Uit het traject Vol onder maaiveld is naar voren gekomen dat bundelen een potentieel goede oplossing is voor ondergrondse kabels en leidingen in stedelijk gebied. Het COB-netwerk wil daarom een groeiboek ontwikkelen waarin bundelingstechnieken worden beschreven en besproken.

In het co-creatietraject Vol onder maaiveld van de Bouwcampus en het COB heeft een aantal teams nagedacht over innovatieve oplossingen voor ondergrondse infra. Zeven teams hebben plan van aanpak en een presentatie opgesteld, die op 17 april 2020 tijdens het Flexival gepresenteerd zijn. Een aantal van deze ideeën hebben te maken met de bundeling van kabels en leidingen in de ondergrond, waardoor er meer overzicht ontstaat en een betere verdeling van de schaarse ruimte. Hierdoor zou op termijn ook ruimte ontstaan voor nieuwe toepassingen (warmtenet, laadpalen, opslag van hemelwater, etc.), waardoor ook een bijdrage geleverd kan worden aan de energietransitie en klimaatadaptatie.

Het bundelen van ondergrondse kabels en leidingen lijkt dus een kansrijke oplossing. Om gemeenten, netbeheerders, ondergrondse bouwers en anderen betrokken partijen nader kennis te laten maken met bundelingstechnieken en de voor- en nadelen daarvan, wil het COB-netwerk een groeiboek ‘Catalogus bundelingstechnieken’ maken. Dit groeiboek kan partijen helpen om na te gaan in hoeverre (welke van) de bundelingsmethoden geschikt zijn in hun situatie.

Deliverables

Nr.

Omschrijving

Verwachte opleverdatum

1

Inventarisatie en afstemming met kernteam.

Gereed
2

Ophalen informatie: gesprekken met partijen voor ophalen en verwerken info.

Gereed
3

Groeiboek aanvullen: opgehaalde informatie verwerken, tekeningen toevoegen evenals verdere info die zinvol is.

Gereed
4

Conclusies: samen met kernteam conclusies trekken, vervolgstappen benoemen.

Gereed
5

Reviewronde: alle mensen die gesproken zijn, kunnen de conceptversie reviewen. Projectleider verwerkt opmerkingen en geeft zo nodig terugkoppeling.

Gereed
6

Eindproduct: eindredactie, laatste beeldmateriaal wordt verzameld, document wordt opgemaakt en gepubliceerd.

Q4 2022

Activiteiten 2022

Omschrijving

Draagt bij aan deliverable …

Vanaf de ‘doorstart’ met de nieuwe projectleider in februari 2022 zijn er twee bijeenkomsten met het kernteam geweest. Tijdens de eerste bijeenkomst is uitvoerig  her)besproken wat uitgangspunten en doel voor het groeiboek zijn. In de tweede bijeenkomst is inhoudelijk ingegaan op het document dat tot nu toe is samengesteld. Er zijn afspraken gemaakt over welke aanpassingen nodig zijn en welke informatie nog ontbreekt.

1

Voorgaande artikelen, onderzoeken en rapporten op het gebied van bundeling zijn verzameld en bestudeerd. Daaruit zijn experts verzameld om te interviewen over hun ervaringen met bundeling.

2

Bij het kernteam is input opgehaald voor personen met ervaring met bundeling om te interviewen en voor het verzamelen van eisen en voorwaarden die netbeheerders hebben.

2

In juni zijn interviews afgenomen met personen die ervaringen hebben opgedaan met bundeling in (pilot)projecten op het gebied van de technieken, afwegingen en kosten-baten.

2

Tijdens het COB-congres van 20 juni 2022 is met de bezoekers gesproken over dit groeiboek, is input opgehaald en heeft de projectleider de inhoudsopgave inhoudelijke besproken met de gasten.

2

Opgehaalde informatie uit o.a. interviews omzetten naar concept-groeiboek.

