Loading...

De Onderbreking

Assetmanagement

Assetmanagement

Energiereductie bij renovatie Beneluxtunnel

Amsterdam, Eerste Coentunnel

Stedenbouwkundige integratie van tunnels

COB en Assetmanagement

Koplopergroep Integrale tunnelprojecten

Zero Energy tunnel-onderzoek opmaat voor praktijkproef

Slechts honderd uur nachtelijke afsluiting

Velsen, Velsertunnel

Help de tunnel mag niet open

In Focus: Pionieren met waterleidingen

Kennisbank

Assetmanagement

Veel tunnels in Nederland zijn tussen nu en tien jaar toe aan grootscheepse renovatie. Overige tunnels moeten slim worden onderhouden, en worden aangepast aan de veranderende eisen van deze tijd. In het COB-netwerk is veel kennis aanwezig over de manier waarop dit gedaan zou kunnen worden; de stap is nu om deze kennis te combineren en te benutten. Zo werkt de Landelijke Tunnelregisseur uit hoe het renoveren van rijkstunnels binnen de nieuwe Tunnelstandaard past. Het is belangrijk om bij de aanpak van niet-rijkstunnels van deze kennis te profiteren, zonder de eigenheid van die tunnels en haar omgeving te onderschatten. Omgekeerd kan Rijkswaterstaat gebruikmaken van de kennis die door de niet-rijkstunneleigenaren wordt ontwikkeld. Uitwisseling van opgedane kennis en ervaring kan helpen om de nieuwe processen efficiënter te laten verlopen en te zorgen voor slim beheer en onderhoud. Het gaat hierbij zowel om technische aspecten (bv. zinkvoegen, ICT) als om organisatorische.

Minstens zo complex is assetmanagement van (kleinere) ondergrondse infra zoals kabels en (buis)leidingen. Het aantal objecten dat aan renovatie, vervanging of grootschalig onderhoud toe is, is enorm. Het is echter niet duidelijk hoe groot de opgave precies is en hoe deze efficiënt aangepakt kan worden. Het COB kan daarbij een belangrijke rol spelen, door het helpen uitwisselen van kennis en ervaringen en het zoeken naar slimme oplossingen.

Kennisvraag Doel in 2020
Hoe pakken we het renoveren van tunnels zo effectief en efficiënt mogelijk aan? We hebben geleerd van pilots, praktijkprojecten en elkaar, er is meer feitenkennis, er zijn nieuwe instrumenten, vaardigheden zijn verbeterd.
Wat is de werkelijke renovatieopgave van kabels en leidingen, en hoe pakken we deze slim aan? De huidige situatie en beschikbare instrumenten zijn in kaart gebracht en er zijn businesscases voor duurzame, economisch rendabele en hinderarme oplossingen.
Hoe kunnen ondergrondse objecten effectief worden beheerd? Er is een maatregelencatalogus die dient als landelijke richtlijn voor effectief beheer.

Energiereductie bij renovatie Beneluxtunnel

Rijkswaterstaat heeft de renovatie van de Beneluxtunnel aangegrepen om de tunnel te verduurzamen. Met relatief eenvoudige maatregelen, zoals nieuwe ledverlichting en een energiezuinige noodstroomvoorziening, is het energiegebruik met ongeveer een kwart verlaagd. Volgens technisch manager Johan Naber van Rijkswaterstaat is dit pas het begin en kan er in tunnels nog veel meer energie worden bespaard.

Vanaf de eerste plannen was er de ambitie om de renovatie van de Beneluxtunnel te benutten voor een verduurzamingsslag, stelt Naber: “Toen we in 2013 werkten aan de contractbeschrijvingen zijn we gelijk gaan kijken naar duurzaamheid. Tunnels zijn energieslurpers, en de Beneluxtunnel stond in de top-3 van de Rijkswaterstaattunnels met een hoog verbruik. Het jaarlijkse elektriciteitsverbruik bedroeg 3,5 miljoen kWh, wat overeenkomt met het verbruik van ruim duizend huishoudens. In de contracteisen hebben we daarom opgenomen dat alle verouderde installaties moesten worden vervangen door de meest energiezuinige. De aannemer heeft zich hier ook echt op gericht, waardoor we veel hebben bereikt.”

“De renovatie van de Beneluxtunnel is inmiddels bijna afgerond”, aldus Naber. “We hebben een groot aantal installaties vervangen, zoals de camerasystemen, het omroepsysteem, het C2000- en radiosysteem en het systeem voor stilstanddetectie. Ook hebben we softwarewijzigingen doorgevoerd en bijvoorbeeld de calamiteitenknop aangepast om ervoor te zorgen dat onze tunnels inclusief de bediening er steeds meer hetzelfde uitzien en op dezelfde manier werken. Verder hebben we de verlichting en de accu-noodstroomvoorziening vervangen. De nieuwe installaties hebben we grotendeels opgebouwd naast de oude. Alleen de verlichting hebben we in een keer moeten vervangen.”

Minder hinder

Omgevingsmanager Daisy Hofmans vult aan: “De werkzaamheden waarvoor we rijstroken moesten afsluiten, hebben we ’s nachts uitgevoerd om zo min mogelijk verkeershinder te veroorzaken. Meestal hebben we per rijrichting één van de twee tunnelbuizen dichtgedaan, zodat het verkeer de tunnel kon blijven gebruiken. Daarnaast hebben we de tunnel een paar keer een weekend afgesloten. Natuurlijk hebben automobilisten last gehad van die afsluitingen, maar door het parallelle bouwen hebben we de tunnel niet langdurig dicht hoeven te doen. Immers, we konden met de oude installaties alles blijven bedienen, terwijl we de nieuwe aanbrachten en testten.”

“Natuurlijk hebben automobilisten last gehad van die afsluitingen, maar door het parallelle bouwen hebben we de tunnel niet langdurig dicht hoeven te doen.”

De renovatiewerkzaamheden zijn in korte tijd uitgevoerd. Dat was onder meer nodig vanwege de aankomende renovatie van de Maastunnel en het besef dat het geen optie was dat beide tunnels tegelijkertijd dicht zouden zijn. In september 2016 is de installateur gestart met het opbouwen van de nieuwe installaties. Rond de jaarwisseling waren ze gereed voor ingebruikname en in januari zijn ze uitgebreid getest. Parallel daaraan is de gewijzigde software in een testsysteem uitvoerig beproefd. Vervolgens zijn in februari de nieuwe installaties en de software in het testsysteem aan elkaar gekoppeld en in de tunnel getest, terwijl het verkeer gewoon gebruik kon blijven maken van de tunnel. Toen alles goed bleek te werken, zijn in de nachten van het weekend van 17 tot 20 maart alle oude installaties afgeschakeld en de nieuwe installaties en software in gebruik genomen. Vervolgens is in één nacht de veilige werking van de tunnel als geheel getest. Daarna zijn in april alle oude installaties en kabels verwijderd.

Dimmen

Naber: “Een grote besparing hebben we bereikt met de nieuwe noodstroomvoorziening. Het systeem bestaat uit acht deelsystemen. In de oude situatie verbruikten die elk jaarlijks 40.000 kWh aan elektriciteit en nu nog maar 1.200 kWh per jaar. Daarmee besparen we dus ruim 310.000 kWh per jaar. De grootste klapper hebben we echter gemaakt met de verlichting. Alle gasontladingslampen hebben we vervangen door ledlampen. Dat zorgt voor een jaarlijkse elektriciteitsbesparing van circa 600.000 kWh. En ik ben ervan overtuigd dat we met de nieuwe ledverlichting nog veel meer kunnen besparen. Bij het verlichtingsontwerp zijn we uitgegaan van de Richtlijn Tunnelverlichting van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV). Deze richtlijn schrijft het minimale aantal lumen voor, gebaseerd op lagedruk-natriumlampen. Deze lampen hebben een beperkt lichtspectrum en geven het kenmerkende geelachtige licht. Ledlampen hebben een veel breder spectrum en het licht ervan wordt vaak als fel ervaren. Daardoor zijn we gaan nadenken of het niet een tandje minder kan, door de verlichting te dimmen.”

Nieuwe ingangsverlichting van de Beneluxtunnel op 100% tijdens werkzaamheden. (Foto: Johan Naber)

“De renovatie van de Velsertunnel hebben we benut om een eerste proef te doen. Deze tunnel is net als de Beneluxtunnel voorzien van dimbare ledverlichting. Voor de proef hebben we een panel met lichtexperts en leken door de tunnel laten rijden, bij verschillende lichtstanden. Dat hebben we gedaan aan het einde van de renovatie, toen de tunnel nog gesloten was voor het verkeer. Uit dit simpele experiment blijkt dat de deelnemers het niet merkten als we het licht dimden tot een niveau van zeventig procent van het voorgeschreven niveau. Als we het lichtniveau met meer dan vijftig procent terugdraaiden, werd het door iedereen opgemerkt. De deelnemers gaven aan dan nog genoeg te kunnen zien om de weg te volgen, maar voorwerpen op de weg niet meer goed te kunnen waarnemen. Dat geeft aan dat het gewenste verlichtingsniveau een ondergrens heeft.”

Verkeersveiligheid

Hofmans: “Als vervolg op deze proef willen we in de Beneluxtunnel een gedegen onderzoek gaan doen. Daarvoor schakelen we onderzoekers in op het gebied van waarneming, die gespecialiseerd zijn in de oogfysica en het effect van de lichtintensiteit en lichtkleur op het waarnemingsvermogen van automobilisten. We werken samen met de tunnelbeheerder en het Steunpunt Tunnelveiligheid. Verder willen we de hulpdiensten, lichtexperts van de NSVV en de leverancier van de verlichting bij het onderzoek inschakelen. Ook wil ik graag weggebruikers bij het onderzoek betrekken. Mogelijk kunnen we het verlichtingsniveau in de tunnelbuizen waar geen vrachtverkeer doorheen mag, gaan variëren en weggebruikers uitnodigen om hun bevindingen aan ons door te geven.” Naber: “Met dit onderzoek hopen we te kunnen aantonen dat een lager verlichtingsniveau bij toepassing van ledverlichting geen nadelig effect heeft op de verkeersveiligheid.”

Daglichtrooster

“Op dit moment neemt verlichting in tunnels minstens de helft van het elektriciteitsverbruik voor zijn rekening, waarvan weer de helft als gevolg van de ingangsverlichting”, vertelt Naber. “Die verlichting is vooral overdag belangrijk. Als de zon fel schijnt, wil je voorkomen dat weggebruikers een zwart gat in rijden door te zorgen voor een geleidelijke overgang. Daarvoor zijn bij de tunnelingang veel lampen nodig. Als je met slimme maatregelen op deze verlichting kunt besparen, dan levert dat veel op. Nu werken we met acht verschillende lichtstanden in de tunnel, waarbij de nachtstand de minste energie vraagt en de dagstand bij felle zon de meeste. Als we beter weten welk verlichtingsniveau minimaal nodig is om veilig te tunnel in te rijden, kunnen we ook de ingangsverlichting nauwkeuriger en dynamischer regelen. Overigens is de meest energiezuinige optie een zogeheten daglichtrooster, een soort pergola boven de tunnelingang die zorgt voor een geleidelijke afname van het daglicht. Zo’n rooster vergt echter hoge investeringen.”

“Als we beter weten welk verlichtingsniveau minimaal nodig is om veilig te tunnel in te rijden, kunnen we ook de ingangsverlichting nauwkeuriger en dynamischer regelen.”

Volgens Naber kunnen de energiereducerende maatregelen die bij de Beneluxtunnel zijn toegepast, zonder problemen gebruikt worden bij andere tunnels: “We hebben deze keer gekozen voor maatregelen die eenvoudig passen binnen de huidige regelgeving, zoals de Landelijke Tunnelstandaard. Een volgende stap is bekijken in hoeverre regelgeving kan worden aangepast om verdere energiebesparing mogelijk te maken. Ons onderzoek naar het dimmen van de ledverlichting en het aanpassen van de Richtlijn Tunnelverlichting is daar een goed voorbeeld van. Natuurlijk staat hierbij voorop dat de verkeersveiligheid niet in het geding komt.”

Energierondje

“Daarnaast zijn er vaak nog allerlei andere besparingsmogelijkheden”, zegt Naber. “Bij de Beneluxtunnel heb ik bijvoorbeeld onlangs een ‘energierondje’ gemaakt, waarbij ik heb gekeken naar simpele besparingsopties. Die blijken er nog legio te zijn. Het toegangsgebouw voor fietsers en voetgangers baadt bijvoorbeeld in een zee van licht en in het middentunnelkanaal brandt de verlichting altijd. Verder zag ik dat de verschillende klimaatinstallaties niet optimaal op elkaar zijn afgestemd. Deze opties en de maatregelen die we nu al hebben genomen, laten zien dat er veel kan als je een beetje je best doet. En ik ben ervan overtuigd dat er nog veel meer kan als je echt de schouders er onder zet!”

