuven hoeven te graven. Dat is veiliger. En we besparen kosten. Gasunie heeft ongeveer dertienduizend kilometer pijpleiding in Nederland. Regelmatig moet er voor onderhoud gegraven worden en worden er vooraf proefsleuven gegraven. Een proefsleuf kost duizenden euro’s. Met virtuele proefsleuven kunnen we dus flink besparen.”

Onderdelen van het regionale gastransportnet van Gasunie naderen het einde van hun technische levensduur. In heel Nederland gaat het om 2.800 afsluiterlocaties, 80 meet- en regelstations en 1.000 gasontvangstations. De afsluiterlocaties worden doorgaans compleet vervangen. (Foto: afsluiterlocatie Noord-Holland/Gasunie)

Ondanks internationale erkenning voor de grondradar van MapXact in de vorm van de Industry Choice Award (zie kader) ontmoet Wim van Grunderbeek in Nederland nog veel scepsis. Hij is niettemin positief. “We zien toenemende belangstelling vanuit aannemers en netwerkbeheerders zoals Liander.

Doorontwikkeling

Grondradartechnologie werkt het beste in zandgrond. In klei – en zeker zoute, natte klei – kan een grondradar minder diep ‘kijken’. Het verder perfectioneren van de nieuwe technologie voor verschillende grondsoorten is dan ook een van de aspecten waaraan Gasunie en MapXact de komende maanden nog willen werken. Maar er is meer nodig voordat in oktober 2019 een succesvolle introductie kan plaatsvinden. Wim van Grunderbeek: “We gaan wat we zien, steeds beter begrijpen. Dat betekent dat de speling die we nu nog hebben ten aanzien van de diameter, verder omlaag kan. En op termijn kunnen we met behulp van kunstmatige intelligentie werken aan zelflerende herkenningstechniek, waardoor de resultaten steeds nauwkeuriger worden. Verder biedt het nieuwe 5G-telecomnetwerk nieuwe mogelijkheden. Het verwerken van de informatie gebeurt nu nog op het stuur van de grondradar. Dat kan sneller door in de cloud te werken. We beschikken dan over een soort ontwikkelcentrale waar data opgeslagen en gecombineerd kunnen worden.

Investeren in zorgvuldige kostenverdeling

Voor de RijnlandRoute inventariseerden Erik Rutten van de provincie Zuid-Holland en Jaap Luiten van ingenieursadviesbureau Sweco alle te verleggen kabels en leidingen, maakten ze afspraken met beheerders en stelden ze kostenverdelingen op. Voor dit laatste ontwikkelde Sweco een praktisch instrument.

“Voor mij was het de eerste keer dat ik me met kabels en leidingen bezighield”, vertelt Rutten. “Van tevoren besefte ik niet hoe complex en belangrijk dit werkveld is. Wat dat betreft is er een wereld voor me opengegaan. Ik ben er inmiddels volledig van doordrongen dat je bij projecten in een vroeg stadium aan de slag moet met de verleggingsopgave en dat het grotendeels om mensenwerk gaat.”

Luiten die al jaren vanuit Sweco aan het project werkt als adviseur kabels en leidingen, herkent dit: “Alleen al het inventariseren van alle kabels en leidingen die verlegd moeten worden, is een megaklus die veel tijd kost. Voor de RijnlandRoute zijn we daar als projectorganisatie al in 2013 mee begonnen. Uiteindelijk hebben we ongeveer 1.300 objecten geïdentificeerd.”

