“We willen vanuit assetmanagementperspectief weten wat we ten aanzien van onze drie tunnels de komende twintig jaar kunnen verwachten. We streven naar inzicht, overzicht en uitzicht, in beleid, operatie en in kosten. Op basis daarvan kunnen we strategisch geborgde scenario’s uitwerken ten behoeve van besluitvorming in de gemeenteraad”, aldus Jeroen Koet en Janco Bakker van de Dienst Stedelijk Beheer van Den Haag. Op weg naar dat wenkend perspectief participeert de gemeente Den Haag in het COB-project Informatiebehoefte van de tunnelbeheerder.
Vanuit verschillende rollen binnen de Dienst Stedelijk Beheer van de gemeente Den Haag wordt actief samengewerkt om het beheer van essentiële infrastructuur, zoals (beweegbare) bruggen en tunnels voorspelbaarder te maken. “Onze uitdagingen zijn vergelijkbaar met die van andere tunnelbeheerders. We wisselen kennis en ervaringen uit. De kruisbestuiving helpt ons de denkrichting richting de toekomst te bepalen”, zeggen Jeroen Koet, senior coördinator Installaties en gezicht van tunnelbeheer Gemeente Den Haag binnen het COB netwerk, en Janco Bakker, assetmanager installaties. Zij ervaren het COB-project Informatiebehoefte van de tunnelbeheerder als waardevol in hun streven om assetmanagement in hun gemeente op een hoger niveau tillen.
Methodiek in praktijk
En dat is precies waar het volgens projectleider Maarten Visser om gaat: “Eerder ontwikkelden we een methodiek om de informatiebehoefte vanuit diverse betrokken rollen die strategisch, tactisch of operationeel bij tunnelbeheer betrokken zijn, gestructureerd in kaart te brengen. Nu koppelen we die bevindingen aan de praktijk. De rode draad in dit project is wat we in assetmanagement de ‘line of sight’ noemen, de ononderbroken, traceerbare verbinding tussen de strategische doelstellingen op hoog niveau en de dagelijkse operationele en onderhoudsactiviteiten. Dat doen we vanuit het project door te helpen in de dagelijkse praktijk van beheerders en die ervaringen weer vast te leggen. Zo kunnen we bijdragen aan een snelle leercurve voor de sector.”
De rode draad in dit project is wat we in assetmanagement de ‘line of sight’ noemen, de ononderbroken, traceerbare verbinding tussen de strategische doelstellingen op hoog niveau en de dagelijkse operationele en onderhoudsactiviteiten.
Groeiboek Assetmanagement tunnels
Naast de gemeente Den Haag, waar strategisch management centraal staat in het project, wordt samengewerkt met ProRail (spoortunnel Best en de vertaling naar organisatorische en procesmatige randvoorwaarden) en het Rijkswaterstaatproject PTZ (Project Tunnelrenovaties Zuid-Holland), waar de bestaande informatiebehoefte wordt gekoppeld aan rollen en use cases, aangevuld met een verkenning van ondersteunende technologieën. Per casus voeren de deelprojectleiders een rollen- en stakeholderanalyse uit, stellen ze relevante use cases vast en brengen ze de informatiebehoefte per rol in kaart. Alle bevindingen worden eind 2026 gebundeld als input voor het Groeiboek Assetmanagement tunnels.
Andere mindset
“In dit project maken we kennis met allerlei praktijkvoorbeelden. Daar kunnen we veel van leren”, stelt Janco Bakker. “We hoeven niet alles zelf te bedenken. Als we een goede, passende use case tegenkomen, zouden we die graag in onze organisatie willen toepassen. Alle tunnelbeheerorganisaties zijn bezig met assetmanagement. We leren van elkaar. Je merkt dat anderen ook worstelen met de invulling ervan. Wij kunnen bijvoorbeeld leren van de strategie die andere beheerders voor het monitoren van de civiele constructie van tunnels hebben bedacht. Dat geldt ook voor de inzet van een omgevingsscan. We zien in Den Haag, maar daar zijn we niet uniek in, dat tunnelbeheer als lastig en duur wordt gezien. Dat leidt ertoe dat we een beetje in onszelf gekeerd raken. Door actief te kijken naar de impact van tunnelbeheer op de omgeving en andersom, creëren we al een andere mindset en worden we tegelijkertijd meer zichtbaar binnen onze eigen organisatie. Dat is al een eerste stap.”
We zien in Den Haag, maar daar zijn we niet uniek in, dat tunnelbeheer als lastig en duur wordt gezien. Dat leidt ertoe dat we een beetje in onszelf gekeerd raken.
Lange en korte termijn
Voor de Dienst Stedelijk Beheer van de gemeente Den Haag biedt het project ondersteuning bij het realiseren van een stabiel langetermijnbeleid. Tegelijkertijd biedt de uitwisseling van kennis en ervaring handvatten voor het aangaan van enkele prangende kortetermijnuitdagingen. Jeroen Koet: “De aanbesteding voor de renovatie van de Koningstunnel is aanstaande. Daarmee komt ook het bestaande prestatiecontract ten einde en zullen we zelf meer het risicomanagement in het beheer gaan overnemen, uiteraard wel in afstemming met onze toekomstige onderhoudsaannemer. Wat vraag je dan aan de markt? Hoe vaak en hoe lang mag de tunnel dicht? En welke techniek gebruik je? Ga je ervanuit dat er na een aantal jaar weer een grootschalige renovatie komt, of streef je naar toekomstige microrenovatie?