Amsterdam, Eerste Coentunnel

De Eerste Coentunnel is meer dan veertig jaar oud. (Foto: Kees Stuip Fotografie)

In mei 2013 ging de Tweede Coentunnel open voor het verkeer. Dat was het moment waarop de renovatie begon van de pal ernaast gelegen Eerste Coentunnel. Deze afzinktunnel onder het Noordzeekanaal stamt uit 1966 en moet nodig worden gemoderniseerd om weer vijftig jaar op een goede en veilige manier het autoverkeer over de A10 tussen Amsterdam en Zaandam te kunnen verwerken. De tunnelconstructie wordt gerenoveerd en er worden maatregelen genomen om de luchtkwaliteitsbeheersing te verbeteren. Verder krijgt de tunnel alle verkeers- en tunneltechnische installaties die in de Tweede Coentunnel zijn toegepast om te voldoen aan de eisen van de nieuwe tunnelstandaard.

De renovatie wordt in opdracht van Rijkswaterstaat uitgevoerd door het consortium Coentunnel Company en is onderdeel van het DBFM-contract ‘Capaciteitsuitbreiding Coentunnel’ dat loopt tot 2037. De planning is dat de gerenoveerde tunnel medio 2014 in gebruik wordt genomen. Dan biedt deze tunnel drie vaste rijbanen voor het wegverkeer dat in zuidelijke richting rijdt, van Zaandam naar Amsterdam.

Werkzaamheden

Er is gestart met sloopwerkzaamheden. Alle tegels van de wanden zijn verwijderd evenals stukken beton die niet meer voldeden, het wegdek en alle oude kabels, leidingen en installaties. De wanden zijn voorzien van een onderhoudsarme betonnen afwerklaag en deels van brandwerend materiaal om te zorgen dat de tunnel bij een eventuele brand zijn constructieve integriteit behoudt. Ook de plafonds zijn voorzien van (hergebruikt) hittewerend materiaal.

(Foto: Kees Stuip Fotografie)

Voor het verbeteren van de luchtkwaliteitsbeheersing in de tunnel is de open dakconstructie bij de tunnelmonden vervangen door dichte ‘plafonds’. Verder is een schoorsteen van 25 meter hoog gebouwd die de uitlaatgassen uit de tunnel moet afvoeren. Om de plafonds te kunnen maken, moest een aantal betonnen stempels bij de tunnelmonden worden verwijderd. Een tijdelijke stempelconstructie – die de functie van de stempels overnam – zorgde er tijdens de bouwfase voor dat de hoge wanden niet naar binnen werden gedrukt en de tunnel ondertussen toegankelijk bleef voor het werkverkeer.

Door het verwijderen van de betonnen stempels en andere sloopwerkzaamheden nam het gewicht van de tunnelconstructie tijdelijk fors af. Daardoor bestond de kans dat de constructie door het grondwater omhoog zou worden gedrukt. Om dat te voorkomen, zijn stapels stalen rijplaten als extra gewicht op de tunnelvloer gelegd.

De tunnel wordt voorzien van diverse installaties die zorgen voor een vlotte en veilige doorstroming van het verkeer. Daarbij gaat het om camera’s, matrixborden boven de weg, verplaatsbare informatiepanelen en sensoren in het wegdek die registreren of het verkeer rijdt of stilstaat. Verder krijgt de tunnel ventilatoren die bij brand de rook uit de tunnel afvoeren, brandbluspompen die automatisch aangaan en licht- en geluidsignalen die passagiers richting de vluchtwegen leiden. De aansturing van al deze installaties gebeurt met een geavanceerd bedienings- en besturingssysteem.

Aanpak

Vanwege de korte periode waarin de renovatie en het testen van alle installaties moeten zijn afgerond, is het cruciaal dat alle werkzaamheden in één keer goed gaan. Dat vereist een goede engineering en bouwfasering. De Coentunnel Construction, de uitvoerende organisatie onder de Coentunnel Company, heeft hiervoor ingenieursbureau Sophia Engineering ingeschakeld.

Het ontwerpteam heeft bij de engineering al rekening gehouden met alle installaties en kabels en leidingen, zodat de kans op onaangename verrassingen tijdens de uitvoering minimaal is. Verder is er een driedimensionaal model gemaakt, waarin alle werkzaamheden in de tijd zijn gevisualiseerd. Dit model zorgt er niet alleen voor dat de fasering helder is, maar geeft direct inzicht in de complexe aanpassingen van de betonvormen van de schoorsteenconstructie en laat zien welke raakvlakken er zijn tussen de verschillende werkzaamheden

Bij tunnels is de potentiële winst van nadenken en samenwerken fenomenaal

“Hebben we die tunnel nog wel nodig? Maken we er een fietstunnel van en leiden we de rest van het verkeer om de stad heen? Of halen we het dak eraf en maken we er een park van? Die manier van denken hebben we nodig om te overleven in deze complexe wereld.” Chris Poulissen, opgeleid tot architect en van daaruit verder ontwikkeld tot integratiespecialist, is ervan overtuigd dat we op een andere manier naar onze binnensteden moeten kijken.

“Onze infradossiers worden voor 98% gemanaged door ingenieurs. Waarom? Omdat het over een tunnel of een brug gaat. Het probleem is: die mensen doen wat er gevraagd wordt en moeten dat ook nog doen op basis van een vraag uit het verleden. Dan heb je iemand nodig die vraagt: ‘Is dat wel zo?’ En dan kom je dus uit op de vraag of zo’n tunnel of brug in zijn oude vorm nog wel nodig is.”

Voor Chris Poulissen gaat die manier van denken verder dan projecten. “Ik zeg weleens dat ik mij een vliegende vis voel. Ik heb de drang om te overleven en weet dat we dingen anders moeten gaan doen. De vis moet vliegen, anders is hij er geweest. En dan zegt de helft van de mensen meteen: dat kan niet, want we kunnen niet samenwerken, of de wet verbiedt het. Maar we hebben een versnelling van de evolutie nodig. Ik ben in paniek. We willen toch gewoon voor iedereen een correct leven? En als dat je doelstelling is, is er werk aan de winkel. Ik geloof dat die ‘drive’ om te overleven zo sterk is, dat je vanzelf wel creatief wordt. Het is een zoektocht naar hoe je samen kunt overleven.”

Vorm

Die creativiteit heeft bij Chris Poulissen een veel bredere betekenis dan het architectonisch ontwerp, dat in zijn beleving te vaak blijft hangen in alleen de esthetische kwaliteit. Als Chris Poulissen het over vorm heeft, bedoelt hij meer dan de verschijningsvorm. Het gaat hem om de gedaante, de essentie van een object. “Dingen hebben inherent een vorm. Die moet je alleen zien te vinden. Een krokodil is ook niet ontworpen. De vorm van dat dier is het gevolg van een overlevingstraject. Vertaal je dat naar een brug of een tunnel, dan heb je het over techniek, veiligheid, doorstroming. Het gaat om de zoektocht naar de natuur der dingen, waarbij je alle benaderingen samenpakt. Dan overschrijd je het individu en zie je wat het moet worden.”

“Je moet drie elementen loslaten op een tunnel:
economisch, sociaal-cultureel en fysiek.”

“De kern is dat je, ook bij tunnelrenovatieprojecten, alle belangen opzoekt en meeweegt. Dat is de grote uitdaging, omdat je partijen voorbij hun eigen belang moet laten kijken. Laat bijvoorbeeld een ontwerper participeren met risicokapitaal. Dan gaat de wereld er anders uitzien. Dan heeft de ontwerper ineens contact met de risico’s in de economie. Aan de andere kant worden in de aanbestedingstrajecten veel tijd, geld en creativiteit vernietigd. In de Benelux concurreert men elkaar dood. Daar zit een stuk decadentie in. De vraag is: willen we dat nog wel?”

Integraal

“In een stedelijke omgeving moet je ook rekening houden met het sociaal-culturele aspect. In vrijwel elke stad vind je wel een ansichtkaart met een brug. Maar hoeveel zie je er met een tunnel erop? En dat terwijl elke Antwerpenaar fier is op de Konijnenpijp (Waaslandtunnel, red.). En als derde heb je uiteraard het fysieke aspect. Alles moet goed onderzocht en in evenwicht zijn. En als je die drie factoren meeneemt, moet je er eigenlijk alles aan doen om een tunnel te voorkomen. Een tunnel kost twee keer zoveel als een brug, zowel bij de bouw als in het onderhoud. En bedenk: mensen willen niet per se een tunnel; de omgeving dicteert dat. De eerste vraag bij renovatie moet dus altijd zijn: kunnen we die tunnel schrappen? De omgeving is anders dan toen de tunnel werd gebouwd en we hebben nu de taak na te denken over de omgeving van de toekomst. Het feit dat een tunnel altijd de duurste oplossing is, beschouw ik daarbij als een geschenk uit de hemel. Het is dan namelijk altijd de moeite waard om samen te gaan zitten voor de beste oplossing. De winst van nadenken en samenwerken kan fenomenaal zijn.”

“De noodzaak om integraal te werken wordt in Nederland erkend. Nederland is het meest vooruitstrevende land als het gaat om integraal werken. Nederlanders willen altijd alles samen doen. Dat stamt al uit de tijd dat men samen dijken moest bouwen om de voeten droog te houden. Dat heeft geleid tot een vaardigheid die ongelofelijk onderscheidend is. Dat zie je terug bij infraprojecten over de hele wereld, waar je achter elke boom een Nederlander tegenkomt.”

Assetmanagement

Maatregelencatalogus Trillingen

Maatregelencatalogus Trillingen

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
ProRail heeft met name door de ontwikkeling naar een hoogfrequent spoor te maken met situaties waarbij trillingen uit het spoor gereduceerd moeten worden. Grontmij heeft opdracht gekregen om een maatregelencatalogus op te stellen. Het COB levert experts die de catalogus toetsen op inhoudelijke kwaliteit en werkbaarheid.

Resultaat
In september 2015 heeft de begeleidingscommissie de lijst met te nemen maatregelen en drie uitwerkingen beoordeeld. Het commentaar en de aanbevelingen zijn vastgelegd in een schriftelijke rapportage en eind september toegestuurd aan ProRail.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
Jan van den Brink, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Herke Stuit, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
Stefan Jak, rol: Lid

Kabels en leidingen reconstructie N213

Kabels en leidingen reconstructie N213

Status: Lopend
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Het COB en de provincie Zuid-Holland onderzoeken hoe bij verbreding of reconstructie van provinciale wegen op vernieuwende wijze omgegaan kan worden met ondergrondse netwerken. De reconstructie van de N213 wordt hiervoor aangegrepen als pilotproject. Hoe kan de markt uitgedaagd worden om kabels en leidingen innovatief te verwerken?

Onderzoek
Tijdens twee workshops hebben de nutsbedrijven constructief samengewerkt aan een concrete en innovatieve oplossing. Momenteel wordt deze aanpak uitgewerkt zodat deze kan worden toegepast in het lopende project.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Thema's
Duurzaamheid

Bijeenkomsten

26-03-2015 - Innovatie kabels en leidingen provincie ZH

Workshop over de belangen, uitdagingen en dicussiepunten rondom verleggingen van kabels en leidingen bij provinciale wegen.


10-06-2015 - 2e workshop innovatie kabels en leidingen

Deelnemers werken samen aan gedragen innovatieve oplossingen bij verlegging kabels en leidingen.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Bjorn Olsthoorn, rol: Lid
Tanja Haring, rol: Financier
Patricia Rozenblad, rol: Opdrachtgever

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Zoetermeer, Röntgenlaan 19c
Emiel Stal, rol: Lid
Jean de Nijs, rol: Lid
Marcel Touset, rol: Begeleider/Facilitator

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Coordinator
Edith Boonsma, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Adviseur
ProCap Adviseurs en Projectmanagers

ProCap Adviseurs en Projectmanagers

Locatie: Utrecht, Savannahweg 71
Steven ten Hove, rol: Lid

Monitoring

Monitoring

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
In praktijkprojecten zijn grote sprongen gemaakt op het gebied van monitoring, maar veel kennis verdwijnt met het verdwijnen van de kennisdragers in het project. Hoe houden we die kennis vast?

Onderzoek
Het COB heeft een werkgroep samengesteld om voor drie grote praktijkprojecten - Noord/Zuidlijn, Spoorzone Delft en A2 Maastricht - vijf aspecten te beschrijven: (1) ontwerp- en (2) monitoringsfilosofie, (3) gemaakte predicties, (4) verzamelde meetdata en (5) aanpassingen bouw- en/of monitoringsproces. Hiermee worden de praktijkervaringen inzichtelijk gemaakt.

Resultaat
Op maandag 27 juni 2016 is het rapport gepresenteerd in een workshop met de betrokken experts. De gasten kregen korte presentaties over de drie praktijkprojecten en konden daarna met de experts om tafel om hun vragen, dilemma’s en suggesties op het gebied van monitoring te bespreken.

Thema's
Verbinden

Bijeenkomsten

19-06-2015 - Voorstel scope deelonderzoek

Het COB wil graag 3 projecten (Noord-Zuidlijn, Spoorzone Delft en A2 Maastricht) monitoren.


10-09-2015 - Vervolg monitoring

Het COB wil graag 3 projecten (Noord-Zuidlijn, Spoorzone Delft en A2 Maastricht) monitoren.