2,3

Inhoudsopgave opstellen, schrijven groeiboek, afbeeldingen verzamelen.

3,4,6

Review door kernteam incl. verwerking in groeiboek.

5,6

Meer over het project

Het groeiboek beschrijft zowel de relevante contextuele factoren, als de technische en niet-technische aspecten van de oplossingen. Hierbij is, waar mogelijk, aangegeven waar relevante ervaring is met de gewenste oplossing. Hiervoor was het nodig om informatie over verschillende bundelingstechnieken te verzamelen en te clusteren en de ervaringen op te tekenen.

De schrijver van het groeiboek is gestart met het in kaart brengen van de behoeften van stakeholders, zoals:

  • Welke informatie heeft een gemeente nodig om goede besluiten te nemen rondom bundelingen?
  • Wanneer wil c.q. kan een netbeheerder zijn leidingen in een gebundelde ligging kwijt en wanneer niet?
  • Wat heeft een adviesbureau of aannemer nodig om een goed plan te maken voor een toekomstbestendige ondergrondse infrastructuur?
  • Wat heeft een aannemer of uitvoerende partij nodig om kabels en leidingen gebundeld aan te kunnen/mogen leggen?

Doel en opzet van het groeiboek
Het doel van het groeiboek is te laten zien welke bundelingsmogelijkheden er zijn, zodat dit ondersteuning biedt bij het ontwikkelen en implementeren van projecten gericht op toekomstbestendige ondergrondse infra. Opgedane ervaringen helpen om verkeerde beslissingen te voorkomen, koudwatervrees bij partijen met weinig ervaring wordt weggenomen en de branche wordt geholpen met de inrichting van de ondergrond. In het groeiboek is de technische kant van de bundelingstechnieken toegelicht en vertaald naar inzichtelijke, technische tekeningen. De bijbehorende informatie is duidelijk voor experts, maar ook voor minder ervaren betrokkenen. Hiermee weten stakeholders in welke situatie welke bundeling kan worden toegepast.

De inhoud
In het boek zijn de verschillende technische oplossingen (producten) terug te vinden, waaronder:

  • Boringen en persingen
  • Kabel-en-leidingengoten
  • Mantelbuis/putconstructies
  • Integrale leidingentunnels
  • Overig

Expertteam 
Een expertteam uit stakeholders heeft richting gegeven aan d einvulling van het groeiboek. Tevens heeft de groep het groeiboek gereviewd.

(Illustratie: Cartoon Blanche)

Deelnemers

Antea Group Nederland -

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Jorrit de Jong, rol: Geïnterviewd

Antea Group Nederland - Antea Group

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Arjan Visser, rol: Projectleider

COB -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Edith Boonsma, rol: Coordinator

Dunea NV Duin & Water -

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Willem Vis, rol: Lid expertteam
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf -

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Christian Kivit, rol: Lid expertteam
Christian Kivit, rol: Geïnterviewd
Marc Hooijmans, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau -

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Lid expertteam

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer -

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Lid expertteam

Harry Bijl Communicatie -

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Schrijver

Heijmans NV -

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 65
René Frinks, rol: Lid expertteam
Roel van Noort, rol: Geïnterviewd

Hompe & Taselaar -

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Geïnterviewd
Richard van Ravesteijn, rol: Geïnterviewd

Ingenieursbureau Stadsontwikkeling Rotterdam -

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jaap Peters, rol: Geïnterviewd

J. van Toorenburg Adviesbureau voor warmte, koel en Electrotechniek -

Locatie: Den Haag, De Perponchersraat 134-136
Richard van Toorenburg, rol: Geïnterviewd

Sweco Nederland -

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Geïnterviewd
Thijs Wessels, rol: Geïnterviewd

VodafoneZiggo Ziggo Services B.V. -

Locatie: Utrecht, Boven Vredenburgpassage 128
Sjoerd Groot, rol: Lid expertteam