Op dit moment is het nog niet mogelijk om voorspelbaar onderhoud uit te voeren of de daadwerkelijke scope van een tunnelrenovatie betrouwbaar vast te stellen. Er zijn kennishiaten op civieltechnisch gebied en die kennishiaten kunnen alleen verkleind worden door met elkaar een proces te organiseren van snelle kennisontwikkeling. Een structural health analyse vormt daarvoor de basis.

Alleen al in Nederland en België moeten tussen 2019 en 2030 meer dan dertig tunnels gerenoveerd worden. Deze enorme opgave biedt de gelegenheid om (net als bij de start van het COB) het benodigde onderzoek tunnel voor tunnel in kleine stukjes te knippen, de resultaten mee te nemen naar de volgende en praktijkervaring stapsgewijs op te bouwen. In samenspraak met de participanten heeft het COB daarvoor een proces en programma met werkpakketten ingericht.

De basis is dat voor elk praktijkproject een structural health analyse (SHA) wordt uitgevoerd. Dat is een traject met kennisworkshops en (praktijk)onderzoeken waarmee de tunnelbeheerder inzicht krijgt in de civieltechnische staat van de tunnel: welke onderdelen voldoen nog aan de restlevensduur en welke onderdelen moeten gerenoveerd worden? Zie het stappenplan hieronder.

>> Download als pdf (100 KB)

De SHA is onderdeel van een serie werkpakketten. Met werkpakket A is al gestart in 2018/2019: dit zijn de commissies en stuurgroep van Constructief falen. De nauwkeurigheid waarmee de SHA kan worden uitgevoerd, is afhankelijk van de beschikbare informatie en de kennis over de mogelijk optredende faalmechanismen. Daarom wordt elke SHA door de COB-commissies en -stuurgroep ondersteund. Om deze kennis ook vast te leggen en te verdiepen, wordt een instrumentarium ontwikkeld (werkpakket C) en voor wetenschappelijke inbedding gezorgd (werkpakket D). De SHA vormt werkpakket B.

Werkpakket A: Kennisontwikkeling

Door kennishiaten te verkleinen en informatie op de juiste wijze te verzamelen, borgen, ontsluiten en interpreteren kan elke volgende SHA gedetailleerder worden uitgevoerd. Dit gebeurt via de stuurgroep en expertteams van het COB.

Wanneer bij het uitvoeren van de SHA een hiaat in kennis wordt vastgesteld, wordt deze ingebracht in de stuurgroep, waar wordt bekeken welke aanpak leidt tot de beste oplossing. Doordat in de stuurgroep zowel de voorzitters van de expertcommissies als hoogleraren van de TU Delft zitting hebben, is dit het platform waar wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek kunnen worden geïntegreerd. Taak van de commissies is de kennis die zij vergaren te rapporteren, zodat de kennis algemeen beschikbaar wordt. Daarnaast hebben zij een taak in het veralgemeniseren van deze kennis en het inbrengen in het instrumentarium.

De expertteams zijn beschikbaar om tunnelbeheerders te helpen met het interpreteren van de resultaten uit de onderzoeken die in het kader van de SHA en de tunnelrenovatie worden uitgevoerd. Binnen het huidige tunnelprogramma is er financiering om deze commissie tot halverwege 2021 in stand te houden. Na deze periode zal extra financiering moeten worden gevonden.

Werkpakket B: Aanpak structural health analyse (SHA)

Een SHA-traject start met een uitleg van het proces en de beschikbare COB-producten. Ook wordt de samenstelling van het COB-team en het team vanuit de tunnelbeheerder bepaald. Vanuit de diverse COB-expertgroepen zullen er circa acht personen deelnemen, waaronder iemand voor het duurzaamheidsperspectief.

Tijdens de eerste kennisworkshop komen de teams bij elkaar om zoveel mogelijk kennis over de toestand van de tunnel te verzamelen door de juiste mensen de juiste vragen te stellen. Wat zou de tunnelbeheerder moeten opzoeken, uitzoeken, monitoren, inspecteren, etc.? De tunnelbeheerder gaat hiermee aan de slag, waarbij hij eventueel de markt kan benaderen voor het uitvoeren van de analyse en de benodigde onderzoeken.

Wanneer de resultaten van de onderzoeken bekend zijn, volgt een tweede kennisworkshop om de resultaten uit de analyses en onderzoeken te interpreteren. Nu wordt duidelijk welke knelpunten er zijn bij de renovatie, of er voldoende kennis is voor oplossingen of dat er nog kennishiaten zijn. Deze kennishiaten kunnen bij de COB-commissies worden neergelegd.

Het COB stelt samen met tunnelbeheerder een rapport op over de verzamelde kennis tot nu toe, om voor de aanbesteding een gelijk speelveld te garanderen. Het COB zorgt voor de doorstroming van de kennis/data/gegevens naar het instrumentarium (werkpakket C). Wanneer de tunnelrenovatie op de markt komt, trekt het COB zich terug. De opdrachtgever maakt bij de aanbesteding duidelijk dat het project (ook) een kennistraject is.

Als de aanneemcombinatie gekozen is, vindt er een workshop plaats om de extra onderzoeken van de aannemer te duiden. Doel is witte vlekken boven tafel te krijgen en de aannemer mee te nemen in het kennistraject. Ook eventueel aanvullend werk (zoals onderzoeken en monitoring) wordt afgestemd. Er blijft overleg plaatsvinden; halverwege de renovatie wordt er ook een workshop georganiseerd om ervaringen en informatie op te halen, kennis te delen tussen de opdrachtgever, opdrachtnemer en het COB, en resultaten te interpreteren. Wat zien we, wat betekent dit voor de uitvoering van de tweede helft en welke input kan alvast worden meegenomen in het instrumentarium?

Na oplevering van het werk wordt het kennistraject afgesloten met een evaluatie. De nieuw opgedane kennis wordt verwerkt in het instrumentarium. De tunnelbeheerder heeft een ‘gezondheidsverklaring’ van zijn tunnel, adviezen voor een bijbehorende monitoringsstrategie en mogelijk een (nieuwe versie van zijn) ‘Ken je tunnel’-handboek.

Eerste kennisworkshop op 1 juli 2020 voor de Drechttunnel. (Foto’s: COB)

Primeur voor de Drechttunnel

De Drechttunnel had op 1 juli 2020 de primeur: samen met experts uit het COB-netwerk maakte de beheerder van de tunnel een start met een structural health analyse (SHA). Er waren tekeningen, rapporten en andere documenten verzameld en voorgelegd aan COB-expertteams. De bevinden werden uitgebreid doorgenomen tijdens de kennisworkshop. Hiermee heeft de tunnelbeheerder een ‘boodschappenlijstje’ voor nader onderzoek naar mogelijke risico’s, om zo de scope van de renovatie (nauwkeuriger) te bepalen.