Energiepaspoort incl Businesscase en KPI - COB

Energiepaspoort incl Businesscase en KPI

Het format voor energiepaspoorten voor wegtunnels werd in 2023 ontwikkeld en is inmiddels 42 keer getest bij diverse wegtunnels als middel om het gesprek te voeren over kansen en knelpunten ten aanzien van energiereductie in tunnels. In 2026 werkt het projectteam toe naar vijftig energiepaspoorten, drie energiepaspoorten voor railtunnels, een verbeterd format met COâ‚‚-vertaling en benchmarkfunctie, en een rekentool via de Tunnel Toolbox.

Aanleiding

In 2030 moeten gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels energieneutraal zijn en is tunnelbeheer gericht op het verlagen van energiegebruik. Dit vormde de hoofdaanleiding voor het opstellen van een format voor energiepaspoorten voor tunnels en het opleveren van 42 unieke energiepaspoorten. Het energiepaspoort maakt in een oogopslag de ‘energieconditie’ en verduurzamingskansen van een tunnel zichtbaar. Het energiepaspoort voor tunnels is geïnspireerd op de energielabels zoals die al gebruikelijk zijn voor bijvoorbeeld woningen en huishoudelijke apparaten. Het paspoort gaat echter verder: een label is een momentopname, terwijl het energiepaspoort is bedoeld om de laatste vijf jaar vast te leggen en vijf jaar vooruit te projecteren. Hiertoe bevat het format niet alleen de statische en dynamische tunnelkenmerken die een rol spelen in het energieverbruik (en dus van belang zijn voor de energie-index), maar toont het ook de ’topverbruikers’ met potentiële energiereducerende maatregelen en een overzicht van het verbruik in de afgelopen vijf jaar. Het doorontwikkelen van het energiepaspoort is belangrijk om de energietransitie te versoepelen voor tunnels. Voor beleid, visie en ambitie is met een energiepaspoort een gewenste labeling of klasse te bepalen voor de jaren 2030-2040.

Doelstelling

Het project beoogt in 2026 de volgende doelen te bereiken:
– In totaal vijftig energiepaspoorten voor wegtunnels opstellen.
– Het format verbeteren met een COâ‚‚-vertaling en benchmarkfunctie.
– Een rekentool beschikbaar stellen via de Tunnel Toolbox.
– Een koppeling maken met het materialenpaspoort.
– Drie businesscases voor energiebesparende maatregelen opstellen.
– Een format voor energiepaspoorten voor spoortunnels ontwikkelen.

Voortgang

Deliverable

Acht nieuwe energiepaspoorten

Verwacht: Q3 2026

Rapport

Acht nieuwe energiepaspoorten

Verwacht: Q3 2026

Deliverable

Verbeteringen format energiepaspoort wegtunnels

Verwacht: Q3 2026

Rapport

Verbeteringen format energiepaspoort wegtunnels

Verwacht: Q3 2026

Deliverable

Rekentool energiepaspoort en handleiding in Tunnel Toolbox

Verwacht: Q3 2026

Rapport

Rekentool energiepaspoort en handleiding in Tunnel Toolbox

Verwacht: Q3 2026

Deliverable

Toevoegen van materialenpaspoort aan energiepaspoort

Verwacht: Q4 2026

Rapport

Toevoegen van materialenpaspoort aan energiepaspoort

Verwacht: Q4 2026

Deliverable

Opstellen drie businesscases voor energiebesparende maatregelen

Verwacht: Q4 2026

Rapport

Opstellen drie businesscases voor energiebesparende maatregelen

Verwacht: Q4 2026

Deliverable

Opstellen format energiepaspoort spoortunnels

Verwacht: Q4 2026

Rapport

Opstellen format energiepaspoort spoortunnels

Verwacht: Q4 2026

Afgelopen halfjaar

Presentatie Energiepaspoorten

Q3 2025

Tijdens deze sessie zijn er 30 energiepaspoorten uitgedeeld aan tunnelbeheerders. Behalve het uitreiken van de energiepaspoorten, zijn de resultaten gezamenlijk doorgenomen. Opvallende verbruiksmomenten en ook overige kansen zijn hierbij besproken.

