In het Tunnelprogramma 2026-2031 is veel aandacht voor het leren in en van de praktijk. Voortbordurend op wat er al is worden praktijktoepassingen sterker verankerd in de cyclus van kennisontwikkeling. De platformbijeenkomst tunnels op 28 mei 2026 in Delft, staat helemaal in het teken van lessen uit de praktijk.
De hoofdmoot van het middagprogramma (13.30 – 17.00 uur) is een toelichting op de ambitieuze en complexe renovatie van de Rupeltunnel in de A12 in Vlaanderen. Daarnaast een bijdrage over het fenomeen oprupsen, de risico’s daarvan en het praktijkonderzoek dat in COB-verband wordt uitgevoerd. En als laatste onderwerp, de ontwikkeling van een fysieke testopstelling van een zinkvoeg met als doel meer fundamentele kennis op te doen over het verouderingsproces van voegen.
De waterhuishouding van de Rupeltunnel
In hun presentatie over de renovatie van de Rupeltunnel zoomen Pierre Vandenbossche (Sweco) en Kenneth Nachtergaele (Vlaams Agentschap Wegen en Verkeer) in op de uitdagingen rond de waterhuishouding van de tunnel. Er wordt nu gewerkt aan een conceptontwerp voor de renovatie van de tunnel. Pierre en Kenneth delen de voorliggende ontwerpopties en vragen de deelnemers aan de platformbijeenkomst om hun ervaringen, aandachtspunten en tips te delen en gezamenlijk te bespreken.
De Rupeltunnel werd oorspronkelijk voorzien van een permanent pompsysteem dat de grondwaterstand stabiel houdt. In de praktijk is sprake van enorme oppompdebieten die in de winter kunnen oplopen tot meer dan 3.000 m3 per etmaal. ‘Als we niet pompen, lopen we het risico’s dat de tunnelvloer openbarst of dat de tunnel als een champagnekurk naar boven schiet”, is de beeldende uitleg van Pierre Vandenbossche. “Los van de benodigde renovatie hebben we bovendien te maken met een aflopende milieuvergunning voor het oppompen van grondwater zoals dat nu nog gebeurt.”
Het is nu de ambitie om deze opgepompte volumes drastisch te reduceren. Daarvoor moet de civiele constructie worden aangepast, waarbij voor verschillende zones (afgezonken delen, in-situ gebouwd middengedeelte en toeritten) een specifieke aanpak nodig is.
De problemen die zich voordeden tijdens de bouw van de tunnel tussen 1972 en 1982 zien we als het ware weerspiegeld in de renovatieopgave van vandaag. De bouwers kregen destijds te maken met zware zwerfkeien in de ondergrond, lekkende voegconstructies en dijkbreuken. Die tegenslagen zijn gepareerd door verschillende bouwmethoden toe te passen in de 580 meter lange tunnel onder de Rupel en het Zeekanaal. Juist die verschillende bouwmethodes maken de renovatie die in 2029 van start moet gaan uitermate complex.
Projecten Tunnelprogramma
De presentatie over de Rupeltunnel wordt vooraf gegaan door bijdragen over twee COB-projecten (Oprupsen mootvoegen en Proefopstelling omegaprofielen) die een directe relatie hebben met de renovatieopgave voor de Rupeltunnel.
Harry Dekker, projectleider van het onderzoeksproject Oprupsen mootvoegen, licht toe hoe zijn project van belang is voor alle afzinktunnels. Oprupsen is het fenomeen waarbij de mootvoegen van een tunnel geleidelijk aan verbreden en de tunnelmoten zich cumulatief verplaatsen. Hierdoor kan structurele schade optreden. Een verminderde levensduur van de voegen kan de veiligheid en duurzaamheid van de tunnelinfrastructuur significant reduceren. Harry Dekker licht het projectplan toe, waarin vervolgonderzoek in de vorm van monitoring, veldmetingen en risicomodellen aan de orde komen. Hierbij wordt ook gekeken naar de impact van het oprupsen op de palen onder de moten van de toerit. Dit aspect is van belang voor de Rupeltunnel, waar alleen al voor het in-situdeel 2.400 trekpalen zijn voorzien.
Het projectplan voor Oprupsen mootvoegen zal ook nadere aanbevelingen bevatten voor gerichte preventieve maatregelen en mogelijke interventies die kunnen worden opgenomen in de onderhoudsstrategie voor tunnels. Daarmee is deze presentatie relevant voor alle tunnelbeheerorganisaties.
Testopstelling zinkvoegen
Projectleider Bard Louis, van het project Proefopstelling vertelt over de ontwikkeling van een modulaire, multifunctionele fysieke opstelling van een hoek van een zinkvoeg om de afdichtingsconstructie, inclusief het Gina en Omega profiel fysiek te kunnen testen. In de praktijk worden dergelijke testopstellingen tijdelijk gebruikt voor specifieke projecten. Vanuit het Tunnelprogramma van het COB wordt gestreefd naar een permanente opstelling die bijvoorbeeld ook voor studenten en Phd’ers toegankelijk is. Ook hier gaat het om een project dat een directe connectie met de praktijk heeft. De testopstelling moet meer fundamentele kennis leveren over het verouderingsproces van voegen, zodat we beter in staat zijn de technische toestand van tunnels te voorspellen. Ook bij de renovatie van de Rupeltunnel kan men daarmee z’n voordeel doen.
Platformbijeenkomst tunnels – civiel
Aanmelden of meer weten over de platformbijeenkomst tunnels op 28 mei 2026 in Delft?
