“Het huidige tempo van de elektrificatie van Nederland is niet meer in balans met de doorlooptijd van onze projecten. Tien jaar geleden had TenneT misschien een paar honderd projecten, nu zijn dat er al bijna duizend.” Freek Smorenburg, regiodirecteur West-Zuid bij TenneT, presenteerde zijn organisatie tijdens het Diner van de Ondergrond als relatief nieuwe, maar steeds belangrijkere speler in het ondergronds bouwen. De enorme uitbreidingsopgave voor TenneT vertaalt zich ook naar de ondergrond, waar de netbeheerder circa 1.500 kilometer aan nieuwe ondergrondse 110- en 150 kV-verbindingen moet aanleggen.
TenneT heeft een stevige opgave van het Rijk
“Het kabinet zet scherpere (crisis)wetgeving in om de uitrol van energie-infrastructuur te versnellen en trage procedures rondom netuitbreidingen te versnellen, wat TenneT juridische ruimte moet bieden om sneller te bouwen”, schrijft minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei in de Prinsjesdagbrief Klimaat en Energie. In die brief is het geactualiseerde Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) aan de Tweede Kamer aangeboden. Daarin krijgt snellere uitbreiding van het energienet de hoogste prioriteit. Met die wind in de rug beschikt TenneT over slagkracht om een voorkeurspositie op te eisen. TenneT kiest echter nadrukkelijk voor samenwerking, zo blijkt uit de presentatie van Freek Smorenburg. “We kunnen versnellen door knelpunten in procedures en vergunningverlening weg te nemen. Daarbij moeten we ons realiseren dat we elkaar daarbij ook sneller in de weg kunnen zitten. Het is daarom des te belangrijker om het gebruik van de ondergrond gezamenlijk te organiseren. Overheden moeten keuzes maken. Waar en wanneer krijgt infrastructuur de ruimte en onder welke voorwaarden?”
“Het kabinet zet scherpere (crisis)wetgeving in om de uitrol van energie-infrastructuur te versnellen”
Maatschappelijk vraagstuk
“Het oplossen van de netcongestie is een groot maatschappelijk vraagstuk waar we allemaal mee te maken krijgen. We zien dat elke partij zijn eigen projecten, planningen, vergunningentrajecten en verantwoordelijkheden heeft. Bezien vanuit de ondergrond als geheel werkt dat steeds minder goed. Gezamenlijk optrekken in de ondergrondse ruimteopgave kan bijdragen aan het oplossen van de schaarste in tijd, geld en uitvoeringscapaciteit en daarnaast de impact op de omgeving beperken. De vraag voor ieder van ons is niet alleen hoe we onze eigen projecten sneller realiseren, maar ook hoe we het gebruik van de ondergrond zo organiseren dat we daar op een maatschappelijk verantwoorde wijze sneller en slimmer kunnen bouwen.”
“Het oplossen van de netcongestie is een groot maatschappelijk vraagstuk waar we allemaal mee te maken krijgen.”
Langetermijnvisie
“De tijd is rijp voor een langetermijnvisie op ruimtegebruik in de ondergrond. Waar willen we welke infrastructuur kunnen aanleggen, hoe maken we ruimte voor toekomstige ontwikkelingen en hoe voorkomen we dat we elkaar later in de weg zitten? We kunnen investeringen, kosten, schaarse technische capaciteit en werkzaamheden beter op elkaar afstemmen. Niet alleen voor de aanleg nu, maar juist voor de hele levenscyclus, van ontwerp en aanleg tot beheer, onderhoud en uiteindelijk vervanging. Dat betekent mijns inziens niet dat we onze eigen belangen zouden moeten loslaten. Maar vanuit het gezamenlijke maatschappelijke belang kunnen we individuele belangen wel eerder bij elkaar brengen en gezamenlijke keuzes maken.”
Volgende stap
De uitkomsten van de gesprekken tijdens het Diner van de Ondergrond worden opgepakt door een speciale werkgroep binnen het project Leidraad Energie Tunnels van het COB. In dit project helpt het COB-netwerk TenneT bij het vormgeven van goed opdrachtgeverschap voor hun ondergrondse kabelprojecten, zowel in de engineeringsfase, de aanbesteding als in de uitvoering en het beheer en onderhoud door het ontwikkelen van een Leidraad Energie Tunnels. Binnen dit project zijn drie werkgroepen actief. In de werkgroep Rol van energietunnels participeren tunneleigenaren, beheerders van (leidingen)tunnels en mensen die betrokken zijn bij het maatschappelijke debat over tunnels. De werkgroep Scenario’s bouw en regulier bedrijf bestaat uit deskundigen op het gebied van tunnelontwerp. Voor de mensen die deskundig zijn op het gebied van beheer en arbeidsveiligheid is er de werkgroep Scenario’s beheer en onderhoud. Het streven is om halverwege 2027 een eerste concept voor een energietunnelstandaard op te leveren.
Lees ook: Prinsjesdagbrief Klimaat en energie, Geactualiseerd Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), Project Leidraad Energie Tunnels
Freek Smorenburg is sinds mei 2026 regiodirecteur West-Zuid bij TenneT. Hij is daarmee het aanspreekpunt voor bestuurders in Zuid-Holland en Zeeland. De afgelopen veertien jaar vervulde hij verschillende functies binnen TenneT. Daarvoor was hij projectleider bij Grontmij Nederland.