29-01-2016 - Bespreken final drafts monitoring

Er zijn vier drafts geschreven. Deze worden geevalueerd tijdens de vergadering.


18-03-2016 - Monitoring concept teksten bespreken

Er zijn vier drafts geschreven. Uit de laatste vergadering is gebleken dan Bouwputten als vierde project wordt toegevoegd. De final drafts worden verder uitgescheven tot een eerste concept tek


24-05-2016 - Laatste bespreking voordat rapport wordt gedrukt

Eindredactie van het rapport. Alle hoofdstukken worden nogmaals besproken en op inhoud nagekeken.


27-06-2016 - Workshop Monitoring

Wij ontvangen u met een lunch, aansluitend vier presentaties van onze experts. Na de pauze kunt u kiezen uit vier tafels. Per tafel zit één expert om al uw vragen, dilemma’s en suggesties te b



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Joustra Consultancy & Project Management B.V.

Locatie: Leidschendam, Prinses Beatrixlaan 15
Joost Joustra, rol: Lid

Sweco Nederland B.V.

Locatie: Eindhoven, Zernikestraat 17
Bjorn Vink, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Coordinator
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Thomas Bles, rol: Lid
Mandy Korff, rol: Lid

DIMCO bv

Locatie: Dordrecht, Kilkade 2
Hans Mortier, rol: Rapporteur

Geobest B.V.

Locatie: Vianen, Marconiweg 2
Erwin de Jong, rol: Lid

Cyber security

Cyber security

Status: Lopend
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Vanwege hun centrale positie in onze economie moet cyber security ook bij tunnels en andere ondergrondse infrastructuur expliciete aandacht krijgen. Vanuit het Platform Veiligheid heeft het COB een werkgroep opgericht, waarin kennis en documentatie op dit vlak gedeeld en ontwikkeld kan worden.

Onderzoek
Het COB heeft in samenwerking met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) een werkgroep opgericht. Dit \'information sharing and analysis center\' (ISAC) komt bijeen om onderling ervaringen uit te wisselen, en om te leren van de aanpak tegen cybercrime vanuit andere sectoren (havens, luchthavens etc).

Resultaat
De werkgroep Cybersecurity ISAC-tunnels werkt aan een handboek om het bewustzijn inzake cyber security van tunnels te verhogen en praktijklessen en -ervaring te delen met de sector.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Thema's
Verbinden

Bijeenkomsten

18-05-2018 - Kennisdag Cybersecurity

De bevindingen van de werkgroep worden breed gedeeld en het boek wordt digitaal gepresenteerd


09-09-2015 - 1e bijeenkomst cyber security

Dit was een verkennende bijeenkomst waarin werd gesproken over de invulling van deze werkgroep, over de invulling van de ISAC richtlijnen en welke partijen er toegevoegd moesten worden aan dez


12-01-2016 - 2e bijeenkomst Cyber security

Diverse betrokken partijen zijn aangeschoven deze 2e bijeenkomst. In deze bijeenkomst zijn de ISAC richtlijnen besproken en aangepast. Ook is gesproken over de inhoud van het boekje dat zal wo


15-03-2016 - 3e bijeenkomst cyber security

In deze bijeenkomst heeft een medewerker van RWS CIV een presentatie gegeven over de aanpak van cyber security . Tevens is de geheimhoudingsverklaring voor deelname aan deze werkgroep ondertek


21-06-2016 - 4e bijeenkomst cyber security

In deze bijeenkomst worden de voorstellen voor een inhoudsopgave van het op te stellen rapport / boekje besproken.


06-09-2016 - 5e bijeenkomst ISAC Tunnels, cyber security

In deze bijeenkomst worden de taken verdeeld voor het schrijven van de hoofdstukken voor het handboekje wat samengesteld wordt over Cyber security en tunnels.


20-09-2017 - 6e bijeenkomst werkgroep Cybersecurity

Deze bijeenkomst is bedoeld om een doorstart te maken met het schrijven van het boekje


10-01-2018 - Werkgroepbijeenkomst Cybersecurity

Tijdens deze bijeenkomst worden de opmerkingen door de schrijvers verwerkt en onderling teruggekoppeld en afgestemd.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Siemens Nederland NV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 1
Bob van den Bosch, rol: Lid

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
André Stehouwer, rol: Voorzitter

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

Locatie: Dordrecht, Provincialeweg 43-nr 102
Arie Bras, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caro Rietman, rol: Begeleider/Facilitator
Intiv

Intiv

Locatie: Lelystad, Bingerden 81
Marco Joosten, rol: Lid

Kimpro BV

Locatie: Soest, Schrikslaan 15
Jasper Kimstra, rol: Lid

Ministerie van IenW DG/RWS

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
René van der Helm, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Leidseveer 10
Jos Renkens, rol: Lid

Rijkswaterstaat Centrale Informatievoorziening

Locatie: Delft, Derde Werelddreef 2
Turabi Yildirim, rol: Lid
Mark van Leeuwen, rol: Lid
Jaap van Wissen, rol: Lid

Siemens Nederland NV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 1
Harald Hofstede, rol: Lid
ABB BV

ABB BV

Locatie: Etten-leur, Mon Plaisir 40
Arnold Kroon, rol: Lid
Cuno van den Hondel, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Heerenveen, Tolhuisweg 57
Jan Houwers, rol: Lid

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, Karspeldreef 16
Ron Beij, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Leen van Gelder, rol: Coordinator

Hoogspanning ondergronds

Hoogspanning ondergronds

Status: Afrondende fase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Dit project richt zich op het benoemen van aspecten die een rol spelen bij het maken van de afweging om hoogspanning ondergronds te brengen. Er worden hierbij kennisleemten vastgesteld die tot vervolgonderzoeken kunnen leiden.

Onderzoek
In het eerste kwar5taal van 2017 wordt de eindrapportage verwacht van de werkgroep

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Thema's
Duurzaamheid

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

TenneT Holding B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Patrick van de Rijt, rol: Lid
Henk Sanders, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Richard van Ravesteijn, rol: Projectleider
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Lid

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
John Weebers, rol: Lid

TenneT Holding B.V.

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Peter Sibbald, rol: Lid

Platform Veiligheid

Platform Veiligheid

Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Het platform Veiligheid is september 2012 opgericht en komt drie tot vier keer per jaar bij elkaar. De deelnemers bespreken actuele onderwerpen, zoeken naar gezamenlijke opgaven en worden actief betrokken bij de discussies. Hieruit kunnen nieuwe projecten voortkomen, maar dat hoeft niet. Vaak is het delen en uitwisselen van kennis en ervaringen al zeer waardevol.

Onderzoek
De bijeenkomsten worden goed bezocht op steeds wisselende locaties en men is enthousiast over de levendige bijeenkomsten waar inhoudelijke onderwerpen op de agenda staan. Vaak zijn deze bijeenkomsten gekoppeld aan een bezoek van een tunnelproject.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

22-11-2016 - Internationale tunnelprojecten

Internationale tunnelprojecten (vergelijk met tunnels in Nederland, in combinatie met historie en achtergronden veiligheidsrichtlijnen)


04-04-2017 - Geschiedenis Tunnelveiligheid /speeddaten junioren

Het programma voor deze bijeenkomst zal bestaan uit een lezing over ‘de geschiedenis van de tunnelveiligheid’, een aantal speeddate rondes om snel het netwerk van uw junior collegae een boost


27-06-2017 - Visie nieuwe tunnelveiligheidsbeambte

Locatie: Bouwcampus in Delft. Kennismaking en open discussie met de nieuwe tunnelveiligheidsbeamte Peter Kole en een presentatie over de Geschiedenis van Tunnelveiligheid door Evert Worm.


01-12-2017 - Platformbijeenkomst in Delft

Tijdens deze bijeenkomst komen de plannen voor 2018 en het tunnelprogramma van het COB aan bod. Ook wordt de paper over Virtueel testen gepresenteerd en uitgereikt aan de aanwezigen.


06-03-2018 - 1e Platformbijeenkomst 2018

Deze bijeenkomst zal voornamelijk in het teken staan van het nieuwe boekje ‘Al doende leert men’ (leren van oefenen en incidenten), dat op deze dag wordt gepresenteerd en uitgereikt.


22-06-2018 - 2e Platformbijeenkomst 2018 (tijdens COB-congres)

17-10-2018 - 3e Platformbijeenkomst 2018

04-09-2012 - 1e Platformbijeenkomst

15-01-2013 - Leren van (bijna) incidenten

26-03-2013 - Inpassing tunnels in stedelijk gebied

Locatie: Arcadis in Amersfoort


13-06-2013 - Voorlichting aan tunnelgebruikers

Locatie: Nedmobiel in Breda


19-11-2013 - Optimalisatie hulpverlening

Locatie: IFV in Arnhem


18-03-2014 - Veiligheidsfilosofie OB van het spoor (heavy rail)

Locatie: Spoorzone Delft


03-06-2014 - Veiligheidsfilosofie OB van het spoor (light rail)

Deze bijeenkomst betrof light rail, tram en metro en werd gehouden bij de Noord-Zuidlijn in Amsterdam


07-10-2014 - Veiligheidsaspecten bij tunnelrenovatie

Locatie: Movares in Utrecht


10-02-2015 - Veilige software en Cybersecurity

09-06-2015 - Opleiden, Trainen, Oefenen (OTO) wegtunnels

Locatie: Brandweer Amsterdam-Amstelland


20-10-2015 - RAMS

Locatie: Projectbureau A4 Delft/Schiedam


01-03-2016 - Platformbijeenkomst Thema; 3B ontwikkelingen

Locatie: Westerscheldetunnel. Na de inhoudelijke bijeenkomst over 3B ontwikkelingen met presentaties over vervanging van een bestaand systeem en ontwikkelingen van een systeem in een nieuwe t


17-05-2016 - Veiligheid in spoortunnels

Hoe veilig zijn spoortunnels, wat is er bekend omtrent de wetgeving in spoortunnels? Hierover werden presentaties gegeven door Hugo de Jong en Harm Akse m.b.t. de wetgeving lokaal spoor en Jef


20-09-2016 - Stapeling van veiligheidsfuncties

Stapeling van veiligheidsfuncties (e.g. Utrecht CS met treinsporen, winkels, kantoren, Nijverdal met spoor en wegtunnels, Michiel de Ruijtertunnel en CS Amsterdam, of Noord-Zuidlijn met metro



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Charlotte Boschloo, rol: Lid
Johan van der Gaag, rol: Lid

BAM Infra

Locatie: Gouda, H.J. Nederhorststraat 1
Rob Kisjes, rol: Lid
Michel Langhout, rol: Lid

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, Karspeldreef 16
Ron Beij, rol: Lid

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Rotterdam, Lichtenauerlaan 100
Stefan Lezwijn, rol: Lid
Herman Rouwenhorst, rol: Lid
Koen Gideonse, rol: Lid
Evert Sonke, rol: Lid
Roeland Brouwer, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Deventer, Zutphenseweg 31d
Henk-Jan Schuurman, rol: Lid
Jan Houwers, rol: Lid

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Jasper Nieuwenhuizen, rol: Lid

Westerscheldetunnel N.V.

Locatie: Borssele, Westerscheldetunnelweg 1
Christian Braat, rol: Lid

Witteveen + Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Amsterdam, Hoogoorddreef 56-f
Aryan Snel, rol: Lid

Strypes Nederland

Locatie: Leersum, Broekhuizerlaan 3
Ranish Baboeram Panday, rol: Lid

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Erik Schermer, rol: Lid

Vialis BV Houten

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Marco de Jong, rol: Lid
Jochem Kanbier, rol: Lid
Diego Meester, rol: Lid
Michiel Berkheij, rol: Lid
Erik Vinke, rol: Lid
Leo Speksnijder, rol: Lid
Gert-Jan Braas, rol: Lid

Westerscheldetunnel N.V.

