Samen zonder schade

Het project ‘Samen zonder schade’ is erop gericht de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’. Hierbij is het mechanisme van gedeelde belangen het doel, en zijn de producten in een samenwerkingsverband een middel.

Iedereen die werkzaam is in de ondiepe ondergrond kent het fenomeen: de kabels en leidingen liggen nooit waar je ze verwacht! Hierdoor ontstaan schades aan de netten, maar ook geregeld vertraging in de uitvoering, een hoop discussie en zelfs rechtszaken. Iedereen heeft er last van en iedereen maakt onnodige kosten.

Op het COB-congres 2019 is in een subsessie gesproken over een positieve oplossingsrichting voor dit probleem: het belonen van wél melden. Is het mogelijk een ‘prestatieladder zorgvuldig graafproces’ te ontwikkelen waardoor iedereen graag wil meedoen en alle betrokkenen er baat bij hebben? Het COB-netwerk is hiervoor een initiatief gestart, dat inmiddels is doorgegroeid tot het project Samen zonder schade.

Aanleiding

Er bestaan allerlei wetten, regels, richtlijnen, toezicht en stappenplannen voor een zorgvuldig graafproces, maar de praktijk laat zien dat deze onvoldoende helpen. Stakeholder richten zich vooral op het eigenbelang en kunnen en hoeven (!) zonder hulp het grote geheel niet te overzien. Door uit te zoeken wat de belangen en de redenen zijn – waarom blijven partijen hangen in deze situatie? – en wat een partij beweegt om vanuit zijn eigenbelang wél bij te dragen aan een groter geheel, wordt duidelijk wat er nodig is om te veranderen. Het COB-netwerk wil deze situatie vanuit een positieve insteek benaderen, door middel van stimuleren in plaats van straffen.

Aanpak

De eerste fase omvat het onderzoeken wat er nu echt speelt. Dit gebeurt in samenwerking met het KLO. De aandacht gaat voor uit naar de menselijke component, door in gesprek te gaan, te luisteren en met elkaar te werken aan de nodige cultuuromslag. Er wordt een serious game ontwikkeld die helpt om de bewustwording te vergroten.

Na afronding van de eerst fase worden, afhankelijk van de uitkomsten, tools ontwikkeld en een sociale omgeving ingericht. Voor de borging wordt door het COB, het KLO en het CROW samen opgetrokken. Het beoogde resultaat is dat de gehele keten een verzameling van bestaande en aanvullende middelen implementeert en uitdraagt, waarbij de kennis- en belangenorganisaties faciliteren, in plaats van andersom.

In gesprek met …

Naar aanleiding van het Follow UP Festival ging projectleider Jarko van Bloois in gesprek met Timo Jansen, gedragspsycholoog bij D&G. Timo is ingeschakeld om de cultuur en werkwijze van het ‘moeten’ binnen het zorgvuldig graafproces te veranderen in een samenwerkingsverband van ‘willen’. In het gesprek, te beluisteren als podcast en te bekijken op YouTube, bespreken Jarko en Timo de eerste inzichten.

Start van het project

Tijdens Flexival-tv op 17 april 2020 werd het project toegelicht door Chantal Lemmert van de gemeente Zoetermeer.

Voortgang

Eindelijk weer een keer fysiek bij elkaar! Elf experts troffen elkaar op 5 augustus 2020 bij het COB voor een brainstormsessie over ‘gedoe’: waar loop je tegenaan in projecten met kabels en leidingen? Dit kon van alles zijn, vanuit elk perspectief, in elke fase. De gedoe’s worden doorgenomen met een gedragsdeskundige en vormen de basis voor een serious game.

