Aanleiding
Het aantal graafschades aan kabels en leidingen is de afgelopen jaren niet afgenomen. Deze schades veroorzaken jaarlijks hoge herstelkosten, maatschappelijke hinder, milieuschade en veiligheidsrisico’s. Daarom leggen de wetgever, toezichthouder (RDI) en de graafketen steeds meer nadruk op de verantwoordelijkheid van opdrachtgevers bij het voorkomen van graafschade. Er bestaat brede consensus dat vroegtijdige risico-inventarisatie en passende maatregelen het aantal graafschades kunnen verminderen. In dat kader is in 2025 de beleidsregel Zorgvuldig Opdrachtgeverschap van kracht geworden en wordt in de herziene WIBON naar verwachting de rol van de opdrachtgever explicieter beschreven.
Een groot deel van de graafschades ontstaat binnen projecten in de grond-, weg- en waterbouw (GWW), waar veel wordt gewerkt met contracten op basis van de RAW-systematiek en de Uniforme Administratieve Voorwaarden (UAV). Daarom is het relevant te onderzoeken in hoeverre deze systematiek het zorgvuldig graafproces, zoals beschreven in de CROW 500, ondersteunt. Dit project richt zich op de vraag of de benodigde activiteiten en verantwoordelijkheden voldoende zijn opgenomen in de RAW-systematiek en of deze in de praktijk bijdragen aan het voorkomen van graafschade.
Doelstelling
Vanwege de toegenomen aandacht voor opdrachtgevers bij graafschadepreventie, is het wenselijk om een analyse uit te voeren naar de RAW-besteksystematiek en de Uniforme Administratieve Voorwaarden (UAV). Hiermee onderzoeken we in hoeverre de bepalingen uit de RAW-besteksystematiek en de UAV de verantwoordelijkheden duiden, het zorgvuldig graafproces faciliteren en hoe het eventueel beter en helderder kan. 
In dit project onderzoeken we de vraag:
Voldoen de huidige kaders en standaarden voor bouwcontracten (RAW en UAV) aan de eisen van het zorgvuldig graafproces, zoals beoogd in de WIBON en CROW 500?
Het eindresultaat bestaat uit een analyse van de bestaande systematiek en verbetervoorstellen. Hierbij besteden we aandacht aan:
-
Een overzicht van relevante bestekposten (denk aan uitvoeren van onderzoek, het treffen van beschermende maatregelen, het zorgvuldig uitvoeren van graafwerkzaamheden) en bepalingen in RAW en UAV.
-
Een analyse van de mate van ondersteuning van deze bestekposten voor het waarborgen van zorgvuldig graven.
-
Een inventarisatie van knelpunten, hiaten en interpretatieruimte.
-
Een aanzet voor herformulering of aanvulling van bepalingen, indien nodig.
Vier studenten van Pipeliner/Habeo+ voeren het onderzoek uit als onderdeel van de jaaropdracht binnen hun studie. Het onderzoek dient als input voor de rapportage.
Aanpak
Voor dit onderzoek zijn betrokkenen uit de graafketen geïnterviewd, waaronder (vertegenwoordigers van) opdrachtgevers en opdrachtnemers. Daarnaast zijn ook toezichthouders (RDI) en deskundigen op het gebied van het zorgvuldig graafproces en de RAW-besteksystematiek geïnterviewd.
In totaal hebben de vier studenten in de eerste twee kwartalen van 2026 tien interviews uitgevoerd. Daarnaast is in het tweede kwartaal een enquête uitgezet binnen de netwerken van de Kennisarena kabels en leidingen, het Kabel en Leiding Overleg (KLO), CROW en de Pipeliner. De verzamelde gegevens zijn vervolgens geanalyseerd en verwerkt in een rapportage.
Na oplevering en presentatie van de studenten wordt de rapportage beoordeeld door de opleiding, de Kennisarena kabels en leidingen en CROW. De projectleider/begeleider stelt de rapportage vervolgens definitief vast en verzorgt de oplevering in het derde kwartaal van 2026.
Deliverables
Onderstaande tabel toont alle deliverables die voor dit project zijn vastgesteld. Per deliverable ziet u de verwachte opleverdatum en de status uit de meest recente voortgangsrapportage. Klik op een deliverable voor een toelichting van de status. Is een deliverable gereed en beschikbaar, dan wordt u na het klikken doorgestuurd naar het betreffende document of de publicatie.
| Omschrijving | Verwacht / Status | Verwacht | Status |
|---|---|---|---|
|
Rapportage
|
Q3 2026
Op schema
|
Q3 2026 | Op schema |
|
Onderzoek dat input vormt voor de rapportage wordt medio juni afgerond en gepresenteerd. Daarna kan de rapportage gedurende augustus/september worden afgerond.
|
|||
|
Visueel document
|
Q3 2026
Op schema
|
Q3 2026 | Op schema |
|
Opstellen visueel document zal beginnen ná oplevering onderzoek door studenten.
|
|||
Activiteiten
Hieronder staan de activiteiten die in het afgelopen halfjaar zijn uitgevoerd binnen dit project.
Literatuuronderzoek wet- en regelgeving en contractdocumenten
Q1 2026
Enquête netwerken Kennisarena kabels en leidingen, KLO, CROW en Pipeliner
Q2 2026
Interviews betrokkenen graafketen, deskundigen en toezichthouder
Q2 2026
Oplevering conceptversie onderzoek met conclusies en aanbevelingen door studenten
Q2 2026
Deelnemers
COB
DELFT
CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte
EDE
Pipeliner
ROTTERDAM
Hanneke Muller
Deelnemer
Jarko van Bloois
Coordinator
Marti Overbeek
Deelnemer
Max Hoffman
Deelprojectleider
Mimoun Saoudi
Deelprojectleider
Robin Ide
Deelprojectleider
Rudi Zoet
Projectleider
Thomas Kamphuis
Deelprojectleider
Projectparticipatie
Organisatie details
Meer weten of deelnemen?
De projectleider is Rudi Zoet. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met kiki.tol@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.