Consensus in kosten en baten

Vanuit het onderzoek Common ground voor ondergrondse infra is geconcludeerd dat er in ondergrondse infraprojecten met meerdere betrokken partijen vaak sprake is van een onevenredige verdeling van kosten en baten. Het ontbreekt aan een transparante, algemeen bruikbare systematiek om kosten te verevenen, waardoor samenwerking wordt belemmerd. Een denktank gaat zich verdiepen in oplossingsrichtingen.

Gezien de opgaven waar de kabels-en-leidingensector mee te maken heeft – energietransitie, 5G, verstedelijking, klimaatopgave, vervangingsopgave – is dit hét moment om in beweging te komen. Om de opgaven te realiseren en te kunnen betalen, is strategische afstemming en adaptief plannen noodzakelijk. Maar ook een andere kijk op kosten: beslissingen worden nu niet altijd genomen vanuit de laagste maatschappelijke kosten, maar vanuit de laagste eigen kosten. Verantwoordelijkheden (en daarbij horende kosten) worden doorgeschoven in de keten.

Het COB-netwerk start een denktank met mensen die willen nadenken over – en geloven in – een andere aanpak. Mensen die willen zoeken naar oplossingen waardoor de financiële aspecten tussen de betrokkenen partijen geen spelbreker zullen zijn voor een toekomstbestendige kabel- en leidingeninfrastructuur in Nederland. Dafra van Engelen (APPM) gaat de denktank coördineren, een plan van aanpak opstellen en de vervolgstappen in beeld brengen.

Invalshoeken

Op basis van eerdere onderzoeken en ervaringsdeskundigen zijn er al enkele ideeën naar voren gekomen:

  • Vanuit praktijkprojecten (aanleg of renovatie) onderzoek doen naar de aanpak vanuit de laagste maatschappelijk kosten, of hoogste maatschappelijke waarde. Het is belangrijk om de belemmeringen voor een dergelijke aanpak in beeld te krijgen.
  • Er wordt gesproken over laagste maatschappelijke kosten bij besluitvorming, maar uit een tussenresultaat van een COB-onderzoek (Worstelen met kabels en leidingen) bleek dat besluiten worden genomen op basis van laagste eigen kosten.
  • Zou aanleg/verlegging op basis van laagste kosten (of meeste baten) kunnen? Zo mogelijk in relatie met een vereveningsfonds, om beweging te krijgen in de kabels-en-leidingenbranche. Als je uitgaat van de laagste maatschappelijke kosten zijn er ongetwijfeld betrokken partijen die hier beter of juist slechter uitkomen op financieel vlak.  Een soort vereveningsfonds kan uitkomst bieden.

Hele andere denkrichtingen en invalshoeken zijn uiteraard ook mogelijk.

Bijeenkomsten

Op donderdag 11 maart 2021 vond de online denktank-meet-and-greet plaats; een kick-off om kennis te maken met elkaar en de opgave. Het kernteam lichtte toe welke ideeën er zijn over het onderzoekstraject en welke stappen er zijn bedacht. In deelsessies is verder ingegaan op de mogelijke oplossingen. Zo werd er gesproken over de voordelen van een gebiedsgerichte aanpak waarbij de totale opgave op strategisch niveau wordt bekeken. Uitzoomen is van belang, dus neem ook een stap naar een hoger abstractieniveau. De best practices van allianties of convenanten kwamen voorbij, zoals die van Synfra, waar ketenpartners werkzaamheden combineren en coördineren die gericht zijn op het maatschappelijk belang. Met de tip ‘gluren bij de buren’ werd nog maar eens aangegeven hoe goed het is om ook over de grens heen te kijken: hoe doen onze buren het en wat werkt daar wel of juist niet?

De productieve sessie kreeg een vervolg op 8 april 2021. Projectleider Dafra van Engelen deelde de bijdragen die zijn opgehaald tijdens de bijeenkomst van het platform Kabels en leidingen op 30 maart 2021. Daarnaast ging de denktank aan de slag met drie mogelijke onderzoekstrajecten:

  1. Houtskoolschets van nieuwe backbone: hoofdlijn van het netwerk dat de basis vormt voor verdeling van kosten en baten
  2. Stakeholderperspectieven
  3. Ophalen best practices en innovatieve aanpakken

De groepen zijn erg enthousiast, de ideeën en ervaringen talrijk; er bleek te weinig tijd om de onderwerpen genoeg uit te diepen. Er staan dus nog vervolgsessies op stapel!

(Beeld: Cartoon Blanche)

Deelnemers

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Dafra van Engelen, rol: Begeleider/Facilitator

Arcadis Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Erik Dubbelaar, rol: Deelnemer

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Jürgen van der Heijden, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Coordinator
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator
Rudi Zoet, rol: Initiatiefnemer

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Deelnemer

Enexis B.V.

Locatie: 's-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Deelnemer
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Arno Bindt, rol: Deelnemer
Robbert Ephraïm, rol: Deelnemer

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alex Schipperheijn, rol: Deelnemer

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jo Janssen, rol: Deelnemer

Gemeente Tilburg Dienst Gebiedsontwikkeling

Locatie: Tilburg, Stadhuisplein 130
Sander van der Heijden, rol: Initiatiefnemer

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Deelnemer

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Laurens van Raaij, rol: Deelnemer

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
David Elbers, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Initiatiefnemer

Rijkswaterstaat GPO

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Joris Vijverberg, rol: Deelnemer

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Deelnemer
SGS Roos + Bijl Engineers en Consultants

SGS Roos + Bijl Engineers en Consultants

Locatie: Rhoon, Nijverheidsweg 35
Johan de Leeuw, rol: Deelnemer
Wilko van Kruisbergen, rol: Deelnemer
SynergieNL

SynergieNL

Locatie: ,
Arnoud Dreveijn, rol: Deelnemer
Syntax Inframediairs B.V.

Syntax Inframediairs B.V.

Locatie: Harderwijk, Industrieweg 9
Bart van Paassen, rol: Deelnemer