Koningstunnel Den Haag
Juist omdat we straks zelf verantwoordelijk zijn voor beheer en onderhoud, wilden we niet terugvallen in de automatische reflex om het oude contract erbij te halen. We moeten intern met een kritische blik naar de opgave kijken. Daarvoor moeten we als het ware in een andere denkmodus. Wat willen en moeten we weten om de uitvraag naar de markt goed te kunnen onderbouwen? Het COB-project helpt daarbij. Dat betekent concreet dat we nu al een omgevingsscan uitvoeren, zodat we zicht hebben op andere activiteiten in de omgeving van de tunnel. Onderzoek aan de voorkant biedt zicht op kansen om werk met werk te maken en hinder te beperken.”
Breed assetmanagement
Janco Bakker wil de ervaringen die vanuit tunnelbeheer met het COB-project worden gedaan breder trekken naar overall assetmanagement binnen de gemeente, om te beginnen bij team Installaties. “Het is moeilijk om vanuit het Omgevingsplan de concrete vertaling te maken naar het beheer van onze assets. Dat is op zich niet gek, omdat in een Omgevingsplan algemene normen en doelen worden verwoord, maar het betekent dus wel een uitdaging om strategisch te onderbouwen hoe je met je assetmanagement een bijdrage levert aan die doelen. Het betekent concreet dat het speelveld van onze dienst anders wordt. We moeten zorgen voor betere afstemming met andere disciplines binnen onze afdeling, zoals Constructies en Water en vervolgens ook met andere afdelingen.”
Keuzeproces ondersteunen
“We zitten middenin het proces van invulling geven aan de gemeentebrede doelen”, vult Jeroen Koet aan. Als voorbeeld noemt hij het doel van de gemeente Den Haag om duurzamer te opereren. “Betekent dat uitgangspunt dat je liever tweedehands camera’s in de tunnel gebruikt en daarbij accepteert dat je vaker moet afsluiten vanwege onderhoud? We zullen aan de hand van scenario’s duidelijk moeten kunnen maken welke keuzes er op beleidsniveau gemaakt kunnen worden. We zullen onze denktrant daarop moeten aanpassen. Want dit soort afwegingen zijn nooit eenmalig. Onlangs kregen we nog de vraag hoe we moeten omgaan met de mogelijke gevolgen van hittestress. En tegelijkertijd moet je kunnen anticiperen op het rare contrast dat je voor je tunnel hoge beschikbaarheidseisen stelt aan de aannemer, terwijl je de tunnel op verzoek van de politie soms afsluit vanwege de openbare veiligheid tijdens demonstraties.”
Heldere scope
Janco Bakker: “In het meerjarenprogramma, waarin ook de grote tunnelrenovatieprojecten een plek hebben, willen we de scope van onze assetmanagementaanpak heel helder vastleggen. Dat lukt nu al wel in een projectmatige context, zoals bij de bouw van de Victory Boogie Woogietunnel, waar duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt was.
Maar voor dagelijks beheer is het vaststellen van een heldere scope veel lastiger. We hebben echt nog wel een slag te maken in het onderbouwen van keuzes. Terwijl we algemene doelstellingen vertalen naar beheer en onderhoud, zullen we parallel moeten bedenken wat dat concreet betekent voor aanbestedingen. We weten bijvoorbeeld dat bereikbaarheid altijd gevoelig ligt, maar in het onderbouwen van strategisch assetmanagement beleid dat daaraan bijdraagt, varen we nog vooral op sentiment in plaats van argumenten.”
Keuzes bieden
“Wat we uiteindelijk willen is dat we keuzes voor kunnen leggen”, zegt Jeroen Koet. “Kies je voor bereikbaarheid op niveau x, dan kost dat zoveel; kies je voor niveau y dan kost het zoveel en dan is er geen geld meer over om ook nog een brug te renoveren. De praktijk is dat het beheerbudget net past of net te klein is. Dat leidt hoe dan ook tot keuzes. Kies je er bij de renovatie van een brug voor om een functie toe te voegen in de vorm van een trambaan, of laat je dat vanwege de extra kosten achterwege? We willen in dat soort afwegingsprocessen steeds transparanter kunnen acteren. We willen dat we keuzes kunnen uitleggen en dat deze strategisch geborgd zijn.”
Kies je er bij de renovatie van een brug voor om een functie toe te voegen in de vorm van een trambaan, of laat je dat vanwege de extra kosten achterwege?
“We willen alle risico’s in beeld hebben”, vat Janco Bakker samen. “Dan hebben we het over zaken als bereikbaarheid, financiën, maar ook de politieke afdruk. Alle risico’s bij elkaar, zodat we heldere scenario’s kunnen aanbieden op basis waarvan de gemeenteraad afgewogen besluiten kan nemen.”
Optimisme
Alhoewel de opgave complex en lastig is, overheerst optimisme. “De voorspelbaarheid ten aanzien van beheer en renovatie van onze tunnels wordt steeds beter”, constateert Jeroen. “De kwaliteit is goed en we beschikken al over een uniforme aanpak voor de bediening van onze tunnels. Daarmee hebben we ingrediënten voor een eigen Haagse Tunnel Standaard. Wat nog ontbreekt is dat we nog niet hebben vastgelegd waarom we bepaalde keuzes maken. De focus op strategisch management in het COB-project helpt om die opgave scherp te krijgen.”
