Aanleiding
In 2030 moeten gerenoveerde en nieuwgebouwde tunnels energieneutraal zijn en is tunnelbeheer gericht op het verlagen van energiegebruik. Dit vormde de hoofdaanleiding voor het opstellen van een format voor energiepaspoorten voor tunnels en het opleveren van 42 unieke energiepaspoorten. Het energiepaspoort maakt in een oogopslag de ‘energieconditie’ en verduurzamingskansen van een tunnel zichtbaar. Het energiepaspoort voor tunnels is geïnspireerd op de energielabels zoals die al gebruikelijk zijn voor bijvoorbeeld woningen en huishoudelijke apparaten. Het paspoort gaat echter verder: een label is een momentopname, terwijl het energiepaspoort de laatste vijf jaar vastlegt en vijf jaar vooruit projecteert. Hiertoe bevat het format niet alleen de statische en dynamische tunnelkenmerken die een rol spelen in het energieverbruik (en dus van belang zijn voor de energie-index), maar toont het ook de ’topverbruikers’ met potentiële energiereducerende maatregelen en een overzicht van het verbruik in de afgelopen vijf jaar. Het doorontwikkelen van het energiepaspoort is belangrijk om de energietransitie van tunnels te versoepelen. Voor beleid, visie en ambitie is met een energiepaspoort een gewenste labeling of klasse te bepalen voor de jaren 2030-2040.
Doelstelling
Het project beoogt in 2026 de volgende doelen te bereiken:
-
In totaal vijftig energiepaspoorten voor wegtunnels opstellen.
-
Het format verbeteren met een COâ‚‚-vertaling en benchmarkfunctie.
-
Een rekentool beschikbaar stellen via de Tunnel Toolbox.
-
Een koppeling maken met het materialenpaspoort.
-
Drie businesscases voor energiebesparende maatregelen opstellen.
-
Een format voor energiepaspoorten voor spoortunnels ontwikkelen.
Aanpak
Het format wordt uitgebreid met een COâ‚‚-vertaling, zodat energieverbruik ook in uitstoot wordt uitgedrukt. Een benchmarkfunctie maakt het mogelijk om tunnels onderling te vergelijken op energieprestatie. Daarnaast wordt een stappenplan voor energiebesparing opgesteld: een gestructureerde aanpak die tunnelbeheerders helpt concrete maatregelen te prioriteren.
Voor spoortunnels worden verbruiksgegevens verzameld als basis voor een nieuw format.
Parallel ontwikkelen we een rekentool voor opname in de Tunnel Toolbox. Daarmee vereenvoudigen we het realiseren van energiepaspoorten. Wegbeheerders krijgen hiermee direct toegang tot een rekentool die helpt om een energiepaspoort op te maken. De wegbeheerder kan de gegevens controleren, aanpassen en een verklaring afgeven voor een reductie of toename van het energieverbruik.
Drie businesscases werken de kosten en baten van energiebesparende maatregelen kwalitatief en kwantitatief uit.
Alle resultaten worden opgenomen in het Groeiboek Duurzame tunnels.
Deliverables
Onderstaande tabel toont alle deliverables die voor dit project zijn vastgesteld. Per deliverable ziet u de verwachte opleverdatum en de status uit de meest recente voortgangsrapportage. Klik op een deliverable voor een toelichting van de status. Is een deliverable gereed en beschikbaar, dan wordt u na het klikken doorgestuurd naar het betreffende document of de publicatie.
| Omschrijving | Verwacht / Status | Verwacht | Status |
|---|---|---|---|
|
Acht nieuwe energiepaspoorten
|
Q3 2026
Bijna op schema
|
Q3 2026 | Bijna op schema |
|
Nadat de kandidaten zijn vastgesteld is een intakeronde opgestart om data en informatie te vergaren. Dat is voor het merendeel al gelukt, maar nog niet volledig afgerond.
|
|||
|
Verbeteringen format energiepaspoort wegtunnels
|
Q3 2026
Op schema
|
Q3 2026 | Op schema |
|
De verbeteringen zijn vastgesteld en worden doorgevoerd bij een selectie van de tunnels en per juli ter review aangeboden.
|
|||
|
Rekentool energiepaspoort en handleiding in Tunnel Toolbox
|
Q3 2026
Op schema
|
Q3 2026 | Op schema |
|
Kaders zijn gemaakt over de wijze waarop de rekentool wordt gevormd. Medio september wordt een POC verwacht.
|
|||
|
Toevoegen van materialenpaspoort aan energiepaspoort
|
Q4 2026
Op schema
|
Q4 2026 | Op schema |
|
We werken aan een geïntegreerd duurzaamheidspaspoort waarin het huidige energiepaspoort-gedeelte wordt meegenomen, plus de toegevoegde verbeteringen en een deel over materialen.
|
|||
|
Opstellen drie businesscases voor energiebesparende maatregelen
|
Q4 2026
Op schema
|
Q4 2026 | Op schema |
|
Twee businesscases zijn opgestart (lichtroosters en klimaatsystemen).
|
|||
|
Opstellen format energiepaspoort spoortunnels
|
Q4 2026
Op schema
|
Q4 2026 | Op schema |
|
Om tot een format te komen worden nu 15 spoortunnels bestudeerd. Er zijn al iconen geproduceerd voor dit format, zodat we de resultaten goed kunnen presenteren.
|
|||
Activiteiten
Hieronder staan de activiteiten die in het afgelopen halfjaar zijn uitgevoerd binnen dit project.
Businesscase klimaatsystemen dienstengebouwen gemaakt.
Q1 2026
Businesscase lichtrooster gemaakt
Q1 2026
Intake en interviews beheerders energiepaspoorten
Q2 2026
Voortgang energiepaspoorten voor Rijkswaterstaat tijdens een Tunnellanduurje
Q2 2026
De feestelijke uitreiking van de eerste energiepaspoorten vond plaats op 19 september 2024 bij het COB in Delft. Vijf tunnelbeheerders ontvingen een paspoort voor in totaal elf tunnels. De resultaten werden enthousiast ontvangen. Direct werden er ervaringen en ideeën uitgewisseld, en werd er samen gebrainstormd over energiereducerende maatregelen. De elf paspoorten lieten al goed zien dat maatregelen snel een positief effect hebben. De Piet Heintunnel, Leidsche Rijntunnel en Kiltunnel zijn bijvoorbeeld recent gemoderniseerd, wat een aanzienlijke vermindering in energieverbruik laat zien. Met behulp van het energiepaspoort worden deze besparingen inzichtelijk gemaakt en kunnen andere tunnels hun strategieën hierop afstemmen.
>> Bekijk de presentatie van de uitreiking van de eerste energiepaspoorten op 19 september 2024
Â
Deelnemers
Capgemini Engineering Netherlands B.V.
UTRECHT
COB
DELFT
Don Bureau B.V.
BERGEN OP ZOOM
Elumint B.V.
ZOETERMEER
EQUANS
ZAANDAM
Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer
DEN HAAG
ICT Netherlands
BARENDRECHT
ProRail B.V.
ROTTERDAM
Bertil van de Kant
Lid
Gioffry Maduro
Projectleider
Harry de Haan
Lid
Johan Bel
Contactpersoon Rail
Johan Naber
Lid
Jorg Hogerheijde
Coordinator
Kees Rijswijk
Lid
Lambert Verhagen
Deelprojectleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Meer weten of deelnemen?
De projectleider is Gioffry Maduro. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met karin.clement@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.