Het wordt te vol in de ondiepe ondergrond, met name in binnensteden. Met de inzet van algoritmen kunnen de diverse bestaande opgaven (aanleg en beheer) én nieuwe opgaven (energietransitie en klimaatadaptatie) met elkaar verbonden worden. Maar hoe werkt dat precies, waar zijn gemeenten mee geholpen? Het COB-netwerk doet hier onderzoek naar.

Algoritmen kunnen de verschillende ontwikkelingen die impact hebben op de ondergrondse kabels en leidingen tot in detail voorspellen. Vanuit deze algoritmen ontstaan scenario’s voor reconstructies of randvoorwaarden die gesteld moeten worden bij nieuwe ontwikkelingen. Algoritmen kunnen een derde en vierde dimensie toevoegen aan de inpassing van ondergrondse infra door in de ontwerpfase de diepte in te gaan (derde dimensie) en fasering in tijd (vierde dimensie). Dit zijn conclusies uit het project Vol onder maaiveld, waarin een team een eerste inventariserend onderzoek heeft uitgevoerd.

Meer over het project

In de eerste twee fases van het project is verkend welke rol algoritmen kunnen spelen bij het zo optimaal mogelijk inrichten van de ondergrond en wat nodig is voor de implementatie.  De uitkomst van de eerste fase was dat algoritmen een aantrekkelijk zijn als oplossing voor het inpassingsvraagstuk, maar dat concrete vervolgstappen om de ontwikkeling ervan te versnellen ontbreken. Er is onderzoek gedaan naar de behoeften van gemeenten. Wat is er nodig en zou ontwikkeld moeten worden? Met een serieus programmaplan, waarin randvoorwaarden staan beschreven als basis, willen de koplopergemeenten toewerken naar een praktisch prototype. Deze verkenning is in mei 2020 afgesloten met een rapport.
>> Lees het hele rapport (pdf, 1 MB)

In fase 2 is een concretiseringsslag gemaakt. In een memo zijn bevindingen kort uiteengezet. Het doel was om koplopergemeenten concrete handvatten te bieden voor het ontwerpen met algoritmen: hoe zou een programma van eisen eruit zien? Welke randvoorwaarden gelden er? Het ondergrondse inpassingsvraagstuk is in het vervolgtraject vertaald naar een wiskundig model. Voor de puntjes op de i is een digitale expertsessie georganiseerd over kunstmatige intelligentie (AI) als hulpmiddel bij ondergrondse inpassingsvraagstukken. Hier kwam onder meer aan de orde wat een volgende stap zou kunnen zijn om de inpassingsvraagstukken door middel van AI te helpen oplossen en wat daarvoor nodig is. De bijdragen zijn verwerkt in het eindrapport.
>> Lees de hele memo (pdf, 1 MB)

Afronding project

Na de twee rapporten met daarin een brede inventarisatie en advies voor vervolgstappen is besloten niet verder te investeren in dit onderwerp. Uit een enquête op het COB-congres bleek dat er weinig draagvlak/interesse voor is. Ontwerpen met algoritmen wordt wel binnen twee gemeenten en de CDOR verder gebracht. Er zijn gesprekken gevoerd met de gemeente Amsterdam voor het testen van algoritmen in proeftuinen, zij gaan daar als gemeente mee verder en de gemeente Rotterdam gaat op eigen wijze verder met dit onderwerp.

Deliverables

Nr.

Omschrijving

Verwachte opleverdatum

1

Adviesmemo m.b.t. vervolgstappen.

Gereed
2

Overzicht van ruimtelijke inpassingscriteria is uitgesteld (geannuleerd).

Activiteiten 2022

Omschrijving

Draagt bij aan deliverable …

Oplevering rapportage fase 2.

1

De conclusies uit het rapport zijn gepresenteerd tijdens de bijeenkomst van de Koplopergemeenten met de vraag hoe nu verder?

2

Door de koplopergemeenten is toegezegd dit onderwerp binnen de CDOR in te brengen. 

2

Presentatie van het innovatieteam op Flexival-tv 2020.

Deelnemers vervolgtraject

COB -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau -

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Marco Scheffers, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau - Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Marten Klein, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling -

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden -

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Jos van Wersch, rol: Deelnemer
Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab -

Locatie: Rotterdam, Het Timmerhuis, Halvemaanpassage 90
Ronald Zandbergen, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab - Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Het Timmerhuis, Halvemaanpassage 90
Johannes Slagter, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab - Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Het Timmerhuis, Halvemaanpassage 90
Yugesh Raghoenath, rol: Deelnemer
Faysal el Massoudi, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling -

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer

Gemeente Zoetermeer -

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Lilian Harteveld-van 't Slot, rol: Deelnemer
Individuele deelnemers
Arnout van Raaij, rol: Projectleider
MOVICI MOdelling and VIsualizing Critical Infrastructures)

MOVICI MOdelling and VIsualizing Critical Infrastructures) -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Pelle Koster, rol: Lid expertteam

Deelnemers vooronderzoek

Antea Group Nederland -

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
René Rummens, rol: Deelnemer bijeenkomst

ARCADIS Nederland B.V. -

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Alan Cyrus, rol: Deelnemer bijeenkomst
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) -

Locatie: Den Haag, Henri Faasdreef 312
Marja Exterkate, rol: Reviewer

COB -

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Edith Boonsma, rol: Coordinator

Fugro NL Land B.V. -

Locatie: Leidschendam, Veurse Achterweg 10
Veerle Steenhuisen-Terhorst, rol: Projectleider

Gemeente Alphen aan den Rijn -

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Martin van Vianen, rol: Deelnemer
Hugo Hoenders, rol: Deelnemer

Gemeente Amersfoort -

Locatie: Amersfoort, Stadhuisplein 1
Cora van Zwam, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau -

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer bijeenkomst
Marten Klein, rol: Deelnemer
Marco Scheffers, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau - Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Guido Hobeijn, rol: Deelnemer bijeenkomst
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Reviewer

Gemeente Breda -

Locatie: Breda, Claudius Prinsenlaan 10
Lex Geervliet, rol: Deelnemer
Alette Barel, rol: Deelnemer
Huub Wirken, rol: Deelnemer
Ruben Klijn, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer -

Locatie: Den Haag, Spui 70
Michiel von Konigslow, rol: Deelnemer

Gemeente Deventer -

Locatie: Deventer, Grote Kerkhof 1
Tom Nijmeijer, rol: Deelnemer
Jan Pluim, rol: Deelnemer
Paul Woudwijk, rol: Deelnemer

Gemeente Leiden -

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Fred Goedbloed, rol: Deelnemer
Jos van Wersch, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer -

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Wil Kovács, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Afdeling Ruimtelijke Uitvoering -

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Deelnemer

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling -

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Binne Meijer, rol: Deelnemer
Binne Meijer, rol: Deelnemer bijeenkomst

Gemeente Zoetermeer -

Locatie: Zoetermeer, Stadhuisplein 1
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer
Albert Slingerland, rol: Deelnemer

Gemeente Zwolle -

Locatie: Zwolle, Lübeckplein 2
Pepijn Quik, rol: Deelnemer

Sweco Nederland -

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Deelnemer bijeenkomst
Harm van Oorschot, rol: Deelnemer bijeenkomst
John Driessen, rol: Reviewer
The People Group Software & Trainingen

The People Group Software & Trainingen -

Locatie: Nieuwkuijk, Middelweg 2
Viktor de Haan, rol: Deelnemer