Gemeenten bereiden zich op dit moment hard voor op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Door de VNG worden diverse staalkaarten ontwikkeld voor het omgevingsplan, maar niet over de ondergrondse infra. Het doel van dit project is om handvatten te creëren waarmee kabels en leidingen kunnen worden meegenomen in omgevingsplannen. Zodat gemeenten kunnen sturen op een duurzame inrichting van de ondergrond.

Staalkaarten bevatten (juridische) regels die als voorbeeld en inspiratie voor een gemeente kunnen dienen. Het geheel geeft inzicht in de nieuwe mogelijkheden die de systematiek van de Omgevingswet biedt. Op een aantal plekken wordt de ondergrond opgenomen in omgevingsplannen, maar het gaat dan voornamelijk over het voorkomen van bodemverontreiniging, het beheren van historische verontreiniging en over bodemkwaliteit in relatie tot de leefomgeving. De kabels en leidingen met hun inpassingsvraagstukken rondom aanleg, het zorgvuldig beheren, de besluitvorming, de integraliteit komen amper aan bod. Dit is echter wel het moment om ervoor te zorgen dat er over kabels-en-leidingenvraagstukken wordt nagedacht, en daar afspraken over worden gemaakt.

Rapportage 2023

Hoe kun je als gemeente de instrumenten van de Omgevingswet effectief hiervoor inzetten? Het COB-netwerk heeft de mogelijkheden tot sturing op de ondergrondse infra onder de Omgevingswet in kaart gebracht. Dit rapport geeft allereerst een beeld van de mogelijkheden die gemeenten zouden willen hebben tot ruimtelijke sturing. Denk daarbij aan het maken van ondergrondreserveringen voor een toekomstig warmtenet, het benutten van privaat terrein of meervoudig ruimtegebruik. Vervolgens wordt stilgestaan bij de Omgevingswet: wat zijn de basisprincipes, welke instrumenten zijn er voor gemeenten en wat betekenen die voor de sturing op ondergrondse infra? 
>> Download de rapportage van de kennisbank 

Deliverables

Nr.

Omschrijving

Verwachte opleverdatum

1

Programma van eisen.

Gereed
2

Vormen expertgroep en concept-handvatten.

Gereed
3

Verificatie bruikbaarheid.

Gereed
4

Opleveren handvatten.

Gereed

Activiteiten 2022

Omschrijving

Draagt bij aan deliverable …

Een representatieve groep bestuurders en beleidsmedewerkers van gemeenten wordt geïnterviewd over de manier waarop zij hun informatie verwerken tot plannen. Daarnaast is binnen het netwerk geïnventariseerd welke onderwerpen noodzakelijk c.q. wenselijk zijn om als voorbeelden te hanteren.

1

Vorming kernteam en twee sessies met vertegenwoordigers van gemeenten.

2

Interviews met elf gemeenten, twee academici en vijf netbeheerders.

1,2

Oriënterende gesprekken met experts.

1,2

Na de zomervakantie zijn – in overleg met het kernteam en op basis van het programma van eisen – twee werksessies met experts en vertegenwoordigers vanuit gemeenten voorbereid.

-

Sessie op 3 november 2022.

2,3

Sessie op 15 november 2022.

2,3

Na afronding van de werksessies zijn de concept-handvatten uitgewerkt in de concept-eindrapportage.

-

Reviewronde concept-eindrapportage en oplevering rapport voor opmaak en eindredactie.

3,4

Meer over het project

Het doel van dit project is om gemeenten een beeld en gevoel te geven bij de manier waarop het onderwerp kabels en leidingen een plaats kan krijgen in de tactische en strategische beleidsstukken die de gemeente dient op te stellen als de Omgevingswet in werking treedt. De doelgroep bestaat uit bestuurders, beleidsmedewerkers en adviseurs van gemeenten.

Het project levert een aantal praktische handvatten op in de vorm van voorbeeldregels voor het omgevingsplan, mogelijkheden voor maatwerkregels of maatwerkvoorschriften, ideeën voor een programmatische aanpak en het delen van goede voorbeelden, met gedachtegang en voorbeeldteksten. Hierbij wordt rekening gehouden met verschillende categorieën van gemeentes en wordt waar nodig verwezen naar al bestaande hulpmiddelen, zoals casco’s en juridisch-technische uitleg. De staalkaarten leveren hierop een aanvulling. Het uiteindelijke product bestaat uit een een waaier/menukaart met staalkaarten voor de verschillende beleidsstukken die een gemeente op basis van de Omgevingswet dient op te stellen.

