In 2019 namen veertien gemeenten het initiatief voor het co-creatietraject Vol onder maaiveld om tot een betaalbare en toekomstbestendige inrichting van de stedelijke ondergrond te komen. Dat traject is afgerond, maar de koplopergemeenten gaan door! De groep komt geregeld bij elkaar om kennis uit te wisselen en vraagstukken te signaleren.

Het wordt te vol in de ondiepe ondergrond, met name in binnensteden. De kwaliteit van de leefomgeving komt onder hoge druk te staan gezien de huidige drukte in de ondergrond én de maatschappelijke opgaven. Zonder structurele veranderingen is het onmogelijk alle ambities te realiseren. De Bouwcampus en het COB hebben in Vol onder maaiveld de krachten gebundeld op zoek naar oplossingen. Het co-creatietraject heeft zeven innovatieplannen opgeleverd. Op Flexival-tv, 17 april 2020, hebben de innovatieteams hun plannen gepresenteerd. Daarmee was het project voor het COB afgerond, maar er blijft contact met teams én de koplopergemeenten. Het doel is tenslotte de kansrijke ideeën in praktijk te gaan brengen.

Na de opstart in 2020, krijgt deze groep Koplopergemeenten meer en meer een stevige basis en lukt het deze groep een aantal innovaties in gang te brengen. Daarnaast signaleren zij vraagstukken waar zij vanuit hun gemeente tegenaan lopen, zodat zij mede agenda-bepalend zijn voor de Kennisarena. Maar tijdens de bijeenkomsten wordt ook tijd gemaakt om met elkaar te praten over zaken waar zij tegenaan lopen en ervaringen uit te uitwisselen met collega gemeenten.

Bijeenkomsten

Doorgroeien naar COB-platform?

Op 29 november 2022 vond wederom een hybride bijeenkomst plaats. De Citydeal Openbare Ruimte stopt na 2023. Hierdoor hebben de deelnemende gemeenten geen fysieke plek meer waar zij kunnen samenkomen. Die plek kan, en wil, de groep Koplopergemeenten ondergrondexperts bieden. Het voorstel is daarom om de focus van de Koplopergemeenten te leggen op het agenderen van wat nú de problematiek binnen gemeenten is in plaats van op de initiatieven uit Vol onder maaiveld. Om uit te zoeken wat er op de agenda van een dergelijk platform zou moeten komen is een agendacommissie in het leven geroepen.
>> Lees verder in het verslag (pdf, 83 KB)

Hybride bijpraten

Op 11 april 2022 vond een hybride bijeenkomst plaats. Vanuit het VKLS werd goed nieuws gedeeld; er is een locatie voor de proeftuin geregeld en deze zal in de tweede helft van dit jaar worden uitgevoerd. Ook is een professor aangehaakt en er is reëel zicht op een PhD’er. Petra Mesken, projectleider van het project Ondergrondse infra en de Omgevingswet, gaf een update van het project en ging vervolgens met de deelnemers in gesprek over de vragen Hoe zet je verordeningen om naar de Omgevingswet? en Hoe bepaal je beleidsdoelen?
>> Lees meer in dit verslag (pdf, 274 KB)

Updates

Op 26 januari 2022 heeft er een digitaal overleg plaatsgevonden. Arnout van Raaij heeft de deelnemers bijgepraat over de uitkomsten van zijn onderzoek omtrent Ontwerpen met algoritmen. De gemeenten Amsterdam en Zoetermeer brengen het onderwerp in bij de CityDeal Openbare Ruimte. Pieter van Leeuwen heeft een update gegeven over het VKLS en er zijn nieuwe projecten binnen de Kennisarena toegelicht.
>> Lees meer in dit verslag (pdf, 173 KB)

VKLS en kennishiaat

Op 20 september 2021 troffen de Koplopers elkaar voor een online sessie. Het project VKLS vanuit de gemeente Leiden is een stapje dichterbij uitvoering. Daarnaast geven de Koplopers aan dat bij veel gemeenten sprake is van een kennishiaat, terwijl we zien dat de vraagstukken complexer en urgenter worden. ‘De urgentie van K&L in beeld’ zal daarom tijdens het volgende overleg op de agenda staan. Een aantal gemeenten zullen fysiek aanwezig zijn op de Kennisarenadag, 27 september in Zeist.

Update en oproep

Tijdens de bijeenkomst op 19 mei 2021 kon de gemeente Breda aangeven participant van het COB te zijn geworden. Andere gemeenten zijn intern nog met deelname bezig. De analyse van het project Algoritmen is bijna gereed en een aantal gemeenten geeft aan mee te willen doen met het vervolg. De gemeente Leiden geeft een update van het project VKLS en doet een oproep aan de Koplopers voor een financiële bijdrage.
>> Lees verslag (pdf, 146 kb)

Inventarisatie vraagstukken

Ook in het nieuwe jaar gaan de koplopers door. Op 17 februari 2021 werden ze weer bijgepraat over de innovatieprojecten. Daarnaast is geïnventariseerd tegen welke vraagstukken gemeenten aan lopen, zoals het ‘ieder voor zich’ ontwikkelen van een visie op de ondergrond. Een ander onderwerp voor een volgende bijeenkomst is het project Samen zonder schade.
>> Lees verslag (pdf, 135 KB)

Update projecten en innovaties

Op 7 december 2020 kwamen de koplopergemeenten bij elkaar voor een update van de twee projecten. Ook werden ze bijgepraat over twee andere innovaties die zijn voortgevloeid uit Vol onder maaiveld:

Prioritering van twee projecten

Tijdens een bijeenkomst op 1 september 2020 werd vastgesteld dat de meeste koplopergemeenten zich kunnen vinden in de gedachte dat het niet uitmaakt vanuit welk aspect de verandering wordt aangejaagd. Als er maar ontwikkeld gaat worden. Het werk van alledag legt echter al zo’n druk dat het doorzetten van alle zeven initiatieven onmogelijk is. De koplopergemeenten hebben ervoor gekozen te prioriteren en de schouders te zetten onder twee ideeën. De betrokkenen realiseren zich dat het maken van een objectieve afweging door de onvergelijkbaarheid van de ideeën een studie op zich wordt, en daar willen zij hun schaarse tijd en geld niet in steken. Dan liever kiezen voor het idee dat het meest aanspreekt en waar al actief aan gewerkt wordt. Er zijn twee innovaties gekozen:

Deelnemers

COB -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Edith Boonsma, rol: Coordinator

Gemeente Alphen aan den Rijn -

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer
Ed Wesenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Amersfoort -

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau -

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Marten Klein, rol: Deelnemer
Jan van Schooten, rol: Deelnemer
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Deelnemer
Mark van den Putte, rol: Deelnemer

Gemeente Breda -

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Alette Barel, rol: Deelnemer
Ruben Klijn, rol: Deelnemer
Anton Maas, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH) -

Locatie: Den Haag, Spui 70
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH) - Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH) - Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Ingenieursbureau (IbDH) - Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Marloon Kooij, rol: Deelnemer
Martin Khouw, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden -

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Pieter van Leeuwen, rol: Deelnemer
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer
Jos van Wersch, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer -

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Ronald Zandbergen, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer - Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer
Ismail Yildiz, rol: Lid

Gemeente Tilburg Afdeling Ruimtelijke Uitvoering -

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling -

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Rob Heijer, rol: Deelnemer
Binne Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer -

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Annette de Croo, rol: Deelnemer

Gemeente Zwolle -

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Mark Boer, rol: Deelnemer
Jacob Harke, rol: Deelnemer