Janneke Bosma, senior beleidsadviseur groen bij Gemeente Nijmegen, en Tom Stigter, teamleider schadepreventie bij Liander, onderzoeken in een pilot de mogelijkheden voor het inpassen van bomen, kabels en leidingen in krapte: op minder dan één meter afstand. In een nieuwe aflevering van COB de podcast vertellen ze over hun samenwerking.
Janneke vertelt: ‘Bomen zijn belangrijk voor klimaatadaptatie, om hitte tegen te gaan en een gezonde stad voor inwoners te creëren. Het issue in Nijmegen is dat veel bomen heel dichtbij of zelfs bovenop kabels en leidingen staan. Die kabels zijn er ooit onderdoor geschoten en dat functioneert al jaren, maar zodra de boom vervangen moet worden, kan dat niet. Met de huidige regels mag het niet bovenop kabels of leidingen teruggeplaatst worden. Vooral bij veel historische bomenlanen is het schrijnend om te zien dat je daar niks terug kan plaatsen. Je haalt een beetje de ziel uit de stad en bomen hebben daar zo veel functies te dragen.’
Het issue in Nijmegen is dat veel bomen heel dichtbij of zelfs bovenop kabels en leidingen staan.
Marjolein van der Ploeg, programmamanager Kennisarena kabels en leidingen én podcasthost van deze aflevering, kent Janneke al van haar bijdrage aan het groeiboek Bomen, kabels en leidingen. De handvatten hierin bleken nog niet uitgebreid genoeg voor de verschillende casussen in gemeente Nijmegen. ‘Het groeiboek bood al veel technische oplossingen, maar nog niet voor situaties met kabels en leidingen binnen één meter van de stam af’, zegt Janneke. Zulke casussen werden nog niet behandeld. ‘Ik ging dus weer met mijn probleem terug naar huis, maar liep er toch weer tegenaan dat alles dichterbij elkaar moet in Nijmegen. Ik ben dus benieuwd of dat mogelijk is.’
Het groeiboek bood al veel technische oplossingen, maar nog niet voor situaties met kabels en leidingen binnen één meter van de stam af.
Juridische benadering
Zulke krappe situaties kun je juridisch benaderen, maar Janneke vermijd dat liever. ‘Je loopt juridisch ook al best snel vast. Je hebt te maken met zakelijke rechten, verschillende stakeholders en wetten die zeggen dat er niks bovenop een leiding mag staan.’ Tom vult aan: ‘Alle stakeholders hebben verschillende belangen in zulke situaties, maar we moeten daaroverheen kijken naar hoe we het gezamenlijk gedaan krijgen. Als burger wil ik graag een groene straat, maar ook dat mijn energie geleverd wordt, én dat dat samen kan bestaan zonder dat de straat elke zes weken open moet. We kunnen elkaar juridisch gaan bevechten, maar dat heeft geen zin. Het is ook nog eens van geld van de burger en de maatschappij. Daarom gaan we dit samen onderzoeken, wat wel en niet kan.’
Als burger wil ik graag een groene straat, maar ook dat mijn energie geleverd wordt, én dat dat samen kan bestaan zonder dat de straat elke zes weken open moet.
Vijf situaties onderzocht in pilot
In een pilot gaan Gemeente Nijmegen en Liander samen vijf situaties in Nijmegen onderzoeken. De locaties staan al lang op het wensenlijstje van de gemeente om te beplanten met bomen, maar dat is in de afgelopen tien jaar nog niet gelukt. Janneke: ‘We gaan nu proefsleuven graven om te kijken wat er precies ligt en of er oplossingen gevonden kunnen worden. Kunnen we er toch langs? Kan er iets uitgevogeld worden voor een groeiplaats? Samen met een boomtechnicus en een technicus van Liander willen we kijken of we maatregelen kunnen verzinnen om het toch voor elkaar te krijgen.’
Samen met een boomtechnicus en een technicus van Liander willen we kijken of we maatregelen kunnen verzinnen om het toch voor elkaar te krijgen.
Beperkingen openbreken
Er wordt nu vaak gestuurd op totale risicovermijding. Janneke vraagt zich terecht af: ‘Gaan we volle bak op nul risico zitten of gaan we toch kijken wat er mogelijk is?’. ‘We moeten vooral gaan kijken waar het risico ligt en welk risico we willen en kunnen accepteren’, zegt Tom. ‘Als er een grote gasleiding kapot gaat, dan hebben we echt een groot probleem. Maar stel het is een schade aan een huisaansluiting in de voortuin, hoe vervelend dit ook is voor die bewoner, dat heeft een minder grote impact.’
Dat betekent ook kijken naar welke regels over afstanden en het inpassen van assets nog wel echt toepasselijk zijn voor de huidige tijd. ‘Er is veel wet en regelgeving en kasten vol aan handboeken vanuit netbeheerders’, vertelt Janneke. Vanuit haar groenafdeling bij de gemeente is er minder om op terug te vallen. ‘Wij vragen wel ruimte, maar die is eigenlijk niet voor handen op deze manier. Ik hoop echt dat we dat een beetje kunnen openbreken’. Tom: ‘Als ik hoor over bomen die niet teruggeplant mogen worden omdat er nu assets onder liggen, vraag ik me af waarom het toen wel kon en nu niet meer. Er zullen redenen voor zijn, maar kunnen we het niet opnieuw gaan bekijken? Zijn de regels en richtlijnen die nu gelden daadwerkelijk nog de juiste?’
Wij vragen wel ruimte, maar die is eigenlijk niet voor handen op deze manier. Ik hoop echt dat we dat een beetje kunnen openbreken.
Oplossingen en lessen uit Nijmegen
Het eindresultaat van de pilot moet een koffertje met oplossingen en lessen worden uit de verschillenden casussen in Nijmegen. Tom vertelt: ‘Voor mij zou het mooiste zijn is dat we over heel Nederland kunnen gaan kijken naar een uniformering van de nieuwe mogelijkheden. Er zijn legio gemeenten die hier last van hebben, het maakt niet uit of je nou in Nijmegen, Rotterdam of Limburg zit. Het zijn andere locaties met misschien wat andere regels, maar dezelfde soort bomen en hetzelfde soort kabels en leidingen.’ ‘Ik zou het heel mooi vinden als het een aanvulling wordt op het bestaande werk’, vult Janneke aan. ‘Een groeiboek Bomen, kabels en leidingen 2.0.’
Dit artikel belicht een aantal podcastfragmenten. Benieuwd naar het hele verhaal? Luister hier!