Aanpak

Om dubbel werk te voorkomen, is gestart met het verzamelen van de juiste achtergrondinformatie. Er is een representatieve groep bestuurders en beleidsmedewerkers van gemeenten geïnterviewd naar de manier waarop zij hun informatie verwerken tot plannen. Daarnaast is binnen het netwerk geïnventariseerd welke onderwerpen noodzakelijk c.q. wenselijk zijn om als voorbeelden te hanteren. Op basis van de uitkomsten is een programma van eisen voor de inhoud vastgesteld en een aantal concepten uitgewerkt. Er is een expertgroep gevormd, waarmee de concepten zijn afgestemd. In twee bijeenkomsten is vervolgens verkend hoe de omgevingswetinstrumenten kunnen worden ingezet voor sturing op de ondergrond. Hierbij waren stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en strategen aanwezig.

In het einddocument is basisinformatie opgenomen over hoe omgevingsplannen zich verhouden tot andere sturende zaken.

Deelnemers

Antea Group Nederland -

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Gijsbert Schuur, rol: Adviseur
Daan Hollemans, rol: Deelnemer bijeenkomst

BearingPoint B.V. -

Locatie: Amsterdam, De Entree 89
Lucas van Luijtelaar, rol: Geïnterviewd
Bosch Slabbers tuin- en landschapsarchitecten

Bosch Slabbers tuin- en landschapsarchitecten -

Locatie: Den Haag, 1e Sweelinckstraat 30
Esther Bergstra, rol: Deelnemer bijeenkomst
Rosanne Vlaar, rol: Deelnemer bijeenkomst

COB -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Edith Boonsma, rol: Programmaleider
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Enexis B.V. -

Locatie: 's-hertogenbosch, Magistratenlaan 116
Ronald Teunissen, rol: Geïnterviewd
Jeroen Bartels, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amersfoort -

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Geïnterviewd

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte -

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 113
Rob Kemmeren, rol: Deelnemer bijeenkomst
Rob Kemmeren, rol: Geïnterviewd

Gemeente Arnhem Dienst Stadsontwikkeling -

Locatie: Arnhem, Eusebiusbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Geïnterviewd

Gemeente Breda -

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Ruben Klijn, rol: Lid kernteam

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer -

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Geïnterviewd
Gemeente Ede

Gemeente Ede -

Locatie: Ede, Bergstraat 4
Bart van der Mark, rol: Lid kernteam

Gemeente Eindhoven Gemeentehuis -

Locatie: Eindhoven, Stadhuisplein 10
Edith Rutten, rol: Lid kernteam

Gemeente Haarlem Stedelijke Ontwikkeling -

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Eveline de Graaff, rol: Geïnterviewd
Gemeente Heerenveen

Gemeente Heerenveen -

Locatie: Heerenveen, Crackstraat 2
Richard Cöp, rol: Geïnterviewd
Gemeente Helmond

Gemeente Helmond -

Locatie: Helmond, Weg op den Heuvel 35
Pieter Saris, rol: Geïnterviewd
Gemeente Hilversum

Gemeente Hilversum -

Locatie: Hilversum, Dudokpark 1
Djacco van den Bosch, rol: Deelnemer bijeenkomst
Gemeente Leeuwarden

Gemeente Leeuwarden -

Locatie: Leeuwarden, Oldehoofsterkerkhof 2
Jaap Kuipers, rol: Geïnterviewd
Edwin Hoekstra, rol: Geïnterviewd

Gemeente Leiden -

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Jos van Wersch, rol: Geïnterviewd
Pieter van Leeuwen, rol: Geïnterviewd

Gemeente Maastricht -

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
Jos Kooijman, rol: Geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer -

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
John de Ruiter, rol: Lid kernteam

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer - Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Geïnterviewd
Gemeente Terneuzen

Gemeente Terneuzen -

Locatie: Terneuzen, Oostelijk Bolwerk 4
Steven de Waal, rol: Geïnterviewd
Ronny Bracke, rol: Geïnterviewd

Gemeente Tilburg Afdeling Ruimtelijke Uitvoering -

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Olav Reinders, rol: Geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling -

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Rob Heijer, rol: Lid kernteam
Binne Meijer, rol: Deelnemer bijeenkomst

Harry Bijl Communicatie -

Locatie: Montfoort, Julianalaan 27
Harry Bijl, rol: Schrijver

Legal Infra -

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Coordinator
Jolanda Gilles, rol: Adviseur
Laurens van Raaij, rol: Geïnterviewd
Omgevingsdienst Noordzeekanaal- gebied

Omgevingsdienst Noordzeekanaal- gebied -

Locatie: Zaandam, Ebbehout 31
josephine Paulussen, rol: Deelnemer bijeenkomst

Stantec B.V. -

Locatie: Arnhem, Tivolilaan 205
Petra Mesken, rol: Projectleider
Arna Danklof, rol: Begeleider/Facilitator

TU Delft Faculty of Architecture -

Locatie: Delft, Julianalaan 134
Fransje Hooimeijer, rol: Geïnterviewd

VolkerWessels Telecom -

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Geïnterviewd

Vrije Universteit Amsterdam Cultuur, Organisatie en Management -

Locatie: Amsterdam, Buitenveldertselaan 3 - 7
Evelijn Martinius, rol: Geïnterviewd