De RijnlandRoute is een nieuwe wegverbinding naar de A4 bij Leiden. (Foto: Gasunie)

Categorieën

“Alle objecten hebben we ingedeeld in drie categorieën. In categorie 1 vallen risicovolle kabels en leidingen zoals hoofdtransportleidingen en hoogspanningskabels, die essentieel zijn voor de leveringszekerheid van de netwerken én het liefst al voor de aanbesteding verlegd dienen te zijn”, vertelt Luiten. “Voor het verleggen van deze leidingen, in totaal circa vijftien, waren wij als Sweco namens de opdrachtgever verantwoordelijk. Bij categorie 2 gaat het om hetzelfde type kabels en leidingen als bij categorie 1, maar deze infrastructuur kan pas worden verlegd als de opdrachtnemer voor de RijnlandRoute, aannemerscombinatie COMOL5, bepaalde werkzaamheden heeft uitgevoerd. Hij moet bijvoorbeeld eerst een tijdelijke weg aanleggen voordat hij ruimte kan maken voor het nieuwe leidingentracé. Bij dit project vallen ongeveer negentig kabels en leidingen in categorie 2. Voor deze kabels en leidingen hebben wij verleggingsplannen gemaakt en alle financiële en juridische afspraken vastgelegd. De coördinatie van de uitvoering hiervan ligt bij COMOL5.”

Categorie 3 ten slotte omvat alle overige kabels en leidingen, zoals telecomkabels, kleine waterleidingen, lagedrukgasleidingen en elektriciteitskabels. Voor het verleggen van deze circa 1.200 kabels en leidingen is COMOL5 verantwoordelijk, in overleg met de kabel- en leidingbeheerders.

Toekomstbestendig

“Voor het verleggen van leidingen in de categorie 1 en 2 hebben we vrij snel contact opgenomen met de leidingbeheerders, om samen met hen de verschillende mogelijkheden te onderzoeken”, vertelt Rutten. “In eerste instantie was ik verbaasd over de vaak wat terughoudende reactie van de beheerders: meestal beschouwen zij het laten liggen van de kabels en leidingen als de beste optie. Al vrij snel begreep ik hen echter beter. Ze hebben een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en willen niet dat de leveringszekerheid van hun product – gas, water, elektriciteit of data – in het geding komt door het verbreken van hun netwerken.”

Netbeheerders hebben een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en willen niet dat de leveringszekerheid van hun product in het geding komt.

“Tijdens de gesprekken hebben we steeds gezocht naar de maatschappelijk beste oplossing. Dat was niet altijd de goedkoopste oplossing. Zo hebben we in enkele gevallen – waarbij het verleggen complex zou zijn en veel tijd zou kosten – besloten om het ontwerp van de RijnlandRoute aan te passen zodat verlegging niet nodig was. Als verleggen de enige optie was, hebben we altijd gezocht naar oplossingen die toekomstbestendig zijn. Een beheerder moet bijvoorbeeld na de verlegging goed bij een leiding kunnen komen voor beheer en onderhoud. Ook wil je niet dat een leiding na een paar jaar voor een ander project opnieuw verlegd moet worden. Verder hebben we steeds gekeken of er slimme combinaties mogelijk waren. Denk aan het bundelen van verschillende kabels en leidingen en het combineren van uitvoeringswerkzaamheden.”

Nadat de projectorganisatie en de beheerders het eens waren over de oplossingsrichtingen en deze hadden vastgelegd in verleggingsplannen, heeft de projectorganisatie naar iedere beheerder een zogeheten verzoek tot aanpassing (VTA) gestuurd. Luiten: “Een VTA is het formele verzoek om een kabel of leiding te verleggen. Er staat in dat de vergunning voor de oorspronkelijke ligging wordt ingetrokken, wat erop neerkomt dat de beheerder moet gaan verleggen. Op basis van de verleggingsplannen zijn de beheerders de verleggingen gaan uitwerken om te komen tot een plantekening, kostenraming en planning.”

