Aanleiding
De inhoud van het handboek is gebaseerd op SATO 2005, aangevuld met specifieke kennis van railtunnels. Daarnaast zijn ervaringen uit de periode 2005 tot heden verwerkt. Op basis van kennis van deskundigen is zo veel mogelijk de state-of-the-art van de tunnelbouw vastgelegd. Herhaling van tekst uit andere beschikbare documenten is vermeden; waar nodig wordt naar andere documenten verwezen.
Tegelijkertijd blijft de kennis in de sector zich ontwikkelen, waardoor er behoefte is om het handboek door te ontwikkelen tot een levend document dat continu wordt geactualiseerd en een representatieve weergave biedt van de stand van de techniek.
Doelstelling
Doel van dit boek is ontwerpers en bouwers van nieuwe tunnels te ondersteunen, door inzicht te bieden in alle aspecten die komen kijken bij ontwerp en realisatie. En daarnaast bestaande potentiële oplossingen in de vorm van ‘best practices’ te tonen. Het is daarmee bedoeld als een naslagwerk voor professionals en niet zozeer als leerboek.
Het handboek wordt verder ontwikkeld tot een dynamisch document dat regelmatig wordt geactualiseerd en aansluit bij de actuele stand van de techniek binnen de sector. Daarnaast zal dit jaar een plan van aanpak worden uitgewerkt om in 2027 de omslag te maken van puur civiel Handboek Tunnelbouw naar meer integraal Handboek Tunnelbouw.
Aanpak
Ook in 2026 worden civiele COB-rapporten en andere (nieuwe) kennis verwerkt in het Handboek Tunnelbouw. Daarmee blijft het handboek actueel, compleet en direct toepasbaar in de praktijk. Elk nieuw opgeleverd COB-rapport wordt beoordeeld op relevantie en, waar passend, geïntegreerd in de bestaande hoofdstukken of opgenomen als nieuw artikel. Daarnaast zal dit jaar een plan van aanpak worden uitgewerkt om in 2027 de omslag te maken van puur civiel handboek tunnelbouw naar meer integraal Handboek Tunnelbouw.
Deliverables
Onderstaande tabel toont alle deliverables die voor dit project zijn vastgesteld. Per deliverable ziet u de verwachte opleverdatum en de status uit de meest recente voortgangsrapportage. Klik op een deliverable voor een toelichting van de status. Is een deliverable gereed en beschikbaar, dan wordt u na het klikken doorgestuurd naar het betreffende document of de publicatie.
| Omschrijving | Verwacht / Status | Verwacht | Status |
|---|---|---|---|
|
Versie 2026
|
Q4 2026
Op schema
|
Q4 2026 | Op schema |
|
In het projectplan staan de aanvullingen voor het Handboek Tunnelbouw dit jaar benoemd. De praktische verwerking is gepland voor het tweede halfjaar.
|
|||
Activiteiten
Hieronder staan de activiteiten die in het afgelopen halfjaar zijn uitgevoerd binnen dit project.
Verdere uitwerking van het projectplan
Q2 2026
Deelname Platform Tunnels voor actuele en nieuwe kennis
Q2 2026
Groeiboek updates
In 2025 wordt het handboek aangevuld met de gepubliceerde rapporten tot en met 2025. Zoals elk groeiboek van het COB, is het de bedoeling dat het handboek een levend document blijft, dat op elk moment een zo goed mogelijke afspiegeling van de huidige state-of-the-art laat zien.Â
In 2024 is gebleken dat het uitbrengen van een versie 2024 weinig toegevoegde waarde heeft. Het doel was vooral de koppeling met andere COB-producten te versterken. Deze is al sterk door de vele verwijzingen die zijn opgenomen in het document. Voor de koppeling met de andere groeiboeken is in overleg met de projectleiders een projectplan opgesteld. Daarin wordt voorgesteld te werken aan een groeiboek Integraal tunnelontwerp en een groeiboek Tunnelbouw (werktitels). Het eerste gericht op de projectmanager en de processen die nodig zijn voor een integraal ontwerp, het tweede gericht op de civieltechnisch ontwerper waarbij de raakvlakken met alle andere disciplines worden benoemd. Het uitwerken van deze groeiboeken is een proces van meerdere jaren.
- Het handboek Tunnelbouw had per artikel een ‘forum’, om het netwerk uit te nodigen suggesties te doen en feedback te geven. Maar omdat deze fora te weinig werden gebruikt, is besloten ze in 2023 te verwijderen. Er is een back-up gemaakt van alle ingezonden berichten.
- Half 2023 is een nieuwe versie van het handboek opgeleverd. Informatie voor vluchtdeuren en brandwerende bekleding en detailtekeningen van diepwanden zijn toegevoegd. Ook zijn er verwijzingen naar (nieuwe) richtlijnen opgenomen of geactualiseerd. Het aspect raakvlakken TTI in de huidige versie is beoordeeld en daaruit blijkt dat de raakvlakken tussen TTI en het civieltechnisch ontwerp voor veel in het handboek opgenomen details de basis vormt. Ook is er een aanzet gemaakt voor een objecttypenlijst. Vanuit verschillende onderwerpen is een link toegevoegd naar groeiboeken en andere COB-rapporten.
- Eind 2023 een plan van aanpak opgesteld voor het ontwerp van boortunnels. Doel is om dit in 2024 of later toe te voegen.
- De volgende versie is eind 2022 opgeleverd. In de nieuwe versie van het handboek zijn kruisverwijzingen toegevoegd naar gerelateerde COB-producten, die in 2022 zijn opgeleverd.
- In 2020 is het handboek gemigreerd naar een nieuw websysteem.
- In 2019 zijn artikelen bijgewerkt om de nieuwste stand van de techniek te weerspiegelen.
- In 2017 is het handboek bijgewerkt met opmerkingen en suggesties van gebruikers en is de literatuurlijst aangevuld.
Screenshot van het handboek Tunnelbouw.Â
Deelnemers
BAM Infraconsult B.V.
GOUDA
COB
DELFT
DEME N.V. Environmental Contractors
ZWIJNDRECHT
Haskoning Nederland B.V.
ROTTERDAM
ProRail B.V.
ROTTERDAM
Rijkswaterstaat GPO
UTRECHT
Tekstbureau Thijs Weustink
HAARLEM
Van Hattum en Blankevoort
VIANEN
Allart Hoekstra
Adviseur
Arjan Tromp
Coordinator
Bart Hendrix
Lid
Brenda Berkhout
Lid
Carolina Vermeulen - Lantinga
Projectleider
Edwin Westerduijn
Lid
Gerralt Partiman
Lid
Hans Mortier
Lid
Projectparticipatie
Organisatie details
Meer weten of deelnemen?
De projectleider is Carolina Vermeulen - Lantinga. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met ellen.vaneijk@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.
