Langetermijnvisie kabels en leidingen

Het ontbreekt aan een overallstrategie voor aanleg, beheer en onderhoud van ondergrondse kabels en leidingen. Tegen de achtergrond van een aantal grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven ziet het COB-netwerk dit als urgent probleem. Daarom wil het netwerk een integrale langetermijnvisie voor deze infrastructuur realiseren. Het project Common ground voor ondergrondse infra heeft een integrale aanpak als doel.

In de eerste fase (2018) wil het COB toewerken naar een integrale analyse van de toekomstige ontwikkelopgave, de belangen, de kennisvragen, de gebruikte instrumenten en de (bewezen effectieve) oplossingen van alle bij de ondergrondse kabel- en leidingeninfrastructuur betrokken partijen. Dit resultaat is de basis voor een concreet kennisprogramma voor de korte, middellange en lange termijn, dat het COB-netwerk in tweede instantie (2019) wil ontwikkelen met het oog op de reeds geformuleerde gezamenlijke ambitie: 'een overallstrategie voor aanleg, beheer en onderhoud van de ondergrondse kabel- en leidingeninfrastructuur op basis van gedeelde belangen van alle betrokken partijen'.


Met alle betrokken partijen werken aan bewustwording met de praktijk als uitgangspunt. (Beeld: COB)

Stevige opgave
De belangrijkste ruimtelijke en maatschappelijke opgaven zijn de energietransitie, de klimaatopgave en de verdere verstedelijking. Nieuwe ondergrondse kabel- en leidingeninfrastructuur moet vaak worden ingepast in een complexe omgeving. Daarnaast zijn gasnetten en drinkwaternetten aan vervanging toe. De (lokale) opwekking van hernieuwbare energie en de opmars van elektrisch rijden maken uitbreiding van het stroomnet nodig. Extra rioleringen zijn nodig voor de afkoppeling van regenwater en de vraag naar datanetwerken blijft groeien. Al deze ontwikkelingen hebben een enorme impact op de ondergrondse netwerkinfrastructuur.

Tegelijkertijd is geconstateerd dat er nog veel problemen zijn in de huidige praktijk van beheer van kabels en leidingen. Denk aan het grote aantal graafschades, het gebrek aan ruimte in de ondergrond, de vele loze leidingen, het gebrek aan een integrale aanpak (van boven- en ondergrond) bij het stedenbouwkundig ontwerp van plangebieden en het ontbreken van regie op het gebruik van de ondergrond.

Gedeeld urgentiegevoel
De te maken afwegingen worden steeds complexer. Het accent verschuift van een beheeropgave naar een strategieopgave. Dat besef leeft wel latent bij de meeste eigenaren en netwerkorganisaties, maar geen enkele partij is al zover dat het een eigen langetermijnstrategie heeft ontwikkeld. Binnen en buiten het COB-netwerk blijkt dat betrokken partijen zich heel goed realiseren dat de meeste strategische keuzes gezamenlijk gemaakt moeten worden. In het netwerk van ondergrondse infrastructuur is de wederzijdse afhankelijkheid groot. Er is behoefte aan strategische keuzes die gedragen worden door alle belanghebbende partijen aan zowel de publieke als de private kant.

Voor een toekomstig duurzaam en efficiënt gebruik van de ondergrond, inclusief ondergrondse infrastructuur, zijn meer samenwerking en input nodig van overheden, wetenschap/onderwijs, nutsbedrijven en private partijen. Het project Common ground voor ondergrondse infra moet ertoe leiden dat betrokken partijen vanuit gedeelde belangen de handen ineenslaan, opgaven in beeld brengen en zich op gezamenlijke doelen richten.

Vragen

Het project Common ground voor ondergrondse infra wil in de eerste fase antwoord geven op de volgende vragen:

  • Wat komt er op ons af?
  • Wat speelt er in de maatschappij en in de techniek?
  • Wat zijn daarvan de betekenis en de relevantie voor ondergrondse nutsvoorzieningen (of ondergrondse infrastructuur)?
  • Op welke aspecten willen en kunnen we sturen?
  • Hoe gaan we dat aanpakken op de korte, middellange en lange termijn?

Deelvragen hierbij zijn:

  • Wat is de stand van zaken op het gebied van kennis, innovatie, regelgeving en samenwerking?
  • Welke (verwachte) externe ontwikkelingen zijn relevant?
  • Welke netwerken zijn in de toekomst nog nodig en welke moeten worden vervangen?
  • Hoe moet de nieuwe netwerkarchitectuur eruitzien?
  • Is er voldoende ruimte (fysiek, financieel, bestuurlijk, etc.) beschikbaar voor toekomstige ontwikkelingen?
  • Past de huidige governancestructuur?
  • Wat zijn de maatschappelijke eisen waaraan we moeten (blijven) voldoen (hinderbeperking, leveringsplicht, beschikbaarheid van nieuwe netwerken, burgerparticipatie)?
  • Welke kennis is de afgelopen jaren opgedaan omtrent het verbeteren van aanleg en beheer en hoe kunnen we deze kennis breed toepassen voor toekomstige opgaven?

De ambitie is niet per se om alle deelvragen volledig beantwoord te krijgen, maar om op cruciale onderdelen belangrijke stappen voorwaarts te maken.

Ook interessant:

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met projectleider Edith Boonsma: edith.boonsma@cob.nl / 085 4862 410.

Presentatie

Onderstaande presentatie vat het plan kort samen.
>> Download presentatie (pdf, 1 MB)

Extra financiële bijdrage

Eind november 2017 heeft het COB ingeschreven op de prijsvraag Kennis en Innovatieontwikkeling Bodem en Ondergrond 2017 van het Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond, om met behulp van de daaraan verbonden externe bekostiging een snelle start te kunnen maken met het project Common ground voor ondergrondse infra. Vanuit het COB-netwerk hebben twintig partijen zich achter deze aanvraag geschaard. De eigen bijdrage van het COB en de in kind investeringen vanuit het netwerk zorgen ervoor dat de effectieve investering ruim tweemaal zo hoog is als de potentiële bijdrage van het Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond. In januari 2018 is bekendgemaakt dat het projectvoorstel is gehonoreerd (definitieve gunning).

Download

Hieronder kunt u de publieke versie downloaden van het projectvoorstel dat is ingezonden voor de prijsvraag.
>> Projectvoorstel (pdf, 840 KB)