Uitreiken 12 energiepaspoorten

Q4 2025

Op 16 december 2025 zijn er 12 energiepaspoorten uitgereikt aan Rijkswaterstaat en Gemeente Amsterdam.

Aanpak

Het format wordt uitgebreid met een COâ‚‚-vertaling, zodat energieverbruik ook in uitstoot wordt uitgedrukt. Een benchmarkfunctie maakt het mogelijk tunnels onderling te vergelijken op energieprestatie. Daarnaast wordt een stappenplan voor energiebesparing opgesteld: een gestructureerde aanpak die tunnelbeheerders helpt concrete maatregelen te prioriteren.

Voor spoortunnels worden verbruiksgegevens verzameld als basis voor een nieuw format.

Parallel wordt een rekentool ontwikkeld voor opname in de Tunnel Toolbox. Daarmee wordt het realiseren van energiepaspoorten vereenvoudigd door wegbeheerders direct toegang te geven tot een rekentool die helpt om een energiepaspoort op te maken. De wegbeheerder kan de gegevens controleren, aanpassen en een verklaring afgeven voor een reductie of toename van het energieverbruik. 


Drie businesscases werken de kosten en baten van energiebesparende maatregelen kwalitatief en kwantitatief uit. 

Alle resultaten worden opgenomen in het Groeiboek Duurzame tunnels.

De feestelijke uitreiking van de eerste energiepaspoorten vond plaats op 19 september 2024 bij het COB in Delft. Vijf tunnelbeheerders ontvingen een paspoort voor in totaal elf tunnels. De resultaten werden enthousiast ontvangen. Direct werden er ervaringen en ideeën uitgewisseld, en werd er samen gebrainstormd over energiereducerende maatregelen. De elf paspoorten lieten al goed zien dat maatregelen snel een positief effect hebben. De Piet Heintunnel, Leidsche Rijntunnel en Kiltunnel zijn bijvoorbeeld recent gemoderniseerd, wat een aanzienlijke vermindering in energieverbruik laat zien. Met behulp van het energiepaspoort worden deze besparingen inzichtelijk gemaakt en kunnen andere tunnels hun strategieën hierop afstemmen.
>> Bekijk de presentatie van de uitreiking van de eerste energiepaspoorten op 19 september 2024

 

COB_Uitreiking-energiepaspoorten-20240919_foto1

De – terecht – trotse tunnelbeheerders en -experts die hebben bijgedragen aan de eerste energiepaspoorten. (Foto: COB)

Deelnemers

Capgemini Engineering Netherlands B.V.

Capgemini Engineering Netherlands B.V.

UTRECHT

1
COB

COB

DELFT

4
Don Bureau B.V.

Don Bureau B.V.

BERGEN OP ZOOM

1
Elumint B.V.

Elumint B.V.

ZOETERMEER

2
EQUANS

EQUANS

ZAANDAM

1
Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

DEN HAAG

1
ICT Netherlands

ICT Netherlands

BARENDRECHT

1
ProRail B.V.

ProRail B.V.

ROTTERDAM

1
Laden...
ProRail B.V.

Bertil van de Kant

Lid

ProRail B.V.
COB

Gioffry Maduro

Projectleider

COB
Elumint B.V.

Harry de Haan

Lid

Elumint B.V.
COB

Johan Bel

Contactpersoon Rail

COB
Rijkswaterstaat GPO

Johan Naber

Lid

Rijkswaterstaat GPO
Don Bureau B.V.

Jorg Hogerheijde

Coordinator

Don Bureau B.V.
COB

Karin Clement

Begeleider/Facilitator

COB
COB

Karin de Haas

Programmaleider

COB
Laden...

Meer weten of deelnemen?

De projectleider is Gioffry Maduro. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met karin.clement@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.