Aanleiding
Om goed te kunnen samenwerken tijdens tunnel(renovatie)projecten is iedereen gebaat bij voldoende basiskennis op een aantal specifieke kennisthema’s. Dit was de aanleiding voor het project Bouw je kennis Tunnelrenovaties, dat zich richt op zowel mensen die nieuw zijn in de tunnelwereld, als op professionals die vaak binnen hun eigen vakgebied gevraagd zijn deel te nemen aan tunnel(renovatie)trajecten. Deze professionals hebben niet altijd zicht op de gehele context van de renovatie. Er wordt echter wel verwacht dat ze de belangen en begrippen herkennen, ook van collega’s in andere disciplines.
Doelstelling
Het project beoogt het kennisniveau van medewerkers in tunnelprojecten en -organisaties te verhogen en de onderlinge begripsvorming te verbeteren, zodat tunnelprofessionals sneller inzetbaar zijn en efficiënter samenwerken. Om dit doel te bereiken is de reeks e-learningmodules op het platform bouwjekennis.nl opgesteld. Door e-learningmodules te doorlopen doet de deelnemer specifieke basiskennis op in zowel technische als niet-technische werkdisciplines.
Voortgang
Deliverable
Toegang tot relevante leermiddelen van participanten
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Toegang tot relevante leermiddelen van participanten
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Bouw je kennis gebruikers uitbreiden
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Bouw je kennis gebruikers uitbreiden
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Bouw je kennis nieuwe module Spoortunnels
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Bouw je kennis nieuwe module Spoortunnels
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Bouw je kennis Vervlaamsen
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Bouw je kennis Vervlaamsen
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Bouw je kennis nieuwe module Model based systems engineering
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Bouw je kennis nieuwe module Model based systems engineering
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Een module vertaald naar het Engels
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Een module vertaald naar het Engels
Verwacht: Q4 2026
Deliverable
Bouw je kennis nieuwe module toepassing 3D BIM model bij tunnelrenovaties
Verwacht: Q4 2026
Rapport
Bouw je kennis nieuwe module toepassing 3D BIM model bij tunnelrenovaties
Verwacht: Q4 2026
Afgelopen halfjaar
Redactioneel werk aan de modules
Q4 2025
Nu de modules in gebruik zijn, komt er ook feedback binnen. Deze feedback wordt gelezen en waar nodig geïntegreerd. Veelal betreft het tik- en taalfouten of kleine redactionele wijzigingen.
Aanpak
Vier teams werken aan nieuwe e-learningmodules: één voor spoortunnels, één voor het vervlaamsen van bestaande modules, één voor modelgebaseerd systeemengineering (MBSE) en één voor driedimensionaal bouwen met BIM. Tegelijkertijd wordt een netwerk van contactpersonen opgebouwd bij participanten en onderwijsinstellingen, om leermiddelen te delen en gastcolleges mogelijk te maken. Bestaande modules worden doorlopend actueel gehouden. Een module wordt vertaald in het Engels voor een Europese workshop met tunneleigenaren in juni.
Deelprojecten
In het nieuwe tunnelprogramma worden alle e-learningmodules continu verbeterd. Ook starten er nieuwe deelprojecten:Â
- Aansluiten bij de leeromgeving van participanten
Integreren van de Bouw je kennis-modules in de leeromgeving van participanten en andersom. Direct delen van beschikbare opleidingen, maar ook samen ontwikkelen van nieuwe modules. - Module railtunnels
Praktijkcasussen verzamelen bij het Railcenter en uitwerken tot een nieuwe e-learningmodule. - Vervlaamsen
Inventariseren van verschillen in taalgebruik, cultuur, werkprocessen en regelgeving, en deze vertalen naar aanpassingen van bestaande modules of een extra module voor Vlaamse tunnelorganisaties maken. - Modelgebaseerd systeemengineering (MBSE)
Ontwikkelen van een e-learningmodule over modelgebaseerd systeemengineering. - 3D bouwen met BIM
Ontwikkelen van een e-learningmodule over driedimensionaal bouwen met BIM.
Deelnemers deelproject Aansluiten bij de leeromgeving van onze participanten
COB
DELFT
Haskoning Nederland B.V.
NIJMEGEN
INNOCY B.V.
WOERDEN
Lantis Leefbaar ANTwerpen door Innovatie en Samenwerking
ANTWERPEN
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Arjan Tromp
Coordinator
Caro Rietman
Begeleider/Facilitator
Edwin Schippers
Secretaris
Frederik Wagenaar
Lid
Johan Naber
Projectleider
Joke Meuris
Adviseur
Karin de Haas
Programmaleider
Rik Jan van Hulst
Lid
Projectparticipatie
Organisatie details
Deelnemers deelproject Module Railtunnels
COB
DELFT
Covalent B.V.
AMERSFOORT
Gemeente Rotterdam Stadsbeheer
ROTTERDAM
Ingenieursgroep Nederland
ROTTERDAM
Maasstad Ingenieurs B.V.
ROTTERDAM
ProRail B.V.
UTRECHT
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Arjan Tromp
Coordinator
Caro Rietman
Begeleider/Facilitator
Frank de Vries
Lid
Johan Bel
Contactpersoon Rail
Johan Naber
Projectleider
Karin de Haas
Programmaleider
Oscar Kroos
Deelprojectleider
Peter Kooijman
Lid
Projectparticipatie
Organisatie details
Deelnemers bouw je kennis vervlaamsen
Agentschap Wegen en Verkeer
ANTWERPEN
COB
DELFT
Infrabel
BRUSSEL
Infrabel
BRUSSEL
Lantis Leefbaar ANTwerpen door Innovatie en Samenwerking
ANTWERPEN
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Sweco B.V.