Er vonden ook gestuurde boringen plaats voor het verleggen van kabels en leidingen. Dat betekent dat met een boorinstallatie een boorgang wordt gemaakt, waarna de leiding door deze gang wordt getrokken. (Foto: Sweco)

Veel uitzoekwerk

Rutten: “Naast toezicht houden op de voortgang van de verschillende werkzaamheden van de netbeheerders, waren er voor ons als projectorganisatie toen nog twee belangrijke klussen. De kostenramingen van de beheerders beoordelen en het bepalen van de schadevergoedingen. De kosten die kabel- en leidingbeheerders maken, komen onder voorwaarden voor schadevergoeding in aanmerking. Het vaststellen van dit soort vergoedingen vereist veel kennis en expertise. Er zijn namelijk vele regelingen voor het vaststellen van financiële compensatie. Zo heeft de provincie een eigen nadeelcompensatieregeling, evenals Rijkswaterstaat en de meeste gemeenten. Je moet dus eerst kijken wie de grond beheert waarin een kabel of leiding ligt. Is dat bijvoorbeeld de provincie of Rijkswaterstaat? Vervolgens moet je aan de hand van de betreffende compensatieregeling de vergoedingen bepalen.”

Luiten vult aan: “Dat vergt veel uitzoekwerk. De compensatieregeling van Rijkswaterstaat hanteert bijvoorbeeld verschillende vergoedingen voor kabels en leidingen die infrastructuur kruisen, en kabels en leidingen die hier parallel aan liggen. Verder moet je controleren of beheerders in het verleden zakelijk recht hebben gevestigd op een kabel of leiding, bijvoorbeeld omdat een kabel of leiding bij aanleg door particuliere grond liep. Als er sprake is van zakelijk recht, krijgen beheerders meestal de werkelijk gemaakte verleggingskosten volledig vergoed, terwijl ze anders in ieder geval de in- en uitbedrijfstelling en de materiaalkosten voor hun rekening moeten nemen.”

“Om voor iedere verlegging snel tot een duidelijke kostencompensatie te komen, hebben we in een geografisch informatiesysteem alle juridische eigendomssituaties en de ligging van kabels en leidingen gecombineerd. Aan de hand daarvan kunnen we geautomatiseerd voor elk stuk kabel of leiding de schadevergoeding berekenen op basis van de geldende nadeelcompensatieregeling. Deze zorgvuldigheid is niet alleen voor de projectorganisatie belangrijk – de schadevergoedingen in het project RijnlandRoute lopen in de miljoenen – maar wordt ook gewaardeerd door de kabel- en leidingbeheerders. Immers, ze kunnen direct zien hoe de kostencompensatie is berekend. Ook aannemers zijn geïnteresseerd in deze snelle methode. Dat is niet vreemd als je ziet dat ze bij dit soort grote projecten compensatievergoedingen voor honderden kabels en leidingen moeten bepalen.”

Parkeergarage Houtwal

Om in de binnenstad voldoende parkeergelegenheid te creëren zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid van het centrum, heeft de gemeente Harderwijk een nieuwe parkeergarage laten bouwen aan de Houtwal.

De garage is rond, heeft een diameter van 60 meter en biedt plaats aan 450 voertuigen. In het midden heeft hij een groot glazen dak, dat ervoor zorgt dat tot onderin – ruim 21 meter beneden het maaiveld – daglicht valt. De parkeerlagen hebben de vorm van een spiraal en liggen rond de lichtschacht die een doorsnede heeft van 12 meter. Op weg naar beneden komen bezoekers nergens een pilaar tegen. Voor het verlaten van de garage is een aparte rijbaan gemaakt rond de lichtschacht, die automobilisten zonder obstakels naar de uitgang voert.

Automobilisten rijden als in een kurkentrekker naar beneden. (Beeld: Gemeente Harderwijk)

Diepwanden

De garage is aanbesteed als design-and-constructcontract, en ontworpen en gebouwd door bouwcombinatie Houtwal. Voor de bouw zijn diepwanden gemaakt tot een diepte van 24,5 meter, waarbij elk paneel ongeveer 8 meter breed is en 1,2 meter dik. Een rubberen slab tussen de diepwanden zorgt voor een goede waterdichte afsluiting.

