Aanleiding
In 2030 moeten gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels energieneutraal zijn en is tunnelbeheer gericht op het verlagen van energiegebruik. Dit vormde de hoofdaanleiding voor het opstellen van een format voor energiepaspoorten voor tunnels en het opleveren van 42 unieke energiepaspoorten. Het energiepaspoort maakt in een oogopslag de ‘energieconditie’ en verduurzamingskansen van een tunnel zichtbaar. Het energiepaspoort voor tunnels is geïnspireerd op de energielabels zoals die al gebruikelijk zijn voor bijvoorbeeld woningen en huishoudelijke apparaten. Het paspoort gaat echter verder: een label is een momentopname, terwijl het energiepaspoort is bedoeld om de laatste vijf jaar vast te leggen en vijf jaar vooruit te projecteren. Hiertoe bevat het format niet alleen de statische en dynamische tunnelkenmerken die een rol spelen in het energieverbruik (en dus van belang zijn voor de energie-index), maar toont het ook de ’topverbruikers’ met potentiële energiereducerende maatregelen en een overzicht van het verbruik in de afgelopen vijf jaar. Het doorontwikkelen van het energiepaspoort is belangrijk om de energietransitie te versoepelen voor tunnels. Voor beleid, visie en ambitie is met een energiepaspoort een gewenste labeling of klasse te bepalen voor de jaren 2030-2040.
Doelstelling
Het project beoogt in 2026 de volgende doelen te bereiken:
- In totaal vijftig energiepaspoorten voor wegtunnels opstellen.
- Het format verbeteren met een CO₂-vertaling en benchmarkfunctie.
- Een rekentool beschikbaar stellen via de Tunnel Toolbox.
- Een koppeling maken met het materialenpaspoort.
- Drie businesscases voor energiebesparende maatregelen opstellen.
- Een format voor energiepaspoorten voor spoortunnels ontwikkelen.
Aanpak
Het format wordt uitgebreid met een CO₂-vertaling, zodat energieverbruik ook in uitstoot wordt uitgedrukt. Een benchmarkfunctie maakt het mogelijk tunnels onderling te vergelijken op energieprestatie. Daarnaast wordt een stappenplan voor energiebesparing opgesteld: een gestructureerde aanpak die tunnelbeheerders helpt concrete maatregelen te prioriteren.
Voor spoortunnels worden verbruiksgegevens verzameld als basis voor een nieuw format.
Parallel wordt een rekentool ontwikkeld voor opname in de Tunnel Toolbox. Daarmee wordt het realiseren van energiepaspoorten vereenvoudigd door wegbeheerders direct toegang te geven tot een rekentool die helpt om een energiepaspoort op te maken. De wegbeheerder kan de gegevens controleren, aanpassen en een verklaring afgeven voor een reductie of toename van het energieverbruik.
Drie businesscases werken de kosten en baten van energiebesparende maatregelen kwalitatief en kwantitatief uit.
Alle resultaten worden opgenomen in het Groeiboek Duurzame tunnels.
Deliverables
Onderstaande tabel toont alle deliverables die voor dit project zijn vastgesteld. Per deliverable ziet u de verwachte opleverdatum en de status uit de meest recente voortgangsrapportage. Klik op een deliverable voor een toelichting van de status. Is een deliverable gereed en beschikbaar, dan wordt u na het klikken doorgestuurd naar het betreffende document of de publicatie.
| Omschrijving | Verwacht / Status | Verwacht | Status |
|---|---|---|---|
|
Acht nieuwe energiepaspoorten
|
Q3 2026
Geen status
|
Q3 2026 | Geen status |
|
Verbeteringen format energiepaspoort wegtunnels
|
Q3 2026
Geen status
|
Q3 2026 | Geen status |
|
Rekentool energiepaspoort en handleiding in Tunnel Toolbox
|
Q3 2026
Geen status
|
Q3 2026 | Geen status |
|
Toevoegen van materialenpaspoort aan energiepaspoort
|
Q4 2026
Geen status
|
Q4 2026 | Geen status |
|
Opstellen drie businesscases voor energiebesparende maatregelen
|
Q4 2026
Geen status
|
Q4 2026 | Geen status |
|
Opstellen format energiepaspoort spoortunnels
|
Q4 2026
Geen status
|
Q4 2026 | Geen status |
Activiteiten
Hieronder staan de activiteiten die in het afgelopen halfjaar zijn uitgevoerd binnen dit project.
Presentatie Energiepaspoorten
Q3 2025
Tijdens deze sessie zijn er 30 energiepaspoorten uitgedeeld aan tunnelbeheerders. Behalve het uitreiken van de energiepaspoorten, zijn de resultaten gezamenlijk doorgenomen. Opvallende verbruiksmomenten en ook overige kansen zijn hierbij besproken.
Uitreiken 12 energiepaspoorten
Q4 2025
Op 16 december 2025 zijn er 12 energiepaspoorten uitgereikt aan Rijkswaterstaat en Gemeente Amsterdam.
De feestelijke uitreiking van de eerste energiepaspoorten vond plaats op 19 september 2024 bij het COB in Delft. Vijf tunnelbeheerders ontvingen een paspoort voor in totaal elf tunnels. De resultaten werden enthousiast ontvangen. Direct werden er ervaringen en ideeën uitgewisseld, en werd er samen gebrainstormd over energiereducerende maatregelen. De elf paspoorten lieten al goed zien dat maatregelen snel een positief effect hebben. De Piet Heintunnel, Leidsche Rijntunnel en Kiltunnel zijn bijvoorbeeld recent gemoderniseerd, wat een aanzienlijke vermindering in energieverbruik laat zien. Met behulp van het energiepaspoort worden deze besparingen inzichtelijk gemaakt en kunnen andere tunnels hun strategieën hierop afstemmen.
>> Bekijk de presentatie van de uitreiking van de eerste energiepaspoorten op 19 september 2024
De – terecht – trotse tunnelbeheerders en -experts die hebben bijgedragen aan de eerste energiepaspoorten. (Foto: COB)
Deelnemers
Capgemini Engineering Netherlands B.V.
UTRECHT
COB
DELFT
Don Bureau B.V.
BERGEN OP ZOOM
Elumint B.V.
ZOETERMEER
EQUANS
ZAANDAM
Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer
DEN HAAG
ICT Netherlands
BARENDRECHT
ProRail B.V.
ROTTERDAM
Bertil van de Kant
Lid
Gioffry Maduro
Projectleider
Harry de Haan
Lid
Johan Bel
Contactpersoon Rail
Johan Naber
Lid
Jorg Hogerheijde
Coordinator
Kees Rijswijk
Lid
Lambert Verhagen
Deelprojectleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Meer weten of deelnemen?
De projectleider is Gioffry Maduro. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met karin.clement@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.