BRUSSEL
Arjan Tromp
Coordinator
Arke Lutin-Smet
Lid
Carl Verelst
Lid
Caro Rietman
Begeleider/Facilitator
Danny Somers
Lid
Johan Naber
Deelprojectleider
Joke Meuris
Adviseur
Karin de Haas
Programmaleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Deelnemers Modelgebaseerd systeemengineering (MBSE)
COB
DELFT
Arjan Tromp
Coordinator
Caro Rietman
Begeleider/Facilitator
Karin de Haas
Programmaleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Deelnemers 3D bouwen met BIM
COB
DELFT
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Arjan Tromp
Coordinator
Johan Naber
Projectleider
Karin de Haas
Programmaleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Resultaten
Modules 1 tot en met 4 zijn gelanceerd tijdens het COB-congres op 31 maart 2025. De overige modules zijn gelanceerd op 30 september 2025. Bouw je kennis Tunnelrenovaties is volop in ontwikkeling, in samenspraak met mensen uit de praktijk, IT-specialisten en onderwijskundigen. Als eerste is module 5 (Renovatiemethoden) ontwikkeld, deze module dient als voorbeeld en inspiratie voor de overige modules.Â
De tot nu toe opgeleverde modules in het kort
Doel: Een gelijkvormig beeld vormen van tunnels, introductie van een algemeen beeld, introductie van een aantal begrippen. Aandachtspunten zijn onder meer het belang van tunnels en de rol van de tunnel in de mobiliteit.Â
Doel: Introductie in tunnelveiligheid als onderdeel van integrale veiligheid. Aandachtspunt is onder meer zelfredzaamheid.
Doel: Introductie in arbeidsveiligheid in relatie tot werken in een tunnelomgeving. Aandachtspunten zijn onder meer de Arbowet, specifieke risico’s voor werken in en om de tunnel, waarop moet je letten bij het schrijven van contacten, BTO-keuzes en belang van een veiligheidsplan.
Doel: Betrokkenen inzicht geven in specifieke kenmerken van een tunnelrenovatie. Aandachtpunten zijn onder meer de verschillen tussen renoveren en nieuwbouw, aspecten als planning en betrouwbaar afsluiten, druk op veiligheid, beschikbaarheid van vakbekwame mensen.Â
Doel: Inzicht geven in het werk dat bij een renovatie gedaan moet worden en op welke manier dat zou kunnen. Aandachtspunten zijn onder meer de afwegingen om te komen tot een passende ombouw en hoe dan verder en welke renovatievarianten er zijn.Â
Doel: Bewust worden van de huidige rol van de tunnel. Hoe duurzaam zijn ze eigenlijk en wat kan ik doen om een duurzame tunnel te realiseren? Aandachtspunten zijn onder meer energieverbruik van tunnels, mogelijke complicaties energietransitie, materiaalverbruik van een tunnel en de tunnel in de omgeving.
Doel: Inzicht geven in bouwtechnieken van een tunnel. Aandachtspunten zijn onder meer de raakvlakken tussen tunnel, tunnelinstallaties en gebruik, soorten tunnels, deformatie en bodem.Â
Doel: Inzicht geven in het aantal installaties, wat ze doen en hoe ze ingezet worden. Aandachtspunten zijn onder meer faaldefinities, hoe te vervangen in een renovatie en raakvlakken met civiel.Â
Doel: Tunnels zijn nu nog divers opgebouwd. Waarom is dat niet handig en wat kan een project daar aan doen? Hoe kan uniformeren helpen problemen als ombouwtijd of schaarste aan arbeidscapaciteit te beperken?
Doel: Naast allerlei processen die lopen op aantoonbaarheid (V&V), speelt er ook het nodige op het gebied van testen. Wat is testen en hoe bouwen we dat gestructureerd op? Wat is een FAT, iFAT, SAT, iSAT, SiT-techniek, SIT-operationeel, wat doet het, hoe organiseer je het? Waar speelt het een rol in het traject openstellingvergunning?Â
Doel: Een gelijkvormig beeld vormen van tunnels, introductie van een algemeen beeld, introductie van een aantal begrippen. Aandachtspunten zijn onder meer het belang van tunnels en de rol van de tunnel in de mobiliteit.Â
Doel: Het renoveren van een tunnel heeft consequenties voor de omgeving. Los van vergunningen en bevoegde gezagen, zijn er ook veel gebruikers van de tunnel die last gaan krijgen van een afsluiting. Welke zaken spelen er zoal en hoe gaat een project daarmee om? Wie zijn de stakeholders en wat zijn hun belangen? Maar ook omgeving en omgevingsmanagement en verkeer en mobiliteit komen aan de orde. Â
Promotie
Deelnemers
COB
DELFT
De Lijn
ANTWERPEN
Don Bureau B.V.
BERGEN OP ZOOM
Equans Infra & Energie BV
DORDRECHT
L&D Talents
UTRECHT
Onbekend bedrijf
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Rijkswaterstaat Zuid-Holland
ROTTERDAM
Ann Rombouts
Lid
Arjan Tromp
Coordinator
Ashna Bainathsah
Lid
Bianca Janssen
Lid
Caro Rietman
Begeleider/Facilitator
Co Koren
Lid
Elles Kruip
Lid kernteam
Hans Janssens
Lid kernteam
Projectparticipatie
Organisatie details
Meer weten of deelnemen?
De projectleider is Johan Naber. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met caro.rietman@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.