Locatie: Borssele, Westerscheldetunnelweg 1
Patrick Dankaart, rol: Lid

Royal HaskoningDHV

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 35
Rob Houben, rol: Lid
Thijs Ruland, rol: Lid

Siemens Nederland NV

Locatie: Den Haag, Prinses Beatrixlaan 800
Stef de Jong, rol: Lid
Renard Kox, rol: Lid
Peter van Duijvenbode, rol: Lid

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
Esther Bennett, rol: Lid
Bas van Duijnhoven, rol: Lid
Robin Rijkers, rol: Lid
André Stehouwer, rol: Lid

Rijkswaterstaat Centrale Informatievoorziening

Locatie: Delft, Derde Werelddreef 2
Jaap van Wissen, rol: Lid
Martin de Lange, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Ronald Mante, rol: Lid
Rob Souw, rol: Lid
Gerda Keereweer-de Jong, rol: Lid
William van Rijswijk, rol: Lid
Jan Verbrugge, rol: Lid

Royal HaskoningDHV

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 35
Gerben Tornij, rol: Lid
Arnold Roozenbeek, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Rutger van Bemmel, rol: Lid
Jacco Kroese, rol: Lid
Gerard van der Geer, rol: Lid
Gea Kolk, rol: Lid
Jan Jonker, rol: Lid
Nils Lundgren, rol: Lid

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Emilie van der Spil, rol: Lid
Corné van Iersel, rol: Lid
Omgevingsdienst NZKG

Omgevingsdienst NZKG

Locatie: Zaandam, Ebbehout 31
André Brons, rol: Lid
Regionale Brandweer Zuid-Limburg

Regionale Brandweer Zuid-Limburg

Locatie: Margraten, Holstraat 35
Hans Godding, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Diederik van Zanten, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Ingenieursbureau

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Jaap Nederlof, rol: Lid

Imagine Solutions BV

Locatie: Dordrecht, Berkenhof 3
Wim Baars, rol: Lid

Kimpro BV

Locatie: Soest, Schrikslaan 15
Jasper Kimstra, rol: Lid

Ministerie van IenW DG/RWS

Locatie: Den Haag, Rijnstraat 8
Peter Kole, rol: Lid

Ministerie van IenW

Locatie: Den Haag, Plesmanweg 1-6
Adri Legierse, rol: Lid
Michiel Dubbeldeman, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Rudolf van Aken, rol: Lid
Jan Faber, rol: Lid

ENGIE Nederland N.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Barcelona 800
Margrita Noordmans, rol: Lid
Co Koren, rol: Lid
Jim Halsey, rol: Lid
Jelmer Wittebol, rol: Lid

Feresor bv

Locatie: Rheden, Van Delenstraat 9
Ed van de Griend, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Ed Bik, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Rein de Haas, rol: Lid

Gemeente Amsterdam, Metro en Tram

Locatie: Amsterdam, Stationsplein 7
Hans Bronsveld, rol: Lid

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Paul van Laviere, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Arjan Verweij, rol: Lid

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Ronald Gram, rol: Lid
Freddie Wolff, rol: Lid
Machiel Mastenbroek, rol: Lid
Frank de Vries, rol: Lid
Siert Saes, rol: Lid

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Ronald de Weerd, rol: Lid
Edwin Luijt, rol: Lid
Remmy Uffen, rol: Lid
Melle Holthuis, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Caro Rietman, rol: Begeleider/Facilitator
Leen van Gelder, rol: Coordinator

Data delen

Data delen

Status: Afrondende fase
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Er wordt steeds meer data verzameld en openbaar beschikbaar gesteld. Er is momenteel nog weinig zicht op de waarde van deze data voor nutsbedrijven en de bijdrage die assetdata kan leveren aan de maatschappij en andere netbeheerders. Het COB zet in op een inspiratieboek met \'datakansen\', waarmee netbeheerders zich kunnen ontwikkelen in het vrijgeven van data.

Onderzoek
Een werkgroep bevraagd betrokken partijen bij dit onderzoek, legt de resultaten van de enquetes naast elkaar zoekt rode draden. In maart 2016 is gestart met het samenstellen van het concept inspiratiedocument.

Resultaat
Een verkennende studie dat laat zien wat data delen inhoudt voor het aanleggen, beheren en onderhouden van kabel- en leidinginfrastructuur. Teven is dit een aanzet om het open stellen van data op gang te krijgen en dit onderwerp te agenderen. In februari 2017 is het rapport gereed.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

03-03-2016 - Bijeenkomst Data delen

De verzamelde input wordt besproken voor het concept document en vervolgstappen worden bepaald.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Frans van Dam, rol: Product geïnterviewd

Stichting RIONED

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Hugo Gastkemper, rol: Product geïnterviewd

VolkerWessels Telecom Infra

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Wil Kovács, rol: Product geïnterviewd

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Rachmaninoffplantsoen 61
Sieb van der Weide, rol: Product geïnterviewd

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Locatie: Heerhugowaard, Stationsplein 136
Mark Broos, rol: Product geïnterviewd

KWR Watercycle Research Institute

Locatie: Nieuwegein, Groningenhaven 7
Ralph Beuken, rol: Lid

Marmos Bodemmanagement

Locatie: Rotterdam, Geert Adegeeststraat 4
Marnix Mosselman, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
John Sandbrink, rol: Product geïnterviewd
Ruud Kamp, rol: Product geïnterviewd

Provincie Limburg

Locatie: Maastricht, Limburglaan 10
Frank Lonnee, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Herman Winkels, rol: Product geïnterviewd

Brabant Water N.V.

Locatie: 'S-hertogenbosch, Magistratenlaan 200
Daan Os, van, rol: Product geïnterviewd
Roel Diemel, rol: Product geïnterviewd

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Paul Schaminée, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Patricia Byrne-de Meijer, rol: Product geïnterviewd
Paul Elzenaar, rol: Product geïnterviewd

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Product geïnterviewd
Freek Verhoef, rol: Product geïnterviewd

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Micha van Engelen, rol: Lid
Karin de Goederen, rol: Lid

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Jan Bruinenberg, rol: Lid
Christian Klep, rol: Lid

AT Osborne B.V.

Locatie: Baarn, J.F. Kennedylaan 100
Sandra Brouwer, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Product geïnterviewd

Renoveren in de praktijk

Renoveren in de praktijk

Status: Opstartfase
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Wat kost een tunnel?

Onderzoek
Via een student van de TU-Delft proberen we inzichtelijk te krijgen wat de xploitatie kosten zijn van een tunnel. Dit geeft inzicht in mogelijke besparingen, maar geeft ook gelegenheid tot benchmarking.

Meer informatie
Heeft u interesse in dit project? Neem dan contact op met het COB.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Thema's
Assetmanagement

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Maarten van Riel, rol: Coordinator
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Carolina Lantinga, rol: Secretaris

kennisplatformtunnelveiligheid.nl/

Platform Niet-rijkstunnels

Platform Niet-rijkstunnels

Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Tunnels buiten het rijkswegennet vormen een bijzondere categorie tunnels. Inpassing is vaak extra complex, en regels en richtlijnen voor de veiligheid van rijkswegtunnels zijn niet per definitie toepasbaar. Sinds 2014 faciliteert het COB daarom het platform Niet-rijkstunnels. Hierbij worden tunneleigenaren bij elkaar gebracht om specifieke kennis en ervaring te delen.

Meer informatie
Heeft u interesse in dit project? Neem dan contact op met het COB.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

09-02-2014 - 1e Platformbijeenkomst over QRA bij Provincie N-H

25-09-2014 - 2e Platformbijeenkomst bij COB

10-03-2015 - 3e Platformbijeenkomst over OTO bij Provincie ZH

02-06-2015 - 4e Platformbijeenkomst bij Gemeente Amsterdam

08-09-2015 - 5e Platformbijeenkomst bij Gemeente Rotterdam

08-12-2015 - 6e Platformbijeenkomst

14-04-2015 - Bijeenkomst agendacommissie Platform NRT

26-10-2015 - Tunnelbeheerders/directeurenoverleg

08-03-2016 - 7e Platformbijeenkomst

Dit overleg wordt gehouden bij het COB in Delft en gaat onder andere over Alerteringssystemen, wetgeving en de toekomstplannen van het Platform


14-06-2016 - 8e Platformbijeenkomst

13-09-2016 - 9e Platformbijeenkomst

13-12-2016 - 10e Platformbijeenkomst


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Schiphol Nederland B.V.

Locatie: Schiphol, Evert van de Beekstraat 202
Peter Flierman, rol: Lid
Kees Uijl, rol: Lid
Jeffrey Rundberg, rol: Lid

Veiligheidsregio Haaglanden

Locatie: Den Haag, Dedemsvaartweg 1
Peter Vrij, rol: Lid

Veiligheidsregio Utrecht

Locatie: Utrecht, Archimedeslaan 6
Freek ten Haken, rol: Lid

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

Locatie: Dordrecht, Provincialeweg 43-nr 102
Arie Bras, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Anton Ruiter, rol: Lid
Edim Hadziavdic, rol: Lid
Madiha Ahammout, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Rachmaninoffplantsoen 61
Sieb van der Weide, rol: Lid

Provincie Noord-Holland

Locatie: Haarlem, Houtplein 33
Rita Puggioni, rol: Lid
Albert Kandelaar, rol: Agendacommissielid
René van Treeck, rol: Lid

Provincie Zeeland Provinciehuis

Locatie: Middelburg, Abdij 6
Jeroen Steenbakker, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Bas van Herpen van Leenen, rol: Agendacommissielid

Schiphol Nederland B.V.

Locatie: Schiphol, Evert van de Beekstraat 202
Marco Gerrese, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
André Roolfs, rol: Lid

Gemeente Leiden

Locatie: Leiden, Stadhuisplein 1
Wouter Wuite, rol: Lid
Henriëtte Noordhof, rol: Lid
Rene Bakker, rol: Lid
Wout Schutte, rol: Lid
Bouwe Elzinga, rol: Lid

Gemeente Maastricht

Locatie: Maastricht, Mosae Forum 10
John Lamerigts, rol: Lid
Jos Kooijman, rol: Lid
Bas Hoek, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Jeroen Schrijver, rol: Agendacommissielid
Ruud Willersen, rol: Lid
Wilco Renkema, rol: Lid
Frans Cornelis, rol: Lid
Chris van Pel, rol: Lid

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Paul van Laviere, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Tom Versluijs, rol: Lid
Ricardo Janssen, rol: Lid
Gerard Slootjes, rol: Lid
Erik Meijs, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ronald Gram, rol: Voorzitter
Caro Rietman, rol: Contactpersoon

Gemeente Amstelveen

Locatie: Amstelveen, Laan Nieuwer-Amstel 1
Otto van der Laan, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Michiel Waitz, rol: Product geïnterviewd
Rein de Haas, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Nabila Abdellaoui, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Alexander Kloppers, rol: Lid
Individuele deelnemers

Evert Worm, rol: Voorzitter

KIS Maastunnel

KIS Maastunnel

Status: Gereed
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
De gemeente Rotterdam wil de renovatie van de Maastunnel gunnen aan een partij die op hoog niveau kwaliteit, integraliteit en samenwerking kan leveren. Een team onder leiding van het COB concretiseert deze begrippen, zodat ze meegenomen kunnen worden in deze en toekomstige aanbestedingen.

Onderzoek
Er is eerst een projectspecifiek visiedocument opgesteld. Dit document is vertaald in concrete teksten die in de aanbestedingsdocumentatie zijn opgenomen. De voorzitter van het expertteam neemt deel aan de selectiecommissie. Na afronding van de aanbesteding heeft het expertteam het visiedocument en de resultaten van de aanbesteding vertaald in een openbaar document dat geschikt is voor andere tunnelprojecten.

Resultaat
Het rapport KIS Maastunnel is tijdens het COB-congres op 8 december 2016 gepresenteerd. Het is gratis te downloaden via de kennisbank van het COB.

Bijeenkomsten

13-06-2014 - Kickoff bijeenkomst

25-06-2014 - Terugkoppeling bevindingen expetteam aan Rotterdam


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Sunchar Beheer BV

Sunchar Beheer BV

Locatie: Den Haag, Josef Israelslaan 56
Jan Brouwer, rol: Lid

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Marcel Hertogh, rol: Voorzitter
Hans Bakker, rol: Lid
Joannes Visser, rol: Student

TU Delft

Locatie: Delft, Jaffalaan 5
Herman Mooi , rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Secretaris

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
, rol: Opdrachtgever

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Roel Scholten, rol: Secretaris

Sioo BV

Locatie: Utrecht, Newtonlaan 209
Ard-Pieter de Man, rol: Lid

Energiereductie tunnels

Energiereductie tunnels

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Samen met het netwerk wil het COB toewerken naar een langetermijnvisie voor een energieneutrale tunnel. De eerste stap is het meewerken aan de doelstelling van Rijkswaterstaat: het reduceren van de energiebehoefte van alle bestaande en nieuwe tunnels.

Onderzoek
In 2015 zijn er twee expertteams ingericht om maatregelen voor energiereductie in kaart te brengen, zowel voor technische aspecten, het proces en voor contracten. In de zomer van 2016 is het concept van de maatregelencatalogus gereviewed door ca. 30 experts. De feedback is verwerkt in het eindresultaat.

