Probleemloos open met de digitale tunneltweeling

Digitale en virtuele instrumenten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het ‘probleemloos’ openstellen van een tunnel. Daarvoor is er eerst een gedeeld kennisniveau, een gedeeld begrippenkader, nodig bij de stakeholders. Het COB-netwerk werkt aan materiaal waarmee teams van een tunnelproject beter inzicht krijgen in ‘gedoe’ en mogelijke oplossingen voor een soepele openstelling.

Een tunnel probleemloos openstellen gaat niet alleen over techniek, maar ook over het vinden van draagvlak bij stakeholders zoals bevoegde gezagen, het kunnen toetsen en testen (valideren en testen) lang voordat de tunnel operationeel is en het kunnen afstemmen gedurende het proces. De digitale tunneltweeling kan hier een grote bijdrage aan leveren. Met een digitale tunneltweeling kunnen bijvoorbeeld eisen, ontwerp en operationele scenario’s worden getoetst voordat de bouw of renovatie van de tunnel begint. Ook de afstemming met bevoegd gezag, hulpdiensten, tunnelbeheerder en veiligheidsbeambte kan vroegtijdig plaatsvinden.

Aanpak

De digitale tunneltweeling kan pas een bijdrage leveren als de stappen, beschikbare instrumenten en sleutelmomenten in het openstellingsproces bekend zijn bij mensen in projecten, zowel aan opdrachtgeverszijde als opdrachtnemerszijde. Wat hoort eigenlijk bij een probleemloze openstelling en wie heeft dan wanneer wat nodig en welke digitale instrumenten zijn daarvoor beschikbaar?

De COB-werkgroep heeft daarom gewerkt aan materiaal dat tunnelprojecten helpt om inzicht te krijgen in…
…de definitie van ‘gedoe’ in het openstellingsproces
…wat nodig is om geen gedoe te hebben
…de beschikbare hulpmiddelen vanuit de digitale tunneltweeling die dit gedoe kunnen verminderen of zelfs voorkomen
…de reeds, binnen het tunnelproject ingezette digitale instrumenten
…de manier waarop elementen uit de digitale tunneltweeling het proces richting probleemloze openstelling voor hun tunnel kunnen verbeteren.

Een conceptversie van de werkwijzer is getoetst in een subsessie op het COB-congres 22 juni 2018. In samenwerking met praktijkprojecten is de methode en het materiaal verder uitgewerkt en geoptimaliseerd. Inmiddels zijn bij diverse praktijkprojecten workshops gehouden met de ontwikkelde materialen. Hieronder waren de Heijnenoordtunnel, de RijnlandRoute, A16 Rotterdam en Zuidasdok. Mede dankzij uitgebreide input van het team veiligheidsbeambten van Rijkswaterstaat zijn eind 2020 een aantal producten gepubliceerd.

Download

Op de kennisbank zijn twee documenten te vinden:

  • Proces naar veilige opengestelde tunnel
    Deze publicatie beschrijft het proces om een nieuw gebouwde, of grootschalig gerenoveerde, wegtunnel open te stellen voor verkeer. Stapsgewijs zijn de (al dan niet wettelijke) acties op een rij gezet die de verschillende stakeholders moeten ondernemen.
  • Workshop ‘Open zonder gedoe’
    Een werkwijzer om met het ontwikkelde materiaal (zie hieronder) een of meer workshops te organiseren om inzicht te krijgen in ‘gedoe’ en mogelijke digitale oplossingen.

Het materiaal bestaat uit een overzichtsplaat, gedoe- en instrumentkaartjes, en rollen- en fasekaartjes. Alles is in één pakket te downloaden. In principe zijn alle bestanden op print/drukkwaliteit, maar mocht u problemen ondervinden of nét een andere variant nodig hebben, dan kunt u altijd even contact opnemen met het COB. Bovendien kunt u ook altijd terecht bij het COB voor ondersteuning bij het organiseren van een workshop!

Vervolg

Hoewel het project officieel liep tot 2020, zijn er nog steeds regelmatig bijeenkomsten (zie hieronder). De ontwikkelde producten zijn in feite ook geen eindproduct: het gaat bij deze instrumenten juist om de toepassing. Daarom is dit project nu gekoppeld aan het project Cultuur van de ontwikkellijn Digitalisering in het tunnelprogramma.