Nadat de ring van diepwanden gereed was, is het grootste deel van de grond hydraulisch ontgraven om overlast voor de omgeving door vrachtwagens te voorkomen. Het natte zand is opgezogen en via een persleiding naar een depot verpompt. De leidingen hiervoor zijn tijdelijk in het gemeentelijke riool aangebracht.

Tijdens graafwerkzaamheden zijn resten van een oude stadspoort ontdekt. Deze zijn gerestaureerd en staan tentoongesteld op de onderste verdieping van de parkeergarage.

Onderwaterbeton

De onderste vloer van de garage bestaat uit onderwaterbeton. Om opdrijven van deze vloer te voorkomen zijn ruim 400 GEWI-ankers aangebracht met een lengte van 34 meter. De paalpunten van deze ankers zitten 53 meter onder het maaiveld.

Voorafgaand aan het storten van het onderwaterbeton is een wapeningslaag van een meter dik aangebracht, die ervoor zorgt dat de vloer niet opbolt. Na uitharding van het onderwaterbeton bleek de aansluiting tussen de vloer en wanden nog niet volledig waterdicht. Daarom hebben duikers gaten door het beton geboord en met injectielansen een expanderende tweecomponentenhars geïnjecteerd tussen de vloer en de wanden. Toen de lekkage was verholpen, heeft de bouwcombinatie het water uit de bouwput gepompt en is begonnen met de afbouw.

Eerst is bovenop het onderwaterbeton een constructieve vloer gemaakt van 75 centimeter dik. Vervolgens zijn de middenkoker en de trappenhuizen gebouwd. Vanuit de trappenhuizen zijn de kolommen gesteld waarop de prefab betonnen parkeerdekken steunen. Het betreft acht betonnen kolommen voor de middenring en zestien voor de buitenring. Het niet-glazen deel van het dak bestaat uit ruim vijftig betonnen dakliggers met een gewicht van elk zestien ton. Het dak is voorzien van gras en het glas is beloopbaar om het gebied een parkachtige uitstraling te geven.

Sprinkler-installatie

De parkeergarage is voorzien van energiezuinige, dimbare led-verlichting. In totaal gaat het om 650 led-armaturen die vier standen hebben: 30, 25, 20 en 15 Watt. Verder is de garage uitgerust met een sprinklerinstallatie. Bij brand gaan de sprinklers nabij het vuur direct sproeien, zodat een brand geen kans heeft zich verder te ontwikkelen. Daardoor blijft de temperatuur bij een brand laag en blijft de bouwkundige constructie gespaard. Een ventilatiesysteem zorgt voor de afvoer van rook.

City Deal moet ook aardgasvrij dichterbij brengen

In 2016 lanceerde Amsterdam de strategie Naar een stad zonder aardgas. Nieuwbouwgebieden worden al niet meer op aardgas aangesloten. Voor de bestaande bouw kiest Amsterdam voor een gebiedsgerichte aanpak. Daaraan wordt invulling gegeven met een zogeheten City Deal, een samenwerkingsverband van netbeheerders, woningcorporaties, warmteleveranciers en het Rijk. De Van der Pekbuurt in Amsterdam-Noord is aangewezen als pilot.

Er is afgesproken dat per gebied wordt bekeken wat de beste aanpak is en welke alternatieven voor aardgas het meest geschikt zijn. Ook alternatieven als volledig elektrische warmtesystemen of geothermie komen daarbij in beeld. Essentieel is dat de transitie in samenhang met andere opgaven wordt bekeken. Adviseur stedelijke programmering Ruben Klijn: “We hebben nog meer opgaven, zoals herinrichtingsprojecten, het autoluw maken van de binnenstad, klimaatbestendig inrichten en de sociale wijkaanpak. We willen deze opgaven combineren om tot integrale afwegingen te komen. De energietransitie is belangrijk, maar is dus niet de enige opgave. Er spelen veel verschillende belangen in de openbare ruimte. De gemeente wil ten aanzien van het aardgasvrij maken van de stad keuzevrijheid bieden. We onderzoeken nu hoe we dat proces het best structureel kunnen inrichten. In de tussentijd gaan de ontwikkelingen gewoon door.”