Resultaat
De maatregelencatalogus is opgezet als groeiboek: een digitale rapportage die in de loop der tijd kan worden aangevuld en verbeterd. Tijdens het COB-congres op 8 december 2016 is het groeiboek officieel gelanceerd en te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

01-01-1970 -


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

SPIE Nederland BV

Locatie: Breda, Huifakkerstraat 15
Maarten Hellemans, rol: Lid
Jacco Saaman, rol: Lid

TEC Tunnel Engineering Consultants

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 No 35
Ron van Beek, rol: Voorzitter

Vialis BV Houten

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Leo Speksnijder, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Johan Naber, rol: Lid

Rijkswaterstaat Waterdienst

Locatie: Lelystad, Zuiderwagenplein 2
Joost Bouten, rol: Lid

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
Leen van Gelder, rol: Lid

SPIE Nederland BV

Locatie: Breda, Huifakkerstraat 15
Leen van Rij, rol: Lid

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Henry van der Pluym, rol: Lid
PricewaterhouseCoopers Advisory N.V

PricewaterhouseCoopers Advisory N.V

Locatie: Amsterdam, Thomas R. Malthusstraat 5
Max ten Cate, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dik de Weger, rol: Lid

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Cynthia Sewbalak, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Paul Janssen, rol: Lid

Heijmans Wegen B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Valkenburg, rol: Lid
Willem van Ooijen, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Arie-Peter Hijkoop, rol: Lid

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Verali von Meijenfeldt, rol: Secretaris

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Frank de Vries, rol: Lid

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Harry Engwirda, rol: Lid
Individuele deelnemers

Vincent Leclercq, rol: Lid
Casper van Nie, rol: Lid
Carolina Lantinga, rol: Lid

Energiereductie tunnels (Spoor 1)

Energiereductie tunnels (Spoor 1)

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
De hoge energiebehoefte van tunnels is geen exclusief Nederlands, maar zeker ook een Europees probleem. Daarom is dit jaar een Europees project van start gegaan (CEDR REETS ) om te komen tot een maatregelencatalogus om alle beschikbare energiereducerende maatregelen te verzamelen. Deze maatregelencatalogus zal gebruikt worden door alle nationale wegbeheerders in Europa (vergelijkbaar met een Eurocode-document). De opdracht tot het maken van deze catalogus is op initiatief van Noorwegen reeds gegund aan een consortium van partijen uit Engeland en uit Oostenrijk. Doelstelling is om de opdracht eind 2016 op te leveren.

Resultaat
Onderdeel van Maatregelen catalogus Energiereductie die als groeiboek op de website te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

12-11-2015 - Kennismakingsbijeenkomst energiereductie tunnels

Alle deelnemers van alle sporen ontmoeten elkaar en stemmen hun opdracht af.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Projectleider

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Frank de Vries, rol: Lid Expertteam

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Harry Engwirda, rol: Lid Expertteam

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Henry van der Pluym, rol: Lid Expertteam

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Johan Naber, rol: Lid Expertteam

TEC Tunnel Engineering Consultants

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 No 35
Hans de Wit, rol: Voorzitter
Ron van Beek, rol: Vice-voorzitter

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Sanne van den Heuvel, rol: Secretaris

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator

Energiereductie tunnels (Spoor 2)

Energiereductie tunnels (Spoor 2)

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Op hoofdlijnen is de inhoudelijk scope gericht op het op detailniveau in kaart brengen van alle mogelijke energiereducerende maatregelen die, nu of in de toekomst, geschikt zijn voor toepassing in bestaande of nieuw te bouwen tunnels. Het werken aan een Nederlandse maatregelencatalogus is om meerdere redenen gewenst. Enerzijds omdat de Europese aanpak van het onderzoek mogelijk te smal is (sterke focus op verlichting en ventilatie). Anderzijds omdat dat de unieke Nederlandse wetgeving, de LTS en de andere type tunnels (meer afwijkende tunnels in stedelijke omgeving) vragen om een eigen unieke aanpak. De tijd tot 2020 (i.v.m. de energiereductie doelstelling van RWS) om de beleidsdoelstellingen te halen is te beperkt om lang te wachten op Europese conclusies.

Resultaat
Onderdeel van Maatregelen catalogus Energiereductie die als groeiboek op de website te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

12-11-2015 - Kennismakingsbijeenkomst Energiereductie tunnels

Alle deelnemers van alle sporen ontmoeten elkaar en stemmen hun opdracht af.


12-02-2016 - Reviewen van definities spoor 2

De definities zijn gemaakt en er wordt voor de vergadering gewerkt aan een eerste draft. Deze drafts worden besproken in de vergadering.


19-04-2016 - Spoor 2 Maatregelen bespreken en corrigeren

Tijdens deze vergadering worden alle maatregelen besproken en de correcties nagekeken.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Frank de Vries, rol: Lid Expertteam

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Harry Engwirda, rol: Lid Expertteam

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Arie-Peter Hijkoop, rol: Lid Expertteam

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Henry van der Pluym, rol: Lid Expertteam

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Johan Naber, rol: Lid Expertteam

TEC Tunnel Engineering Consultants

Locatie: Amersfoort, Laan 1914 No 35
Hans de Wit, rol: Vice-voorzitter
Ron van Beek, rol: Voorzitter

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Verali von Meijenfeldt, rol: Secretaris

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator
Karin de Haas, rol: Projectleider
Individuele deelnemers

Loek Berkers, rol: Student
Vincent Leclercq, rol: Student
Casper van Nie, rol: Student
Carolina Lantinga, rol: Student

Energiereductie tunnels (Spoor 3)

Energiereductie tunnels (Spoor 3)

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Er is behoefte aan een overzicht van kansrijke mogelijkheden tot energiereductie die nu nog niet 100% gevalideerd zijn. Die kansrijke mogelijkheden zou gezamenlijk via Europese programma’s zoals Interreg ingebracht kunnen worden voor lange termijn onderzoeken van meer fundamentele aard om de echte innovaties en systeemsprongen te kunnen veroorzaken.

Resultaat
Onderdeel van Maatregelen catalogus Energiereductie die als groeiboek op de website te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Bijeenkomsten

12-11-2015 - Kennismakingsbijeenkomst Energiereductie tunnels

Alle deelnemers van alle sporen ontmoeten elkaar en stemmen hun opdracht af.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Deventer, Leeuwenbrug 8
Arne Wijnia, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Projectleider

Croonwolter&dros

Locatie: Rotterdam, Schiemond 20-22
Remmy Uffen, rol: Lid
Dynnic B.V.

Dynnic B.V.

Locatie: Amersfoort, Basicweg 16
Bas Heutinck, rol: Lid

ENGIE Nederland N.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Barcelona 800
Jim Halsey, rol: Lid

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Adrie Umans, rol: Lid

KIEN Stichting Knooppunt Innovatie

Locatie: Zoetermeer, Horsten 1 - Multimediapaviljoen
Koos Kerstholt, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Johan Naber, rol: Lid

SPIE Nederland BV

Locatie: Breda, Huifakkerstraat 15
Jacco Saaman, rol: Lid

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Rob Stikkelman, rol: Lid
UNETO-VNI

UNETO-VNI

Locatie: Zoetermeer, Bredewater 20
Wim Borsboom, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Piet Ackermans, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator

Energiereductie tunnels (Spoor 4)

Energiereductie tunnels (Spoor 4)

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Om de energiereductie doelstelling (in 2020) te behalen is de rol van een of meerdere icoonprojecten van cruciaal belang. Door middel van icoonprojecten en een goede communicatiestrategie kan de toepassing van het doorvoeren van energiereducerende maatregelen in een stroomversnelling komen. In een icoonproject worden kansrijke maatregelen geïmplementeerd en wordt voor een breed publiek toonbaar gemaakt wat de positieve effecten zijn van de maatregelen in relatie tot energiereductie.

Resultaat
Onderdeel van Maatregelen catalogus Energiereductie die als groeiboek op de website te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

12-11-2015 - Kennismakingsbijeenkomst Energiereductie tunnels

Alle deelnemers van alle sporen ontmoeten elkaar en stemmen hun opdracht af.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator
Karin de Haas, rol: Projectleider

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Frank de Vries, rol: Lid Expertteam

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Paul Janssen, rol: Lid Expertteam

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Cynthia Sewbalak, rol: Lid Expertteam

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Henry van der Pluym, rol: Lid Expertteam

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Johan Naber, rol: Lid Expertteam

Energiereductie tunnels (Spoor 5)

Energiereductie tunnels (Spoor 5)

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
Het is bekend dat er veel mogelijkheden zijn op het gebied van energiereductie in tunnels, maar het is nog geen vast onderdeel van de contractering. Om de energiereductie doelstellingen op korte termijn (2020) te behalen is het van belang dat het werken aan energiereductie standaard onderdeel is van de contracten die door opdrachtgevers worden gesloten. De vraag is hoe de markt het best geprikkeld kan worden om energiereductie onderdeel te laten zijn van de werkzaamheden en het uiteindelijke op te leveren resultaat.

Resultaat
Onderdeel van Maatregelen catalogus Energiereductie die als groeiboek op de website te vinden is via https://www.cob.nl/groeiboek/maatregelencatalogus-voor-energiereductie-in-tunnels

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Bijeenkomsten

12-11-2015 - Kennismakingsbijeenkomst Energiereductie tunnels

Alle deelnemers van alle sporen ontmoeten elkaar en stemmen hun opdracht af.


09-02-2016 - Reviewen van definities spoor 5

De definities zijn gemaakt en er wordt voor de vergadering gewerkt aan een eerste draft. Deze drafts worden besproken in de vergadering.


21-03-2016 - Extra bijeenkomst spoor 5

Tijdens deze bijeenkomst gaan we opnieuw de drafts bekijken en aanscherpen.


15-04-2016 - Spoor 5 contractvormen bespreken

Tijdens deze vergaderingen worden de hoofdstukken besproken en verdeeld onder de experts. Daarnaast bespreken we alle contractvormen.



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Paul Janssen, rol: Lid Expertteam

Heijmans Wegen B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Valkenburg, rol: Lid Expertteam

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dik de Weger, rol: Lid Expertteam
Johan Naber, rol: Lid Expertteam

Rijkswaterstaat Waterdienst

Locatie: Lelystad, Zuiderwagenplein 2
Joost Bouten, rol: Lid Expertteam

Soltegro

Locatie: Capelle Aan Den Ijssel, Rivium Quadrant 159
Leen van Gelder, rol: Lid Expertteam

Vialis BV Houten

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Leo Speksnijder, rol: Lid Expertteam

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Verali von Meijenfeldt, rol: Secretaris

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator
Karin de Haas, rol: Projectleider

Gemeente Den Haag p/a projectorganisatie

Locatie: Den Haag, Laan van Hoornwijck 80
Cynthia Sewbalak, rol: Lid Expertteam
Individuele deelnemers

Loek Berkers, rol: Student
Vincent Leclercq, rol: Student
Casper van Nie, rol: Student
Carolina Lantinga, rol: Student

Platform Meerwaarde ondergrond

Platform Meerwaarde ondergrond

Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Het platform Meerwaarde ondergrond is een praktijkgemeenschap gericht op het creëren van meerwaarde met de ondergrond. In de praktijk wordt veel gesproken over integrale gebiedsontwikkeling, maar men vergeet vaak de potentie van de bodem. De ondergrond kan een kwaliteitsimpuls geven aan de bovengrond; dat is waar het binnen dit platform om draait.

Onderzoek
De platformbijeenkomsten zijn altijd gericht op het uitwisselen en vergaren van kennis waar de praktijk om vraagt. Dagelijkse worstelingen krijgen zo een plek evenals het uitdiepen van strategisch relevante onderwerpen. Denk aan vraagstukken als: Welke waarde voegt ondergronds ruimtegebruik toe? Kunnen we die meerwaarde ook hard economisch neerzetten?

Resultaat
Het platform Meerwaarde ondergrond bedient een breed pallet van verschillende interesse en werkzaamheden van deelnemers. De een heeft interesse in beleid, de ander meer in uitvoering, de een in filosoferen, de ander in praktische tools. Het platform houdt daar rekening mee door bijeenkomsten te organiseren waar deze aspecten bij elkaar komen, of juist door bijeenkomsten gericht op specifieke onderwerpen.

Vakgebieden
Ordening en waarde

Bijeenkomsten

09-05-2017 - Bijeenkomst Platform Meerwaarde

Deze bijeenkomst ging over de vragen ‘wat betekent dan die omgevingswet, hoe pas ik dat in de paraktijd van alledag en wat kunnen overheden en de uitvoerende partijen van elkaar leren?


21-07-2017 - Museonder

De ondergrondse waarde van het Museonder en de nieuwe plannen van het park de Hoge Veluwe zijn na deze bijeenkomst geen geheim meer voor de gasten. Tijdens de middag is er volop gelegenheid vo


28-09-2017 - Wetenschap en praktijk komen in Leiden samen.

Hoe leer je als techneuten en planvormers elkaars taal spreken. Centraal hierbij staat de praktijkcasus in het stationsgebied Leiden waar Fransje Hooimeijer (TU) met haar studenten informatie


10-10-2017 - werkgroep informatie en omgevingswet

Op 9 mei heeft het platform onderwerpen benoemd waar we verder aan gaan werken, informatie (data) is er daar een van.


22-06-2018 - Platformbijeenkomst op het COB-congres

Eén sessie van het COB-congres staat in het teken van het platform Meerwaarde Ondergrond. Het onderzoeksproject de waarde van ondergronds bouwen, zal hier de resultaten met de gasten delen.


06-09-2018 - Platformbijeenkomst Meerwaarde ondergrond

De impact van de energietransitie voor ondergrondse ruimte staat op de agenda. De inpassing van ondergrondse functies in dynamisch stedelijk gebied in momenteel al een hele opgave, straks als



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

SPIE NEDERLAND Voorheen Ziut Installatietechniek

Locatie: Arnhem, Nieuwe Plein 1b
Irene Bruines, rol: Lid
Joop Weijenbarg, rol: Lid

Triple Bridge B.V.

