Grond voor verbinding - COB

Grond voor verbinding

De aanleg en instandhouding van kabel- en leidinginfrastructuur is essentieel voor een goed functionerende samenleving. Tegelijkertijd zorgt dit voor complexe ruimtelijke vraagstukken in de ondergrond. Publieke grondeigenaren hebben een belangrijke rol in het faciliteren van deze infrastructuur. In dit project onderzoeken we hoe publieke grondeigenaren met strategisch grondbeleid proactief kunnen handelen om knelpunten voor kabels en leidingen te voorkomen.

Aanleiding

De ruimte in de ondergrond is beperkt, terwijl de behoefte aan kabel- en leidinginfrastructuur groeit. Bij gebiedsontwikkeling en infrastructuurprojecten wordt hier vaak onvoldoende op geanticipeerd, wat leidt tot knelpunten bij aanleg en beheer. Ook worden gronden met ondergrondse netten, zoals bij snippergroen, soms verkocht aan private partijen, waardoor netbeheerders worden belemmerd in hun beheer- en onderhoudstaken.

Publieke grondeigenaren hebben verschillende instrumenten tot hun beschikking. Denk aan grondverwerving bij infrastructurele projecten, exploitatieplannen en anterieure overeenkomsten bij gebiedsontwikkeling, snippergroenbeleid en mogelijkheden om zakelijke rechten te vestigen bij verkoop van gronden. Toch is vaak onvoldoende duidelijk welke beleidsmaatregelen effectief en juridisch haalbaar zijn.

Doelstelling

In het project Grond voor verbinding worden mogelijkheden binnen het bestaande juridische kader onderzocht, om het gebruik van instrumenten voor grondeigenaren te vergemakkelijken. De onderzoeksvraag is: “Welke beleidsinstrumenten en juridische mogelijkheden kunnen publieke grondeigenaren inzetten om de aanleg en het beheer van kabels en leidingen te faciliteren via strategisch grondbeleid?”

Met dit onderzoek willen we:

  • De juridische kaders en bestuurlijke speelruimte rondom gronduitgifte en -verwerving in kaart brengen;

  • Goede praktijkvoorbeelden (beleid, samenwerkingsafspraken en projectvoorbeelden) van publieke grondeigenaren verzamelen;

  • Inzicht geven in beleidsinstrumenten die helpen ondergrondse infrastructuur te borgen bij grondtransacties;

  • Medewerkers grondzaken en rentmeesters concrete handvatten bieden om belangen van andere stakeholders bij kabels en leidingen structureel mee te wegen.

Dit overzicht van beleidsinstrumenten, de aanbevelingen voor publieke grondeigenaren en andere bevindingen uit het onderzoek worden uiteindelijk gepresenteerd in een visueel aantrekkelijk, informatief document.

 

Aanpak

In 2025 is er een reeks interviews gehouden. De kennis van het projectteam en wat is opgehaald uit de interviews is verwerkt in een informatieve tekst, die is gedeeld ter review. Daaruit bleek dat het onderwerp sensitiever lag dan aanvankelijk gedacht, waardoor het project terug is gegaan naar de tekentafel. De informatieve tekst is teruggebracht naar de basis en er is gelijk gestart met het vormgeven van de informatie. Het visueel aantrekkelijke en informatieve pamflet ligt wederom ter review.

Deliverables

Onderstaande tabel toont alle deliverables die voor dit project zijn vastgesteld. Per deliverable ziet u de verwachte opleverdatum en de status uit de meest recente voortgangsrapportage. Klik op een deliverable voor een toelichting van de status. Is een deliverable gereed en beschikbaar, dan wordt u na het klikken doorgestuurd naar het betreffende document of de publicatie.

Omschrijving Verwacht / Status Verwacht Status
Visueel document
Q2 2026 Bijna op schema
Q2 2026 Bijna op schema
Het pamflet wordt in juni voorgelegd aan een aantal specialisten. Hieronder zijn ook specialisten die pas recent zijn aangesloten, waardoor er wellicht reacties komen die nog wat tijd vergen.

Activiteiten

Hieronder staan de activiteiten die in het afgelopen halfjaar zijn uitgevoerd binnen dit project.

Online lunchlezing (22 aanwezigen)

Q1 2026

Subsessie Kennisarenadag 2026

Q2 2026

Tweede reviewronde met uitgebreide groep specialisten

Q2 2026

Lunchlezing 

Op vrijdag 27 maart 2026 presenteerde Jarko van Bloois met co-host Rudi Zoet het document ‘Grond voor verbinding’. In deze lunchlezing is toegelicht hoe gemeenten en netbeheerders met strategisch grondbeleid kabels en leidingen toekomstbestendig kunnen borgen. 

Deelnemers

BR

Brabant Water

EINDHOVEN

1
CM

CMP nl

DEN HAAG

1
COB

COB

DELFT

1
Gemeente Amersfoort

Gemeente Amersfoort

AMERSFOORT

1
Gemeente Haarlem

Gemeente Haarlem

HAARLEM

1
KE

Kenniscentrum Onteigeningen voor Overheden

2
KN

Kneppelhout Advocaten

ROTTERDAM

1
Legal Infra

Legal Infra

MAARSBERGEN

1
Laden...
VE

Anke van Dellen

Reviewer

Vewin Ver. van Waterbedrijven Nederland
Rijkswaterstaat Oost-Nederland

Bjorn Jagtenberg

Reviewer

Rijkswaterstaat Oost-Nederland
KE

David Elshof

Deelnemer

Kenniscentrum Onteigeningen voor Overheden
KN

Gert-Jan de Jager

Deelnemer

Kneppelhout Advocaten
CM

Henk-Jan Mebius

Reviewer

CMP nl
Rijkswaterstaat GPO

Hester de Hoop

Reviewer

Rijkswaterstaat GPO
COB

Jarko van Bloois

Coordinator

COB
Gemeente Amersfoort

Jasmijn Saadat

Reviewer

Gemeente Amersfoort
Laden...

Meer weten of deelnemen?

De projectleider is Jarko van Bloois. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met kiki.tol@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.

COB AI