Pilotproject

Een van die tussentijdse ontwikkelingen betreft de Van der Pek- en Gentiaanbuurt in Amsterdam-Noord. De directe aanleiding om daar aan de slag te gaan, was het besluit van woningbouwcorporatie Ymere om het woningbezit in die wijk duurzaam te renoveren en van het gas af te halen. De woningen worden volledig gerenoveerd. De straten zijn smal, en voor woningen aan de andere kant van de straat moet de gasaansluiting gehandhaafd blijven. Nuon Warmte heeft een inschatting gemaakt van de toekomstige stadsverwarmingsbehoefte, en heeft mede op basis daarvan met Ymere een contract gesloten voor de levering van stadswarmte voor vijftien jaar.

De Van der Pekbuurt is een arbeiderswijk uit begin twintigste eeuw aan de noordoever van het IJ. (Foto: gemeente Amsterdam/Koen Smilde Photography)

Stadsdeelregisseur in Amsterdam-Noord Eric van den Beuken: “Het gaat in eerste aanleg om 38 woningen in het eerste van zeven blokken in de Gentiaanbuurt. Er is geen primair warmtenet in de buurt en er moet dus gebruikgemaakt worden van tijdelijke warmtecentrales die ergens in de openbare ruimte geplaatst moeten worden. Daarnaast moet er een warmte-overdrachtstation gerealiseerd worden dat de warmtelevering voor drie- tot vijfhonderd aansluitingen kan verzorgen. Aardgasvrij organiseren via stadswarmte laat dus ook zichtbare sporen na in de openbare ruimte die in deze toch al smalle wijken steeds meer onder druk staat.”

Puzzel

Ruben Klijn: “De renovatieplanning van Ymere is autonoom. Daaruit volgt het verzoek aan Nuon Warmte om een aansluiting op het warmtenet te realiseren. Nuon Warmte richt zich tot de gemeente voor vergunningen en dergelijke. Voor Ymere is dit een heel strategisch besluit. Zodra de investeringsbeslissing is genomen, wil men uiteraard zo snel mogelijk tot uitvoering komen. Nuon heeft een wettelijke leveringsplicht. Dat leidt tot de puzzel die we nu proberen te leggen. Waarbij een belangrijke vraag is of er überhaupt plaats is in de ondergrond. Andere stakeholders in de ondergrond, Waternet, Liander en KPN, willen mee in dit project. Maar de vraag blijft: halen we december 2018, het moment waarop de eerste gerenoveerde woningen worden opgeleverd, of moeten de bewoners de boel de eerste maanden verwarmen met straalkachels?”

Halen we december 2018 of moeten de bewoners de boel de eerste maanden verwarmen met straalkachels?

Stevige ambitie

De pilot in de Van der Pekbuurt moet bijdragen aan een aanpak waarmee het aardgasvrij maken van wijken steeds sneller kan verlopen. In de overeenkomst die de gemeente Amsterdam met woningcorporaties heeft gesloten, is afgesproken dat zij een leidende rol hebben in dit transitieproces – alleen Ymere heeft al meer dan 40.000 huurwoningen in Amsterdam. Maar ook met de ‘grote stappen’ die langs deze weg gezet kunnen worden, is de uitdaging om de ambitie van de gemeente Amsterdam waar te maken, bijzonder groot. Senior adviseur Ruimte en Duurzaamheid Theun Koelemij: “De corporaties hebben hun plannen voor de komende jaren kenbaar gemaakt. Op basis daarvan hebben we een kaartje gemaakt, waarop de eerste 10.000 woningen die van het gas af gaan, zijn ingetekend. De ambitie uit het coalitieakkoord – aardgasvrij in 2040 – vraagt een tempo van gemiddeld 20.000 woningen per jaar. In 2018 zullen er weer 20.000 worden aangewezen. We moeten dus razendsnel leren en het tempo fors verhogen. Dat Amsterdam in 2040 aardgasvrij moet zijn, is de enige zekerheid.”