Locatie: Utrecht, Nieuwegracht 32
Lidwien Besselink, rol: Lid

Universiteit Utrecht Faculteit Geowetenschappen

Locatie: Utrecht, Heidelberglaan 2
Jasper Griffioen, rol: Lid

Witteveen+Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Deventer, Leeuwenbrug 8
Jasper Lackin, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
Paul Siderius, rol: Lid
Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Kees Bergen, rol: Lid
Taco Querens, rol: Lid

Provincie Zuid-Holland

Locatie: Den Haag, Zuid-Hollandplein 1
Rogier Pronk, rol: Lid
Werncke Husslage, rol: Lid

Rijkswaterstaat Leefomgeving Bodem+

Locatie: Rijswijk, Lange Kleiweg 34
Nicole Hardon, rol: Lid
Remco de Boer, rol: Lid
Jan Frank Mars, rol: Lid

Rijkswaterstaat WVL Water Verkeer en Leefomgeving

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Edwin van der Wel, rol: Lid

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Lid

Gemeente 's-Hertogenbosch

Locatie: 'S-hertogenbosch, Wolvenhoek 1
Ine Flinkers, rol: Lid
Harke Tuinhof, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Rachmaninoffplantsoen 61
Marianne Langenhoff, rol: Lid

Heijmans Integrale Projecten B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Leendert de Bruin, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Ron de Puy, rol: Lid
Maarten van Riel, rol: Lid

Movares regio Noordwest

Locatie: Amsterdam, Rhijnspoorplein 36
Nienke van de Lune, rol: Lid
Omgevingsdienst Midden-Holland

Omgevingsdienst Midden-Holland

Locatie: Gouda, Thorbeckelaan 5, Midden-Hollandhuis
Bernd van den Berg, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
Jan Willem Lammers, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
John Nieuwmans, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Den Haag, Spui 70
Nico van den Heuvel, rol: Lid

Gemeente Dordrecht

Locatie: Dordrecht, Spuiboulevard 300
Rob Mank, rol: Lid

Gemeente Haarlem Afdeling Milieu

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Marc van Someren, rol: Lid

Gemeente Haarlem Stedelijke Ontwikkeling

Locatie: Haarlem, Zijlvest 39
Rolf Tjerkstra, rol: Lid

Gemeente Katwijk

Locatie: Katwijk, Koningin Julianalaan 3
Jeroen Brouwer, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Petra van der Lugt, rol: Lid
Stanley Tjan, rol: Lid
Joost Martens, rol: Lid
Jo Janssen, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Lid
Ans Groenewegen, rol: Lid

Enexis B.V.

Locatie: 'S-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Sytze Fokkema, rol: Lid
Ab van der Schans, rol: Lid
Martin Groen, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Michiel Wentholt, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid
Leendert Flier, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Léon Verhoeven, rol: Lid

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Arnhem, Beaulieustraat 22
Willy Theunissen, rol: Lid
Edwin van der Knoop, rol: Lid

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Locatie: Amsterdam, Karspeldreef 16
Ron Beij, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Edith Boonsma, rol: Projectleider
Gijsbert Schuur, rol: Coordinator

Croonwolter&dros

Locatie: Roosendaal, Ettenseweg 20
Harry Engwirda, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Derk van Ree, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Jurgen Bosch, rol: Lid
Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Provincie Zuid-Holland Dienst Beheer Infrastructuur

Locatie: Den Haag, Koningskade 40
Theo Verstege, rol: Lid

Evaluatie Sluiskiltunnel

Evaluatie Sluiskiltunnel

Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Op 23 mei 2015 gaat de Sluiskiltunnel open voor verkeer; op tijd en zonder meerkosten. Wat valt er te leren van dit project? Er zijn bovendien veel nieuwe ervaringen opgedaan. De BV Kanaalkruising Sluiskil (BV KKS) en het COB gaan kennis vastleggen, evalueren en vertalen naar theorie en praktijk.

Resultaat
De bevindingen zijn vastgelegd in het in juni 2015 uitgebrachte document Evaluatie Sluiskiltunnel dat te vinden is op de COB kennisbank en is gepresenteerd tijdens het op 23 juni 2015 gehouden Symposium.

Thema's
Verbinden

Bijeenkomsten

23-06-2015 - Slotsymposium

De eindevaluatie is tijdens dit Symposium besproken en uitgereikt aan alle bezoekers



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Cees Brandsen, rol: Beoordelaar
Jaap Heijboer, rol: Beoordelaar
Hans Versteegen, rol: Beoordelaar

Shell Global Solutions International B.V.

Locatie: Den Haag, Postbus 541
Hans de Vos, rol: Beoordelaar

Sioo BV

Locatie: Utrecht, Newtonlaan 209
Ard-Pieter de Man, rol: Lid Expertteam

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Frank Guldenmund, rol: Beoordelaar
Hans Bakker, rol: Lid Expertteam
Marcel Hertogh, rol: Lid Expertteam

Vrije Universiteit Amsterdam

Locatie: Amsterdam, De Boelelaan 1105
Marius Rietdijk, rol: Beoordelaar

BV Kanaalkruising Sluiskil

Locatie: Terneuzen, Koegorsstraat 1c
Hanneke Blok, rol: Product redacteur
Paul van Laviere, rol: Product geïnterviewd
Ton Vrijdag, rol: Product geïnterviewd

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Karin de Haas, rol: Projectleider
Roel Scholten, rol: Coordinator

Combinatie Rotterdamsebaan Trefpunt

Locatie: Den Haag, Binckhorstlaan 119
Paul Janssen, rol: Beoordelaar

Gemeente Amsterdam, Metro en Tram

Locatie: Amsterdam, Stationsplein 7
Peter Dijk, rol: Beoordelaar

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
Christiaan Caan, rol: Beoordelaar

Provincie Noord-Holland

Locatie: Haarlem, Houtplein 33
Albert de Vries, rol: Beoordelaar

Provincie Zeeland Provinciehuis

Locatie: Middelburg, Abdij 6
Kees van Beveren, rol: Beoordelaar

Bureau Paradox

Locatie: Leiden, Boerhaavelaan 21
Alfons van Marrewijk, rol: Beoordelaar

BV Kanaalkruising Sluiskil

Locatie: Terneuzen, Koegorsstraat 1c
Tin Buis, rol: Product geïnterviewd

Platform Beheer en onderhoud

Platform Beheer en onderhoud

Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
In samenwerking met Rijkswaterstaat en het COB-platform Niet-rijkstunnels worden mensen aan elkaar verbonden die beroepsmatig te maken hebben met het beheer, onderhoud of renovatie van ondergrondse infrastructuur. Onder meer beheerders van te renoveren tunnels kunnen hier gemeenschappelijke opgaven bespreken.

Onderzoek
COB heeft een brede uitvraag gedaan aan haar netwerk. Via deze weg krijgt het netwerk de mogelijkheid zich aan te sluiten bij dit platform. Daarnaast heeft het COB een 40 tal geïnteresseerden benaderd om aan te sluiten bij dit platform. De eerste bijeenkomst is op 5 november 2015 in Amsterdam geweest.

Vakgebieden
Tunnels en veiligheid

Thema's
Assetmanagement

Bijeenkomsten

05-11-2015 - Eerste bijeenkomst platform Beheer en Onderhoud

Tijdens deze bijeenkomst maken we kennis met elkaar en gaan we kijken wat de agenda wordt voor het komende jaar.


26-01-2016 - Startbijeenkomst agendacommissie T400A

Op donderdag 5 november 2015 was de eerste bijeenkomst van de commissie Beheer en Onderhoud. Tijdens deze bijeenkomst is er een agendacommissie samengesteld. Op 26 januari 2016 komt de agendac


31-03-2016 - Tweede bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

De agendacommissie heeft 3 thema’s voor het platform geïnventariseerd en geprioriteerd. Wij gaan op 31 maart met elkaar het thema: ‘Samenwerking tussen beheerder en markt’ behandelen. Beheer


21-06-2016 - Derde bijeenkomst Platform Beheer en onderhoud

Op 21 juni 2016 staat de derde bijeenkomst van het platform Beheer en onderhoud gepland. Het thema voor deze bijeenkomst is informatiemanagement: uitgangspunten, organisatie en werkwijze om co


29-09-2016 - Vierde bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

Op 29 september 2016 staat de vierde bijeenkomst van het platform Beheer en onderhoud gepland. Het thema voor deze bijeenkomst is ‘Onderhoudsconcept als onderdeel van de langetermijnvisie op t


09-05-2017 - Vijfde bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

In deze bijeenkomst kijken we naar het beheer en onderhoud van het ziekenhuis, en alles wat daar bij komt kijken – en hoe wij daar als tunnelbranche van kunnen leren!


07-12-2017 - Zevende bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

Op 7 december kijken we met het platform naar de predictive maintenance, big data en de invloed op beheer en onderhoud van tunnels


22-06-2018 - Negende bijeenkomst platform beheer en onderhoud

Eén sessie van het COB-congres staat in het teken van het platform Beheer en onderhoud. De onderwerpen zijn nog niet gekozen, maar we houden u op de hoogte.


22-02-2018 - Minisymposium tunnellekkages

Op 22 februari 2018 organiseert het platform Beheer en onderhoud een minisymposium over tunnellekkages. Twee nieuwe publicaties staan centraal: een vervolg op het rapport Lekkages in tunnels v


22-03-2018 - Achtste bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

Op 22 maart 2018 gaan de platformleden in de ochtend naar Fokker Techniek in Woensdrecht. Voor verschillende luchtvaartmaatschappijen worden op deze locatie vliegtuigen onderhouden of omgebouw


14-09-2017 - Zesde bijeenkomst platform Beheer en onderhoud

De platformleden zijn op 14 september 2017 bijeengekomen voor een sessie over ‘de schutting tussen projectrealisatie en –exploitatie’. De beleving is dat er gedurende de bouw of renovatie van



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Volker Rail Nederland BV

Locatie: Vianen, Lange Dreef 7
Marco Stouten, rol: Lid

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

Locatie: Dordrecht, Provincialeweg 43-nr 102
Arie Bras, rol: Lid

Sogeti Nederland B.V.

Locatie: Vianen, Lange Dreef 17
Johan Beikes, rol: Lid
Stephan Luik, rol: Lid

Strukton Civiel BV

Locatie: Utrecht, Westkanaaldijk 2
Oscar Vos, rol: Lid
Carlos Bosma, rol: Lid

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
Erik Schermer, rol: Lid
Mello Lindner, rol: Lid

Van der Worp Infra Consult B.V.

Locatie: Tull En 'T Waal, Waalseweg 76a
Jacco van der Worp, rol: Lid

Vialis BV Houten

Locatie: Houten, Loodsboot 15
Michiel Berkheij, rol: Lid
Marco Anker, rol: Lid

Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid

Locatie: Rotterdam, Boompjes 200
Willy Dekker, rol: Lid
Hans Lazeroms, rol: Lid

Royal HaskoningDHV

Locatie: Nijmegen, Jonkerbosplein 52
Peter Alink, rol: Lid
Gerben Tornij, rol: Lid
Pim Lodestijn, rol: Lid
Abel de Vries, rol: Lid
Geert Fuchs, rol: Lid

Siemens Nederland NV

Locatie: Zoetermeer, Werner von Siemensstraat 1
Harald Hofstede, rol: Lid
Chek Lee, rol: Lid
Waldeck Podgorski, rol: Lid

Provincie Noord-Holland

Locatie: Haarlem, Houtplein 33
Albert Kandelaar, rol: Lid

Rijkswaterstaat Zuid-Holland

Locatie: Rotterdam, Boompjes 200
Hendri van Muiswinkel, rol: Lid

Rijkswaterstaat Dienst Limburg

Locatie: Maastricht, Avenue Ceramique 125
Willy van Laanen, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Jan van der Sluis, rol: Lid
Mark Zwaan, rol: Lid
Giel Klanker, rol: Lid
Jan Verbrugge, rol: Lid
Ronald Mante, rol: Lid
Harry Dekker, rol: Lid

Rijkswaterstaat PPO Programma's, Projecten en Onderhoud

Locatie: Haarlem, Toekanweg 7
Hans Bruinsma, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Pieter Zijlmans, rol: Lid
Jan Jonker, rol: Lid

Nebest B.V.

Locatie: Vianen, Marconiweg 2
Jan Kloosterman, rol: Lid
Leo Leeuw, rol: Lid

NedMobiel

Locatie: Breda, Haagweg 1
Erwin Kamp, rol: Lid
Omgevingsdienst NZKG

Omgevingsdienst NZKG

Locatie: Zaandam, Ebbehout 31
Pascal Hoogewoonink, rol: Lid

Proficium B.V.

