“We willen vanuit assetmanagement weten wat we komende twintig jaar kunnen verwachten voor onze tunnels. Dat vraagt om inzicht en overzicht, in beleid, operatie en in kosten. De vraag is of we ook in de toekomst met de middelen die we nu hebben kunnen voldoen aan de eisen die de stad stelt?”, aldus Jeroen Koet, coördinator Installaties, en Janco Bakker, assetmanager Installaties bij Stedelijk Beheer van Den Haag. Zij zochten de samenwerking op met het COB-project Informatiebehoefte van de tunnelbeheerder.
Binnen Stedelijk Beheer werken verschillende disciplines samen aan het beheer van de Haagse tunnels. Het doel is om het beheer van essentiële infrastructuur, zoals (beweegbare) bruggen en tunnels beter voorspelbaar te maken. Jeroen en Janco: “Onze uitdagingen zijn vergelijkbaar met die van andere tunnelbeheerders. We wisselen kennis en ervaringen uit. De kruisbestuiving helpt ons de denkrichting richting de toekomst te bepalen”.
Methodiek in praktijk
En dat is precies waar het volgens projectleider Maarten Visser om gaat: “Eerder ontwikkelden we een methodiek om de informatiebehoefte vanuit diverse functies die strategisch, tactisch of operationeel bij tunnelbeheer betrokken zijn, gestructureerd in kaart te brengen. In dit project brengen we die methode naar de praktijk. De rode draad in dit project is wat we in assetmanagement de ‘line of sight’ noemen, de ononderbroken, traceerbare verbinding tussen de strategische doelstellingen op hoog niveau en de dagelijkse operationele en onderhoudsactiviteiten. Dat doen we door te helpen in de dagelijkse praktijk van beheerders en die ervaringen ook vast te leggen. Zo kunnen we bijdragen aan een snelle leercurve voor de sector.”
“De rode draad in dit project is wat we in assetmanagement de ‘line of sight’ noemen, de ononderbroken, traceerbare verbinding tussen de strategische doelstellingen op hoog niveau en de dagelijkse operationele en onderhoudsactiviteiten.”
Groeiboek Assetmanagement tunnels
Naast de gemeente Den Haag, waar strategisch management centraal staat in het project, wordt samengewerkt met ProRail (spoortunnel Best en de vertaling naar organisatorische en procesmatige randvoorwaarden) en het Rijkswaterstaatproject PTZ (Project Tunnelrenovaties Zuid-Holland), waar de bestaande informatiebehoefte wordt gekoppeld aan rollen en use cases, aangevuld met een verkenning van ondersteunende technologieën. Per casus voeren de deelprojectleiders een rollen- en stakeholderanalyse uit, stellen ze relevante use cases vast en brengen ze de informatiebehoefte per rol in kaart. Alle bevindingen worden eind 2026 gebundeld als input voor het Groeiboek Assetmanagement tunnels.
Andere manier van denken
“In dit project komen we veel praktijkvoorbeelden tegen. Daar kunnen we van leren”, zegt Janco Bakker. “Tegelijkertijd delen wij graag onze ervaringen. Alle tunnelbeheerders zijn bezig met assetmanagement en veel organisaties zoeken nog naar de beste manier om dit in te vullen. Wij kunnen bijvoorbeeld leren van strategieën die andere beheerders gebruiken om de civiele constructie van tunnels te monitoren. Onze tunnels zijn relatief nieuw, waardoor we daar zelf nog minder ervaring mee hebben.”
“We zien in Den Haag, maar daar zijn we niet uniek in, dat tunnelbeheer vaak als ingewikkeld en kostbaar wordt gezien.”
“Zo zijn wij bijvoorbeeld begonnen met een omgevingsscan voor de renovatie van de Koningstunnel. We zien in Den Haag, maar daar zijn we niet uniek in, dat tunnelbeheer vaak als ingewikkeld en kostbaar wordt gezien. Dat leidt ertoe dat we een beetje in onszelf gekeerd raken. Door bewust te kijken naar de impact van tunnelbeheer op de omgeving, ontstaat er een andere manier van denken. Tegelijkertijd wordt ons werk beter zichtbaar binnen onze eigen organisatie. Dat is een belangrijke eerste stap. De kennis en ervaringen die we daarbij opdoen delen we graag met anderen.”
Lange en korte termijn
Voor Stedelijk Beheer van de gemeente Den Haag sluit het project goed aan op de ontwikkeling van een stabiel beleid voor de lange termijn. Tegelijkertijd levert de uitwisseling van kennis en ervaringen waardevolle inzichten op voor actuele uitdagingen. “De aanbesteding voor de renovatie van de Koningstunnel is reeds afgerond”, zegt Jeroen Koet. “Het huidige prestatiecontract loopt af. We willen zelf meer het risicomanagement in het beheer gaan overnemen, uiteraard in goede samenwerking met de onderhoudsaannemer. Juist omdat we straks zelf verantwoordelijk zijn voor beheer en onderhoud, gaan we niet automatisch teruggrijpen op het oude contract.