De snelheid waarmee aardgasvrij bereikt moet worden, zal ongetwijfeld betekenen dat er ook na de Van der Pekbuurt wijken zullen volgen waarvoor nog geen kant-en-klaar plan van aanpak beschikbaar is. In de tussentijd wordt met de City Deal wel gewerkt aan een integrale aanpak die het aardgasvrij maken zo soepel mogelijk moet verbinden met de genoemde andere opgaven in de stad. Theun Koelemij: “We hebben een Datasquad ingericht waarmee we alle planningen in kaart brengen en op elkaar kunnen afstemmen. Ook daarin werken we samen met Waternet (riool en water), Liander (gas/elektra), Nuon Warmte en de corporaties.”

Gemeenten aan zet?

Aan de Klimaattafels, waar het aardgasvrij maken van Nederland wordt voorbereid, lijkt men eensgezind over het feit dat gemeenten de regie moeten hebben. Zover is het in de praktijk nog niet. Eric van den Beuken: “De gemeente heeft op dit moment geen sleutels om op te treden of af te dwingen, maar kan de beschikbare privaatrechtelijke instrumenten desgewenst wel op-en-top uitnutten.” In de praktijk van de City Deal is het nu nog niet nodig dat Amsterdam zijn spierballen laat zien. De grote winst van de City Deal-aanpak is dat alle betrokken partijen weten en accepteren dat je (in de ondergrond) niet solo kunt opereren. Andere partijen hebben ook behoefte aan regie. En iedereen is gecommitteerd aan een gezamenlijke integrale aanpak. Of dat zo blijft, is overigens de vraag. Theun Koelemij: “De aanpak die we nu hanteren, wordt breed gedragen. Maar we moeten ons realiseren dat we tot nu toe vooral op relatief kleine schaal werken. Als we straks naar 20.000 woningen per jaar gaan, gaat het pas echt pijn doen. Al was het maar omdat we niet ieders planning kunnen volgen en partijen investeringen dus sneller moeten afschrijven.”

Leren in de praktijk

In de Van der Pekbuurt zal grotendeels nog sprake zijn van ad-hoc-oplossingen. “Wat we in deze fase leren,” zegt Eric van den Beuken, “is dat de regierol niet goed is belegd, dat nog onduidelijk is wie welke kosten draagt, dat we niet weten hoe het stelsel van vergunningen en procedures vormgegeven dan wel aangepast moet worden om de renovatieplanningen van private partijen mogelijk te kunnen maken. Daarbij komt dat we ons moeten realiseren dat we als overheid veranderingen wel kunnen stimuleren, maar dat acceptatie uiteindelijk afhankelijk is van hoe wij als overheid verschillende opgaven slim weten te combineren. Voor dat slim combineren bestaat geen masterplan. Het hangt – ook in technische zin – af van de lokale situatie. Heb je een warmtebron in de buurt of niet? Dat maakt al een groot verschil. Je kunt uiteindelijk misschien voor tachtig procent tot standaardisatie komen, maar er zal altijd een stukje maatwerk nodig zijn. Afhankelijk van breed genoeg gedragen ‘sense of urgency’ in de buurt heb je incentives nodig om te kunnen veranderen. Het proces begint met het uitspreken van wat je wilt bereiken. Het tempo waarin je die ambitie kunt bereiken, is ook afhankelijk van wat mensen willen, en de mate waarin je dwingend wilt optreden.”

Zo kan het ook: in de buitenlucht

Ondergrondse kabels en leidingen doen meestal heel onzichtbaar hun (heel erg nuttige) werk. De producten die ze vervoeren, worden bijna ongemerkt ‘doorgesluisd’ of gebruikt. Drie projecten laten zien dat het ook opvallender kan.

Dit was de Onderbreking Kabels en leidingen

Bekijk een ander koffietafelboek: