Platform Meerwaarde ondergrond

Het platform Meerwaarde ondergrond is dé plek waar markt, overheid en kennisinstituten kennis en ervaringen uitwisselen over vraagstukken rond ondergronds ruimtegebruik en ruimtelijke ordening. Het platform is een fusie van het voormalige COB-platform O&O en de voormalige Carrousel Ondergrond en ordening.

Het platform Meerwaarde ondergrond is een praktijkgemeenschap gericht op het creëren van meerwaarde met de ondergrond. In de praktijk wordt veel gesproken over integrale gebiedsontwikkeling, maar men vergeet vaak de potentie van de bodem. De ondergrond kan een kwaliteitsimpuls geven aan de bovengrond; dat is waar het binnen dit platform om draait. Welke waarde voegt ondergronds ruimtegebruik toe? Kunnen we die meerwaarde ook hard economisch neerzetten?

De platformbijeenkomsten zijn altijd gericht op het uitwisselen en vergaren van kennis waar de praktijk om vraagt. Dagelijkse worstelingen krijgen zo een plek evenals het uitdiepen van strategisch relevante onderwerpen. Agendering van de onderwerpen wordt door de deelnemers zelf bepaald. Er is plek voor een scala aan onderwerpen die betrekking hebben op waardering, afweging en agendering van de ondergrond. De onderwerpen kunnen zowel beleidsmatig van aard zijn als projectgericht.

Bijeenkomsten

De programmering van de platformbijeenkomsten is gebaseerd op de ideeën en onderwerpen die de deelnemers aandragen. Er komen zowel actuele vraagstukken op de agenda als inspirerende bezoeken om bij andere vakgebieden in de keuken te kijken. Hieronder een aantal korte impressies van recente en verwachte bijeenkomsten:

Donderdag 14 november 2019
De bijeenkomst van het platform Meerwaarde ondergrond op donderdag 14 november 2019 stond in het teken van ‘Waarde’. Omdat waarde ook voor het platform Beheer en onderhoud belangrijk is, werden ook de leden van dat platform uitgenodigd.

Ondergronds bouwen in het algemeen en tunnels in het bijzonder leveren een bijdrage aan de waarde van een stad, gebied, netwerk en de omgeving. Die waarde wordt tijdens de planvoorbereiding van een project in kaart gebracht. De baten worden afgezet tegen de kosten en mede op basis hiervan wordt wel of niet voor een ondergrondse oplossing gekozen. Een veelgebruikte aanname is dat alleen bij hoge grondprijzen en meervoudig ruimtegebruik  ondergronds bouwen economisch rendeert. Achteraf blijkt echter vaak dat de ondergrondse mogelijkheden (maatschappelijke) waarde toevoegt aan de bovengrond die voorafgaand aan het project niet zijn erkend. Mede door dit gebrekkige zicht op de baten wordt de instandhouding van ondergrondse objecten al snel gezien als “hoge kosten”. Voor tunnelbeheerders is het daarom van belang dat in de exploitatiefase niet alleen de kosten, maar ook de baten expliciet inzichtelijk zijn. Daarmee wordt het mogelijk om in de exploitatiefase een gefundeerde discussie te voeren over wat nodig is, wat dat oplevert (waarde) en wat dat mag kosten.

Binnen het platform Meerwaarde ondergrond is de afgelopen jaren onderzoek uitgevoerd naar de waarde van ondergronds bouwen, met name van tunnels en parkeergarages. De resultaten werden, samen met een nadere invulling door het Centraal Planbureau, aan de platformleden is gepresenteerd. Op de bijeenkomst gingen de leden van de twee platforms hier met elkaar over in gesprek.

>> Download agenda (pdf, 825 kB)
>> Download presentaties (pdf, 3 MB)

Donderdag 5 september 2019
De een gezamenlijke bijeenkomst met het platform Kabels en leidingen was goed bezocht; zo’n vijftig waren aanwezig in Zoetermeer. De centrale vragen die middag waren voor beide groepen interessant: welke impact heeft de warmtetransitie op de ondergrondse infrastructuur en hoe kan bij het realiseren van een ondergrondse opgave de maximale maatschappelijke waarde bereikt worden?

In opdracht van het ministerie van BZK zijn 27 gemeenten bezig met het opdoen van kennis en ervaring voor het aardgasvrij maken van een geselecteerde proefwijk. Zoetermeer is een van deze gemeenten en die wilde graag hun casus met het COB-netwerk delen. Integraliteit en samenloop met andere opgaven spelen een belangrijke rol. Er is onder meer besproken hoe gemeenten en netbeheerders gezamenlijk kunnen werken aan een invulling die enerzijds de meeste maatschappelijke waarde oplevert en anderzijds past bij de eigen organisatiedoelstellingen.