Bijeenkomsten

RijnlandRoute/Corbulotunnel

Betrokkenen bij de openstelling van de Corbulotunnel van de RijnlandRoute speelden op 4 april 2022 de serious game ‘probleemloos open’ met elkaar. In deze workshop wordt de periode tot de openstelling met alle te nemen stappen alvast doorlopen. Zo wordt zichtbaar of er nog aanpassingen nodig zijn in het proces. Onder leiding van Lizette Cohen werd in het eerste gedeelte van het spel de organisatieopstelling van het project neergezet, waarin veel informatie naar boven kwam over samenwerken en rolduidelijkheid. In dit deel van het spel werden intenties uitgesproken om over grenzen van rollen heen elkaar op te zoeken, te bellen en op locatie te komen werken. In het tweede deel van het openstellingspel werd onder leiding van Twan Daverveld het proces tot openstelling tot op de week nauwkeurig uitgespeeld. De planning kan met de input van deze middag verder worden gedetailleerd en aangescherpt. Er is heel hard gewerkt door alle aanwezigen, het was goed om samen te zijn en elkaar in deze samenstelling en live te kunnen spreken.

Piet Heintunnel

Op 19 januari 2022 hebben de betrokkenen bij de openstelling van de Piet Heintunnel het spel ‘Probleemloos open’ gespeeld. In een sfeer van samenhang en gezelligheid, is door de aanwezigen hard gewerkt: Drie belangrijke thema’s rondom openstelling zijn beetgepakt: ‘rolduidelijkheid’, ‘gedoe identificeren’ en ‘de planning’. Onder meer werd duidelijk dat toegang tot informatie belangrijk is; er blijkt behoefte aan een planning die centraal toegankelijk en beschikbaar is, waar alle partijen in gebundeld staan. Men geeft aan dat zo’n dag echt helpt om te zien wie wat te doen heeft: “Ik heb zicht op mijn eigen rol, maar hoe plaats ik die nu in het geheel?” Er is nog wel werk aan de winkel. Er is bijvoorbeeld meer detail nodig in de planning. In het voorjaar krijgt deze dag een vervolg , dan ‘doorleven’ alle betrokken partijen het openstellingsproces samen, om zodoende het proces nog robuuster te maken. We kijken terug op een constructieve dag, waarin aandacht was voor elkaar, lekker eten en een grap en grol tussendoor.

Rottemerentunnel

Geweldig om te zien hoe betrokkenen van project A16 Rotterdam vanuit hun diverse rollen met veel plezier en overgave donderdag 14 oktober 2021 samen het ‘Rottemerentunnelopenstellingsspel’ speelden tijdens de speciale workshop van het COB. Omdat zowel de tunnelbeheerorganisatie als de projectorganisatie, de opdrachtgever, de opdrachtnemer, het bevoegd gezag en de veiligheidsbeambte zich voorbereiden op een probleemloze openstelling van de Rottemerentunnel (onderdeel van de A16Rotterdam), wordt er onder leiding van Twan Daverveld van het COB nu al alles aan gedaan zo goed mogelijk samen te werken. Het spelen van het ‘openstellingsspel’ helpt bij de nadere kennismaking, het afstemmen van verantwoordelijkheden, belangen, het proces en de daarbij horende verwachtingen. In het verloop van de middag werd de overgang van processen en poppetjes naar mensen met een gezicht steeds duidelijker. Alle reden voor een vervolg.

Tijdens Tunneldag 2021

Kernteam

Building Changes

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Klaske van der Veen, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 2
Caro Rietman, rol: Begeleider/Facilitator
Hans Janssens, rol: Lid
Karin de Haas, rol: Coordinator
Marije Nieuwenhuizen, rol: Lid

COMOL 5 Aanneemcomb. Rijnlandroute Mobilis, CroonwolterD, VINCI, DIMCO combinatie mol

Locatie: Leiden, Hofvlietweg poort A4-12
Willem van Dongen, rol: Lid kernteam

Covalent B.V.

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Jenny Daverveld- van Gelder, rol: Coordinator

De Groene Boog (Aanneemcomb. A16) (Besix, Dura Vermeer, Van Oord, John Laing, Rebel, TBI)

Locatie: Rotterdam, K.P. van der Mandelelaan 50
Mieke van der Horst, rol: Lid kernteam

Heijmans Infra B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Twan Daverveld, rol: Projectleider

Rijkswaterstaat NOVA Bureau Veiligheidsbeambte

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Peter Kole, rol: Reviewer
William van Rijswijk, rol: Reviewer