Locatie: Breukelen, De Corridor 14T
Johan Bel, rol: Lid
Bram ten Klei, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 3
Dirk Jan Menger, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Tjitse van Dijk, rol: Lid

Gemeente Amsterdam, Metro en Tram

Locatie: Amsterdam, Stationsplein 7
Erik Bijlsma, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Nabila Abdellaoui, rol: Lid
Anton Ruiter, rol: Lid

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Herman Pruisken, rol: Lid
ICT Business Development Manager

ICT Business Development Manager

Locatie: Barendrecht, Kopenhagen 9
Frans Lambregts, rol: Lid
MaxGrip Head Office

MaxGrip Head Office

Locatie: Utrecht, Papendorpseweg 100
Marcel Morsing, rol: Lid

Mobilis TBI infra Vestiging West

Locatie: Rotterdam, Fascinatio Boulevard 522
Jan de Waard, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Jacco Kroese, rol: Lid
Peter Overduin, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Maarten van Riel, rol: Coordinator
Ronald Gram, rol: Adviseur

Covalent

Locatie: Amersfoort, Displayweg 3
Siert Saes, rol: Lid
Ad Rabenort, rol: Lid

Croonwolter&dros

Locatie: Rotterdam, Schiemond 20-22
Dolf van der Meij, rol: Lid
Celeste de Jong, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Peter van den Berg, rol: Lid

ENGIE Nederland N.V.

Locatie: Dordrecht, Laan van Barcelona 800
Ton van Gageldonk, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Wilco Renkema, rol: Lid
Jeroen Schrijver, rol: Lid

Altran Netherlands B.V.

Locatie: Utrecht, Herculesplein 24
Lambert Verhagen, rol: Lid
Jeroen Kersten, rol: Lid
Peter Hendriks, rol: Lid

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Arnhem, Beaulieustraat 22
Gerben Quirijns, rol: Lid

BAM Infra

Locatie: Gouda, H.J. Nederhorststraat 1
Jaco Kreber, rol: Lid
Vincent van den Broek, rol: Lid

Besix Infra

Locatie: Schelle, Steenwinkelstraat 640
Jan Parmentier, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Merten Hinsenveld, rol: Lid
Ellen van Eijk, rol: Begeleider/Facilitator

www.handboektunnelbouw.nl/

Platform Kabels en leidingen

Platform Kabels en leidingen

Status: Lopend
Type: Platform - koplopergroep - expertteam

Vraagarticulatie
Binnen het platform Kabels en leidingen komen participanten van het COB bij elkaar om actuele onderwerpen en (toekomstige) vraagstukken te bespreken. De deelnemers zoeken naar gezamenlijke opgaven en initiëren projecten. Ook worden projecten er geëvalueerd.

Onderzoek
Dit platform richt zich op het bevorderen van samenwerking tussen partijen uit verschillende sectoren: energie en nuts-voorzieningingen, ruimtelijke ordening, vastgoed en overheid.

Resultaat
Het platform komt gemiddeld vier keer per jaar bij elkaar en bestaat uit een grote groep enthousiaste en vaste deelnemers. Veel diverse onderwerpen komen tijhdens de bijeenkomsten aan bod, waarvan er sinds de oprichting in 2003 al vele zijn opgepakt.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

06-12-2018 - Platformbijeenkomst kabels en leidingen

10-09-2014 - Platformbijeenkomst bij Enexis in Den Bosch

13-02-2014 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Amsterdam

13-05-2014 - Platformbijeenkomst gehouden bij COB

14-01-2015 - Platformbijeenkomst bij Gemeente Rotterdam

10-04-2013 - Platformbijeenkomst bij Hobas in Tiel

12-09-2013 - Platformbijeenkomst bij Dunea in Scheveningen

26-11-2013 - Platformbijeenkomst bij LSNed in Roosendaal

22-09-2015 - Platformbijeenkomst, locatie Zuidas Amsterdam

Bijeenkomst met onder andere een bezoek aan de expositie Zuidas Ondergronds onder het WTC in Amsterdam. De verdere bijeenkomst vindt plaats in de Thomaskerk waar gesproken wordt over Plastic R


03-12-2015 - Platformbijeenkomst bij Liander in Duiven

Donderdag 3 december is het platform kabels en leidingen op bezoek geweest bij Liander in Duiven. Geïnspireerd door deze locatie waar circulair bouwen hét centrale thema’s was van de herontwik


09-03-2016 - Platformbijeenkomst bij het COB in Delft

Deze bijeenkomst is goed bezocht door 26 platformleden die met elkaar spraken over de volgende onderwerpen:1 De tussenstand rondom de nieuwe richtlijnen voor zorgvuldig grondroeren (Richard va


31-05-2016 - Platformbijeenkomst bij de Gemeente Alphen ad Rijn

Op de agenda staan onder andere de pilot Mantelbuizen-put-constructie/ het verbeteren van de rol van bodem en ondergrond in ruimtelijke afwegings- en besluitvormingsprocessen/de handreiking aa


05-10-2016 - Platformbijeenkomst

17-11-2017 - Maak kennis met….

De nieuwe coordinator, de onderwerpen die aan bod komen, onze gastheer DNV-GL en veel meer…..


22-06-2018 - Platformbijeenkomst op het COB-congres

Tojdens het COB-congres wordt een speciale sessie ingericht voor het platform Kabels en leidingen



Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Siers Infraconsult B.V

Locatie: Oldenzaal, Schuttersveld 22
Harry Moek, rol: Lid

Sweco Nederland B.V.

Locatie: De Bilt, De Holle Bilt 22
John Driessen, rol: Lid
Berno Lievers, rol: Lid

Tauw bv

Locatie: Utrecht, Australiëlaan 5
Frank van Gennip, rol: Lid

Tauw bv

Locatie: Deventer, Handelskade 37
Thijs Wessels, rol: Lid

TU Delft Faculteit Civiele Techniek & Geowetenschappen

Locatie: Delft, Stevinweg 1
Wout Broere, rol: Lid

Visser & Smit Hanab B.V.

Locatie: Papendrecht, Rietgorsweg 6
Dennis in 't Groen, rol: Lid

VolkerWessels Telecom Infra

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid

Netbeheer Nederland

Locatie: Den Haag, Anna van Buerenstraat 43
Henk van Bruchem, rol: Lid

ProRail

Locatie: Utrecht, Moreelsepark 2- de Tulpenburgh
David Elbers, rol: Lid
John Sandbrink, rol: Lid
Mahesh Ghoerbien, rol: Lid
Ted Slump, rol: Lid

Rijkswaterstaat GPO Grote Projecten en Onderhoud

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Dick Beentjes, rol: Lid
Rick van Vliet, rol: Lid

Rijkswaterstaat WVL Water Verkeer en Leefomgeving

Locatie: Utrecht, Griffioenlaan 2
Jasper Snippe, rol: Lid

Saxion Hogeschool

Locatie: Deventer, Handelskade 75
Geert Roovers, rol: Lid

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Thijs Pepels, rol: Lid
Hub Diederen, rol: Lid
Carel Peeters, rol: Lid
Liandon

Liandon

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 2-4
Bart Noordhoek, rol: Lid

LievenseCSO Infra B.V.

Locatie: Breda, Tramsingel 2
Gert Jan ter Haar, rol: Lid
Tjeerd van der Laag, rol: Lid

MH Poly Consultants & Engineers bv

Locatie: Bergen Op Zoom, Peter Vineloolaan 46b
Dennis Hut, rol: Lid
Marco Buijsen, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Lid
Wessel Arnold, rol: Lid

HOBAS Benelux B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid
Rob Schrijver, rol: Lid
George van Halteren, rol: Lid
Erik Niks, rol: Lid

Hogeschool Utrecht

Locatie: Utrecht, Nijenoord 1
Ursula Backhausen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Lid
Ingrid Bavelaar Management ondersteuning

Ingrid Bavelaar Management ondersteuning

Locatie: Leiderdorp, Hoofdstraat 174
Ingrid Bavelaar, rol: Secretaris

Kragten B.V.

Locatie: Herten, Schoolstraat 8
Peter van den Akker, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Stanley Tjan, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsbeheer

Locatie: Rotterdam, Kleinpolderplein 5
Henk van der Maas, rol: Lid
Micha van Engelen, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Rachmaninoffplantsoen 61
Sieb van der Weide, rol: Lid

GPKL Gemeentelijk Platform K&L

Locatie: Ede, Galvanistraat 1
Berry Kok, rol: Lid
Enrico van den Bogaard, rol: Lid

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 909
Sjaak Verburg, rol: Lid

Heijmans Infra Techniek B.V.

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
Paul de Koning, rol: Lid

Heijmans NV

Locatie: Rosmalen, Graafsebaan 67
René Frinks, rol: Lid

Enexis B.V.

Locatie: 'S-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Jos Lemmens, rol: Lid
Evides Waterbedrijf

Evides Waterbedrijf

Locatie: Rotterdam, Schaardijk 150
Hein Herbermann, rol: Lid
Christian Kivit, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Taco Noordenbos, rol: Lid
Martin van Vianen, rol: Lid
Ed Wesenaar, rol: Lid
Hugo Hoenders, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte

Locatie: Amsterdam, Weesperplein 8
Michiel Wentholt, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
Hans Meijer, rol: Lid

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Ben Lambregts, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Almere, Monitorweg 29
Pedro Kooistra, rol: Lid
Mark Deuring, rol: Lid

Bilfinger Tebodin

Locatie: Den Haag, Laan van Nieuw Oost-Indië 25
Stanley Hunte, rol: Lid

Bouwend Nederland

Locatie: Zoetermeer, Zilverstraat 69
Edgar van Niekerk, rol: Lid

Deltares

Locatie: Delft, Boussinesqweg 1
Henk Kruse, rol: Lid

DNV GL

Locatie: Arnhem, Utrechtseweg 310
Wim Boone, rol: Lid

Dunea NV Duin & Water

Locatie: Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11
Mark Janssen Lok, rol: Lid

Dura Vermeer Infra landelijke projecten

Locatie: Hoofddorp, Taurusavenue 100
Jeroen Baars, rol: Lid

Programma bodem en ondergrond

Kennis- en innovatieprogramma Bodem en ondergrond

Een juist gebruik van bodem en ondergrond biedt kansen bij het oplossen van maatschappelijke opgaven. Met het kennis- en innovatieprogramma Bodem en ondergrond (KIBO) wil het ministerie van Infrastructuur en Milieu ervoor zorgen dat deze kansen beter worden benut. Veel stakeholders maken deel uit van het COB-netwerk. Daarom heeft het COB samen met de participanten in juli 2015 een plan ingediend voor het kennisproject Duurzaam assetmanagement van kleine ondergrondse infrastructuur.

Voor een samenhangend beleid voor de ondergrond is actuele kennis nodig over het ruimtegebruik. Hiervoor ontwikkelt het ministerie van IenM het kennis- en innovatieprogramma Bodem en ondergrond. Het doel is om op het vlak van klimaatverandering, gezonde leefomgeving, water, energie, infrastructuur, grondstoffen en voedselveiligheid en -zekerheid beter gebruik te maken van de kansen die bodem en ondergrond bieden.

Voor KIBO heeft het COB in 2014-2015 samen met de participanten een projectplan opgesteld gericht op kleine ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen), zie hieronder. Helaas bleek na de indiening dat KIBO niet ingericht was op de beoordeling van ingediende voorstellen en het koppelen van voorstellen aan verschillende, mogelijke financieringsbronnen. Inmiddels heeft het ministerie besloten om een nieuwe richting in te slaan en de toekenning van financiering vanuit het Bodemconvenant (in totaal tien miljoen euro) te laten verlopen via een publieke aanbesteding in vijf tranches. Hierbij zijn slechts vier van de negen thema’s van de Kennisagenda Bodem en ondergrond geselecteerd, waardoor er geen aansluiting meer is met de onderwerpen in het COB-voorstel.

De consequentie is dat er op korte termijn geen zicht is op een financiële bijdrage aan het COB-voorstel vanuit KIBO. Ook is onduidelijk of bij de volgende KIBO-aanbestedingstranches de relevante onderwerpen aan bod zullen komen. Het COB werkt daarom op andere manieren verder aan (onderdelen van) het projectplan en houdt de ontwikkelingen rondom KIBO in de gaten met het oog op eventuele aansluiting.

Kennisproject

Betrouwbare netwerken voor gas, elektriciteit, drink- en afvalwater en datacommunicatie vormen de levensaders van onze moderne maatschappij. Ze hebben dan ook een grote maatschappelijke en economische waarde. En doordat de ondergrond vol is, zeker in stedelijk gebied, ontstaan er steeds dringender opgaven rondom kabels en leidingen. Voor het slim inpassen van de infrastructuur en het voorkomen van overlast, is goed overheidsbeleid en samenwerking tussen eigenaren van netwerken nodig.

Overheidsbeleid staat bovendien niet stil. Hoewel weinig overheden specifiek voor de ondergrond beleid maken, maken zij wel beleid dat consequenties heeft voor ondergrondse netwerken. Verduurzaming is bijvoorbeeld een onderwerp dat bij zowel centrale als decentrale overheden hoog op de agenda staat. De invulling hiervan, met onder meer collectieve warmtenetten, decentrale productie van elektriciteit en (groen) gas, en initiatieven rond ‘smart cities’ leidt tot andere eisen voor kabels en leidingen.

Het ingediende kennisproject van het COB sluit nauw aan bij kennisvragen rond het beheer en de toekomstige ontwikkeling van ondergrondse netwerken. Wat het COB-netwerk wil bereiken:

Zekerheid, betrouwbaarheid, veiligheid
Nu en in de toekomst
De hoogste maatschappelijke waarde met minimale kosten

Werkpakketten

In overleg met COB-participanten en andere stakeholders zijn de doelstellingen vertaald in drie samenhangende werkpakketten.

