Ontwerpstudie Stad x Ruimte

In het voorjaar van 2021 zijn het COB, de TU Delft, het Vlaamse departement Omgeving en Vereniging Deltametropool een ontwerpstudie gestart naar de mogelijkheden van integraal en multifunctioneel ruimtegebruik binnen sterk verdichte steden. Ontwerpteams gingen aan de slag met een aantal casussen in Nederland en Vlaanderen, waar ruimtelijke knelpunten op gebied van openbare ruimte, ondergrond en gebouwen aan de orde zijn. De resultaten zijn inspirerend!

Ondergronds ruimtegebruik als gamechanger

Door het samenkomen van vele opgaven en transities (energie, klimaat, circulariteit, mobiliteit) in almaar verdichtende steden, neemt de druk op de openbare ruimte toe. Zeker nu deze steden ook een groot aandeel in de woningbouwopgave moeten absorberen, om het landschap te sparen en de druk op het huidige mobiliteitssysteem te verminderen. Echter, hoeveel verdichting is er (nog) mogelijk voor locaties die al overladen zijn met functies en programma’s en waarbij de openbare ruimte – zowel bovengronds als onder het maaiveld – dreigt dicht te slibben en vast te lopen? De huidige en toekomstige ruimteclaims vragen om zorgvuldige afwegingen van de mogelijkheden om effectiever en efficiënter met ruimte om te gaan, met als doel het ‘ruimtelijk rendement’ van de stad op een innovatieve wijze op te drijven.

In de ontwerpstudie Stad x Ruimte hebben het COB, de TU Delft en het Vlaamse departement Omgeving een andere kijk op de ordening van stedelijke functies en transitieopgaven centraal gesteld en vanuit de doorsnede gezocht naar nieuwe denkrichtingen, patronen en oplossingen voor integraal en multifunctioneel ruimtegebruik. De centrale vraagstelling in het project was: Hoe kan integraal en multifunctioneel ruimtegebruik van openbare ruimte, ondergrond en gebouwen binnen een verdichte stedelijke omgeving, ruimte en waarde creëren, die bijdragen aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving?

4D-bouwenvelop

De conclusies en lessen uit de ontwerpstudie Stad x ruimte en de Visie ontwerpende aannemers en vormen het uitgangspunt voor de inhoud van het project 4D-bouwenvelop. Hierin werkt een projectteam toe naar tools om grip te krijgen op de stedelijke opgaven. Het koppelen van verschillende waarden (economisch, maatschappelijk, cultureel etc.) is essentieel. In het project worden vier tools ontwikkeld die de 4D-bouwenvelop voeden. Samen vormen de tools een methode waarmee binnen gebiedsontwikkeling slimmer gestuurd kan worden op integraal ontwerpen van landschap, stedenbouw en architectuur. Bijzondere aandacht is er voor de integratie van ondergrondse ruimte en het sturend maken van de bodemkwaliteit in projecten. Voor elke tool is een apart team experts aan zet. Na afronding van het project staat er een gereedschapskist met gebruiksaanwijzing voor het 4D-ontwerpen van een project. Als vervolg op dit project kan in 2023 de methode worden getest op specifieke locatie en bestaande cases. In dit jaar wordt actief gezocht  naar mogelijke samenwerkingen hiervoor.