Op de bijeenkomst kwamen nog twee onderwerpen aan bod. De gemeente Westland gaf een presentatie over regie op de bundeling van private initiatieven voor de energietransitie. Robert van Hoof (Infram) schetste mogelijke oplossingen voor ‘ontwerpen vanuit maximale gebiedswaarde’. De platformleden gingen vervolgens in vijf subgroepjes uiteen om aan de slag te gaan met vragen over de hoogste baten en minimale kosten voor een aardgasvrije wijk. De bijeenkomst werd afgesloten met een korte pitch door de groepen.
>> Download de presentaties (pdf, 5 MB)
>> Download verslag (pdf, 300 KB)

Donderdag 21 maart 2019
Voor de eerste bijeenkomst in 2019 is gelijk groots uitgepakt: het Panorama Nederland van het College van Rijksadviseurs werd opgebouwd in de Bouwcampus! De expositie (met bijbehorende publicatie) laat zien hoe de grote maatschappelijke vraagstukken van nu de sleutel kunnen zijn voor de ruimtelijke inrichting in de toekomst. De bodem en ondergrond spelen een belangrijke rol in het vergezicht, zowel in de energietransitie, de klimaatopgave als de bouwopgave. Het Panorama Nederland laat mooi zien hoe de onder- en bovengrond met elkaar verbonden zijn!

Na de toelichting op het Panorama Nederland volgde een masterclass value engineering: hoe bereken je ondergrondse waarde en hoe zet je die in? Een praktijkvoorbeeld kwam uit Eindhoven. Studenten van Saxion hebben de kansen voor het ondergronds brengen van het spoor verkend en vertaald in een prachtig beeldenboek. Ter afsluiting keken de platformleden met elkaar naar de koers van het platform voor het komende jaar. De thema’s batengericht ontwerpen en besluitvorming op basis van laagste maatschappelijke kosten / hoogste maatschappelijke baten, staan hierin centraal.
>> Bekijk de complete agenda (pdf, 210 KB)

Deelnemers

Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Antea Group Nederland

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Léon Verhoeven, rol: Lid

Arcadis SITU Technieken

Locatie: Arnhem, Beaulieustraat 22
Edwin van der Knoop, rol: Lid
Willie Theunissen, rol: Lid

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, Karspeldreef 16
Ron Beij, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Lid
Gijsbert Schuur, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Harry Engwirda, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Derk van Ree, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Lid

Gemeente 's-Hertogenbosch

Locatie: 's-hertogenbosch, Wolvenhoek 1
Ine Flinkers, rol: Lid
Ven van der Ven, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Sytze Fokkema, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Projectmanagementbureau (voormalig Ingenieursbureau)

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Katinka Zollner, rol: Lid
Lidwien Besselink, rol: Lid
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeersleiding (Verkeer en Openbare Ruimte)

Locatie: Amsterdam, Dijksgracht 1
Michiel Wentholt, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
John Nieuwmans, rol: Lid

Gemeente Dordrecht

Locatie: Dordrecht, Spuiboulevard 300
Rob Mank, rol: Lid

Gemeente Haarlem Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Eveline de Graaff, rol: Lid
Rolf Tjerkstra, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Flip van Keulen, rol: Lid
Jo Janssen, rol: Lid
Joost Martens, rol: Lid
Stanley Tjan, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Stadsplateau 1
Marianne Langenhoff, rol: Lid
Ron de Puy, rol: Lid

Heijmans Integrale Projecten B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Leendert de Bruin, rol: Lid

Movares regio Noordwest

Locatie: Amsterdam, Rhijnspoorplein 36
Nienke van de Lune, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Rogier Pronk, rol: Lid
Werncke Husslage, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Desmond du Parand, rol: Lid
Kees Bergen, rol: Lid
Renée Lameijer, rol: Lid
Taco Querens, rol: Lid

Rijkswaterstaat Leefomgeving Bodem+

Locatie: Rijswijk, Lange Kleiweg 34
Nicole Hardon, rol: Lid
Remco de Boer, rol: Lid

Rijkswaterstaat WVL Water Verkeer en Leefomgeving

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Edwin van der Wel, rol: Lid

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Lid

TEC Tunnel Engineering Consultants

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 No 35
Corinne Koot, rol: Lid
Daniel Rits, rol: Lid

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Niek Mouter, rol: Lid