Koningstunnel Den Haag
We hebben intern met een kritische blik naar de opgave gekeken. Samen met het COB-project komen we bijvoorbeeld tot een aantal vragen. Hoe vaak en hoe lang mag een tunnel dicht? En welke techniek gebruik je? Kies je voor een grootschalige renovatie over enkele jaren of richt je je op kleinere renovaties die vaker plaatsvinden? Door onszelf deze vragen te stellen, zijn we anders naar de opgave gaan kijken. Niet het bestaande contract stond centraal, maar de behoeften van de organisatie. Doordat we nu al een omgevingsscan hebben uitgevoerd, hebben we beter zicht op andere projecten in de omgeving van de tunnel. Door vroeg onderzoek te doen, kunnen werkzaamheden beter op elkaar worden afgestemd. En dat biedt kansen om werk met werk te maken en hinder voor de omgeving te beperken.”
Breed assetmanagement
De ervaringen die binnen tunnelbeheer worden gedaan wil Janco Bakker ook breder inzetten binnen het assetmanagement van de gemeente Den Haag. Daarbij ligt de eerste focus op het team Installaties. “Het is niet eenvoudig om de doelen uit het Omgevingsplan 2050 van de gemeente Den Haag te vertalen naar het dagelijks beheer van onze assets”, vertelt hij. “Dat is op zich niet gek, omdat een Omgevingsplan vooral algemene doelen bevat, zoals klimaatadaptatie en circulariteit. De uitdaging is om duidelijk te maken hoe het beheer van bijvoorbeeld een tunnel kan bijdragen aan die doelen.”
“Het betekent concreet dat het speelveld van onze dienst anders wordt. We werken continu aan betere afstemming met andere disciplines binnen onze afdeling, zoals Constructies en Water. Daarnaast zoeken we ook de samenwerking met andere afdelingen binnen de gemeente. Alleen op die manier kunnen we de beleidsdoelen goed vertalen naar de praktijk.” Net zoals het COB maken wij gebruik van het IAMPRO-model als basis voor de inrichting volgens de principes van assetmanagement. Zo ontstaat een betere verbinding tussen strategische doelen, beheer en uitvoering.”
Heldere scope
Janco Bakker: “In het Meerjarenprogramma Kunstwerken van de gemeente Den Haag, waarin ook de grote tunnelrenovaties een plek hebben, willen we de scope van onze assetmanagementaanpak heel helder vastleggen. Dat lukt nu al wel in een projectmatige context, zoals bij de nieuwbouw van de Victory Boogie Woogietunnel, waar duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt was.
Maar voor dagelijks beheer is het borgen van de beleidsdoelstellingen van de gemeente in een heldere scope veel lastiger. We hebben echt nog wel een slag te maken in het onderbouwen van keuzes. Kies je bij een renovatie bijvoorbeeld voor opgeknapte installatieonderdelen omdat dat duurzamer is? Of geef je de voorkeur aan nieuwe onderdelen om de beschikbaarheid en betrouwbaarheid zo groot mogelijk te maken? Terwijl we algemene doelstellingen vertalen naar beheer en onderhoud, moeten we ook bepalen wat dat concreet betekent voor toekomstige aanbestedingen.”
Keuzes bieden
“Wat we uiteindelijk willen is dat we bestuurders duidelijke keuzes kunnen voorleggen”, zegt Jeroen Koet. “Als je kiest je voor een bepaald niveau van bereikbaarheid, dan hangt daar een prijskaartje aan. Kies je voor een hoger niveau, dan kost dat meer en blijft er mogelijk minder geld over voor andere projecten. In de praktijk staat het beheerbudget vaak onder druk. Dat betekent dat er altijd keuzes gemaakt moeten worden. Kies je er bij de renovatie van een brug voor om een functie toe te voegen bijvoorbeeld in de vorm van een trambaan, dan moeten ook de gevolgen hiervan voor de beheerorganisatie goed in beeld zijn. We willen dat soort afwegingen steeds transparanter maken. Zo kunnen we keuzes beter uitleggen en zorgen dat ze aansluiten bij de strategische doelen van de gemeente”.
“In de praktijk staat het beheerbudget vaak onder druk. Dat betekent dat er altijd keuzes gemaakt moeten worden.”
“Ons uiteindelijke doel is om alle relevante risico’s goed in beeld te hebben”, vult Janco Bakker aan “Alleen dan kan de gemeenteraad een weloverwogen besluit nemen over onderwerpen zoals bereikbaarheid, financiën en andere zaken die van invloed zijn op de inwoners van Den Haag”.
Optimisme
Alhoewel de opgave complex en lastig is, overheerst optimisme. “Het beheer en renovatie van onze tunnels worden steeds beter voorspelbaar”, zegt Jeroen. “Het kwaliteitsniveau van onze tunnels is hoog. Daarnaast werken we met een uniforme aanpak voor de bediening van onze tunnels met onze eigen Haagse Tunnel Standaard (HTS). Deze sluit aan op de Landelijke Tunnel Standaard. Tegelijkertijd staan we nog voor een aantal uitdagingen. Zo hebben we niet altijd vastgelegd waarom in het verleden bepaalde keuzes zijn gemaakt, bijvoorbeeld over de eisen voor beschikbaarheid. Daarnaast zijn er ook weer nieuwe uitdagingen. Denk aan cybersecurity en veranderende mobiliteitsbehoeften in de stad. Die vragen om nieuwe afwegingen en soms ook om andere keuzes in beheer en onderhoud. De focus op strategisch management in het COB-project helpt ons om die keuzes beter te onderbouwen en toekomstbestendig te krijgen.”