Een bont gezelschap kwam bijeen op vrijdag 27 maart 2020. Het KLO was erbij, een gemeente, een jurist, een kennisinstituut, een organisatiedeskundige, iemand van het het kadaster … De diverse organisaties hebben vastgesteld dat ieder op zichzelf al met dit onderwerp bezig is en dat het intelligent aan elkaar knopen van die initiatieven al een flinke stap zou zijn. De diverse projecten hebben bijvoorbeeld hetzelfde doel maar een net wat andere insteek. Er wordt gewerkt aan een keurmerk CROW500 door het KLO, terwijl er vanuit het COB onderzoek wordt gedaan naar een marktcode, waarbij de nadruk vooral ligt op sociale controle en het belonen van samenwerking. De komende periode gaat het team de initiatieven in detail naast elkaar leggen en kijken bij welke fase van het proces welk initiatief past. Alle out-of-the-box- én voor de hand liggende ideeën die naar voren komen, worden nader onderzocht.

Op vrijdag 22 november 2019 vond de kick-off van dit initiatief plaats. Vrijwel alle relevante partijen waren vertegenwoordigd. Initiatiefnemer Jarko van Bloois startte met het schetsen van de huidige situatie. De aanwezigen herkennen de problematiek. In eerste instantie wordt nog aan het huidige systeem vastgehouden en worden er aanscherpingen bedacht zoals voorwaarden meegeven in de opdrachten, zorgen voor een terugmeldsysteem en het melden vergemakkelijken. Vervolgens wordt verder gedacht: is het niet mogelijk om een ander systeem te bedenken, een dat uitgaat van voordelen? De deelnemers zijn in drie groepen uiteen gegaan om zich hierover te buigen. Dit leverde volle flip-overvellen op! De input gaat gebruikt worden om het onderzoeksproject vorm te geven.
>> Bekijk presentatie (pdf, 750 KB)

Illustratie: Cartoon Blanche

Deelnemers

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Agentschap Telecom Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 54
Frank van Bree, rol: Deelnemer
Robert-Jan Looijmans, rol: Deelnemer
BAM Leidingen & Industrie BV

BAM Leidingen & Industrie BV

Locatie: Nieuwleusen, Den Hulst 110a
Willem Bastiaan, rol: Deelnemer

BlindGuide

Locatie: Hardinxveld-giessendam, Damstraat 24
Han Beukers, rol: Deelnemer

Bouw op Recht

Locatie: Zoetermeer, Malta 18
Chantal Lemmert van Wingerden, rol: Deelnemer

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Yvonne de Rijck, rol: Deelnemer

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Deelnemer
Manon Bouwer, rol: Begeleider/Facilitator

CROW Kennisplatform voor infrastructuur en openbare ruimte

Locatie: Ede, Horaplantsoen 18
Henk Kuipers, rol: Deelnemer

CUMELA Nederland

Locatie: Nijkerk, Nijverheidsstraat 13
Herman Arissen, rol: Deelnemer
D&B applied behavioural science

D&B applied behavioural science

Locatie: Nijmegen, St. Anthoniusplaats 9
Timo Jansen, rol: Adviseur
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Klaas Sipma, rol: Deelnemer

Gemeente Arnhem Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Arnhem, Eusebiusbuitensingel 53
Sanne van den Berg, rol: Deelnemer
Gemeente Capelle aan den IJssel

Gemeente Capelle aan den IJssel

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivierweg 111
Alexander Regeer, rol: Deelnemer

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Henk Hogenbirk, rol: Deelnemer

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Deelnemer
Kadaster

Kadaster

Locatie: Apeldoorn, Hofstraat 110
Caroline Groot, rol: Deelnemer
Fuat Akdeniz, rol: Deelnemer

Legal Infra

Locatie: Maarn, Amersfoortseweg 38
Jarko van Bloois, rol: Projectleider

N.V. Nederlandse Gasunie

Locatie: Groningen, Concourslaan 17
Wim van Grunderbeek, rol: Deelnemer

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Marcel Kluter, rol: Deelnemer

Stedin

Locatie: Rotterdam, Blaak 8
Jan Koopman, rol: Deelnemer

VolkerWessels Telecom

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Deelnemer