Werkpakket 1: Slim beheer bestaande netwerken

Veel bestaande kabels en leidingen zijn zo’n vijftig jaar oud. Dit betekent volgens de gangbare inzichten en modellen voor de technische levensduur dat ze in de komende jaren aan vervanging toe zijn: een kostenpost van meer dan honderd miljard euro. Maar kloppen de inzichten en modellen wel? Bij sommige leidingen die zijn vervangen, bleek achteraf dat ze eigenlijk nog een tijd hadden kunnen meegaan. Er kunnen bovendien onverwachte storingen en breuken optreden. Een probleempunt bij het beheer van ondergrondse netwerken is dat niet altijd bekend is wat waar in de ondergrond ligt. In recente jaren is de registratie van de ligging van kabels en leidingen sterk verbeterd, maar van veel oude infrastructuur is de locatie nooit vastgelegd. Er wordt nog weinig gebruikgemaakt van detectie. Deels komt dit doordat de toepassing voor grotere gebieden relatief duur is en de betrouwbaarheid nog niet bewezen. Daarnaast is er een gebrek aan bereidheid bij stakeholders om te investeren in de ontwikkeling van technieken en het beheer van de verkregen data.

Typerend voor deze onderwerpen is dat er al veel projecten lopen of zijn afgerond, maar dat echte doorbraken uitblijven vanwege de gefragmenteerde ontwikkeling. Het COB-kennisproject brengt een groot aantal partijen samen die bereid zijn om kennis te delen en samen kansrijke onderwerpen hebben gekozen voor verdere ontwikkeling.

Het ingediende kennisproject richt zich op twee vraagstukken: enerzijds het ontwikkelen van betrouwbare lokaliseringstechnieken voor ondergrondse kabels en leidingen, anderzijds het verbeteren van de voorspellingsmodellen voor de restlevensduur van leidingen. Voor het eerste wil het COB aanhaken bij de ontwikkeling van een geavanceerde grondradar door ProRail. Het tweede vereist uitgebreider vooronderzoek. Er zal eerst een inventarisatie gemaakt worden van de verschillende modellen en hun sterktes en zwaktes. Vervolgens zullen ervaringen uitgewisseld worden in een expertgroep. Daarnaast zal er worden gekeken naar het koppelen van modellen en gegevens, en het inschatten van de risico’s van falende leidingen. De resultaten zullen gebundeld worden in praktische handreikingen en rapportages.

Werkpakket 2: Netwerken van de toekomst

Er zijn verschillende maatschappelijke trends die hogere en andere eisen stellen aan de ondergrondse kleine infrastructuur. Bijvoorbeeld de verstedelijking: hierdoor zijn er op een beperkt oppervlak meer voorzieningen nodig, waardoor het risico dat die voorzieningen elkaar hinderen, stijgt. Daarnaast is er voor zowel energie als water een verschuiving van centrale naar decentrale activiteiten. Dit betekent dat er geen grote vertakte netwerken met een centraal punt nodig zijn, maar kleine regionale netwerken, die soms onderling verbonden moeten zijn om schommelingen in vraag en aanbod te kunnen compenseren.

Naar aanleiding van deze trends wil het COB-netwerk via het kennisproject ten eerste ruimtegebruik verbeteren door bundeling van kabels en leidingen. Deze aanpak is al een aantal jaren onderwerp van onderzoek en experimenten. Stakeholders blijken echter te weinig bereidwillig om actief mee te werken. De knelpunten (technisch en niet-technisch) zullen aan de hand van praktijkcases in kaart worden gebracht. Pilotprojecten moeten uitwijzen hoe en onder welke voorwaarden kleine ondergrondse infrastructuur met bundeling goedkoper en zonder hinder aan te leggen, te beheren, te onderhouden en weer af te breken is.

De tweede onderzoeksrichting is de transitie naar ‘netwerken van de toekomst’. De ontwikkeling van toekomstige netwerken is gekoppeld aan verschillende doelstellingen, waaronder flexibiliteit. Als gebieds(her)ontwikkeling leidt tot andere eisen aan nutsvoorzieningen, zou het idealiter mogelijk moeten zijn de ondergrondse infrastructuur met behoud van efficiency en met minimale transitiekosten aan te passen. Wat betekent dit voor de inrichting? In welke mate moeten netwerken gekoppeld zijn? Aan de hand van praktijkcases zullen een aantal kennisvragen onderzocht worden. De geleerde lessen zullen vertaald worden in handreikingen voor overheden en marktpartijen die nieuwe netwerken willen ontwikkelen.

Werkpakket 3: Maximale waarde tegen minimale kosten

Bij investeringen in kleine ondergrondse infrastructuur (zowel voor aanleg als beheer) zijn stakeholders betrokken die vanuit verschillende belangen keuzes moeten maken. Dit is een complex proces, waarbij inzicht nodig is in kosten en baten. Wanneer helder is wie de baathouders zijn, kan er een goede toedeling van kosten gemaakt worden. Dat draagt eraan bij dat investeringen vanuit de overheid verdedigbaar en politiek acceptabel worden, doordat duidelijk is wanneer de maatschappelijke baten groter zijn dan de private. Het COB-onderzoek Verdienstelijke netwerken wees echter uit dat het speelveld bij het aanleggen en beheren van kabels en leidingen dermate complex is, dat het lastig is een goede maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) te maken.

Doelstelling van het kennisproject van het COB is een evenwichtig afwegingshulpmiddel te ontwikkelen dat breed inzetbaar is bij de besluitvorming rond kleine ondergrondse infrastructuur. Praktijkcases uit de andere werkpakketten dienen daarvoor als basis. Daarnaast zal er gebruikgemaakt worden van kennis van en ervaring met MKBA’s voor grote ondergrondse infrastructuur.

Mantelbuizenputconstructie

Mantelbuizenputconstructie

Status: Gereed
Type: Pilot - praktijkonderzoek - evaluatie

Vraagarticulatie
Gemeente Alphen a/d Rijn ontwikkelt in een pilotproject een zogeheten mantelbuizenputconstructie voor het droog, gebundeld, veilig en ondergronds aanbrengen en beheren van kabels en leidingen. Een evaluatie onder leiding van het COB moet duidelijk maken of de constructie in aanleg en beheer op deze locatie werkt. Ook wordt er bekeken onder welke voorwaarden het systeem als een van de geaccepteerde standaard K&L-oplossingen toepasbaar is.

Onderzoek
In juni 2016 is de aanleg van deze constructie gestart. het COB zal door middel van intervieuws met de betrokkenen dit project evalueren.

Resultaat
Een uitwerking van de intervieuw en de daarbij komende leer en knelpunten zijn in werksessies besproken, en zijn daarna gepubliceerd. De publicatie is in 2017 opgeleverd.

Vakgebieden
Kabels en leidingen

Bijeenkomsten

08-01-2015 - bijeenkomst KIBO Mantelbuizen-putconstructie


Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

J. van Toorenburg Adviesbureau voor warmte, koel en Electrotechniek

Locatie: Den Haag, De Perponchersraat 134-136
Richard van Toorenburg, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Maarten van Riel, rol: Lid

Netbeheer Nederland

Locatie: Den Haag, Anna van Buerenstraat 43
Henk van Bruchem, rol: Lid

Oasen N.V.

Locatie: Gouda, Nieuwe Gouwe O.Z. 3
Ed Vergunst, rol: Product geïnterviewd
Reggefiber group

Reggefiber group

Locatie: Rijssen, Reggesingel 12
Paul Hosselet, rol: Product geïnterviewd
Gerard Somhorst, rol: Product geïnterviewd
RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

RPS advies- en ingenieursbureau B.V.

Locatie: Leerdam, Prins Mauritsstraat 17
Henk-Jan Mebius, rol: Product geïnterviewd

VolkerWessels Telecom Infra

Locatie: Amersfoort, Modemweg 33
Theo Ellenbroek, rol: Lid

Witteveen + Bos Raadgevende Ingenieurs

Locatie: Den Haag, Alexanderstraat 21
Ingrid Bolier, rol: Adviseur
ZITAconsulting

ZITAconsulting

Locatie: Amersfoort, Gerrit van Stellingwerfstraat 84
Zita van Aggelen-Veldkamp, rol: Lid

Gemeente Alphen aan den Rijn

Locatie: Alphen Aan Den Rijn, Stadhuisplein 1
Martin van Vianen, rol: Product geïnterviewd
Taco Noordenbos, rol: Product geïnterviewd
Aad van Klaveren, rol: Product geïnterviewd
Hugo Hoenders, rol: Product geïnterviewd
Ed Wesenaar, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Paul Elzenaar, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Hugo Witteveen, rol: Lid

HOBAS Benelux B.V.

Locatie: Tiel, Marconistraat 11-10
Duco van Rijsbergen, rol: Lid

Hompe & Taselaar

Locatie: Amsterdam-duivendrecht, Van Marwijk Kooystraat 1
Frans Taselaar, rol: Lid
Richard van Ravesteijn, rol: Coordinator
4KANT Advies B.V.

4KANT Advies B.V.

Locatie: Apeldoorn, Kruizemuntstraat 96
Raymond Krukkert, rol: Projectleider

ABT B.V.

Locatie: Delft, Delftechpark 12
Ruud Arkesteijn, rol: Lid

Alliander N.V.

Locatie: Duiven, Dijkgraaf 4
Klaas van der Maas, rol: Lid

COB

Locatie: Delft, Van der Burghweg 1
Richard van Ravesteijn, rol: Opdrachtgever
Elan Wonen

Elan Wonen

Locatie: Haarlem, Meester Lottelaan 301
Chris Schaapman, rol: Initiatiefnemer

Slimme regie op de ondergrond

Slimme regie op de ondergrond

Status: Gereed
Type: Onderzoek - commissie - werkgroep

Vraagarticulatie
We realiseren ons nog vaak onvoldoende dat elke ontwikkeling bovengronds zijn weerslag kent in de ondergrond. Hoe we het beste regie moeten voeren is samen met de platformleden van ordening en ondergrond uitgekristalliseerd.

Onderzoek
Een werkgroep vanuit het platform Ordening en Ondergrond heeft eigen ervaringen, successen en mislukkingen benoemd en projecten bezocht en op basis hiervan aanbevelingen en randvoorwaarden geformuleerd voor het voeren van slimme regie.

Resultaat
De handreiking Slimme regie op de ondergrond is gratis te downloaden vanaf de kennisbank. Het COB werkt aan projecten waarin het gedachtengoed wordt toegepast in de praktijk. Zo is tijdens een praktijkbezoek aan de A2 maastricht de handreiking toegepast en verrijkt.

Vakgebieden
Ordening en waarde

Thema's
Waardering

Deelnemers
Klik op het bedrijfslogo voor de deelnemende personen

Gemeente Den Haag Dienst Stadsbeheer

Locatie: Den Haag, Spui 70
John Nieuwmans, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
John de Ruiter, rol: Lid

Gemeente Rotterdam Ingenieursbureau

Locatie: Rotterdam, Wilhelminakade 179
Petra van der Lugt, rol: Lid

Gemeente Utrecht Dienst Stadsontwikkeling

Locatie: Utrecht, Rachmaninoffplantsoen 61
Albert Jan de Vries, rol: Lid

Movares

Locatie: Utrecht, Daalseplein 100
Mark Koningen, rol: Lid

Omgevingsdienst Veluwe IJssel

Locatie: Apeldoorn, Marktplein 1
, rol: Lid

Rijkswaterstaat Leefomgeving Bodem+

Locatie: Rijswijk, Lange Kleiweg 34
Gerd de Kruif, rol: Lid

Antea Group

Locatie: Oosterhout, Beneluxweg 125
Léon Verhoeven, rol: Lid

APPM Management Consultants B.V.

Locatie: Hoofddorp, Spicalaan 8
Jantien van den Berg, rol: Coordinator

ARCADIS Nederland BV

Locatie: Amersfoort, Piet Mondriaanlaan 26
Bert van Eekelen, rol: Lid

Enexis B.V.

Locatie: 'S-hertogenbosh, Magistratenlaan 116
Theo Penders, rol: Lid

Gemeente Amsterdam Ingenieursbureau

Locatie: Amsterdam, Weesperstraat 430
Martijn Simons, rol: Lid

Koplopergroep Integrale tunnelprojecten

Integratie van civiele techniek, ICT en elektrotechniek is op dit moment een van de belangrijkste opgaven op tunnelgebied. Voor de veiligheid van rijkstunnels vormt de landelijke tunnelstandaard de basis, maar er is méér nodig om deze werelden bij elkaar te brengen. Hiervoor heeft het COB een koplopergroep opgericht.

Tijdens zijn sessie op het COB-congres 2013 gaf Landelijk Tunnelregisseur Jaap Heijboer het startsein voor de koplopergroep: een groep professionals die zich bewezen hebben op het gebied van tunnelveiligheid én in het verbinden van civiel, TTI, ICT en systems engineering. Het doel van de koplopers was een impuls te geven aan integraal denken en werken binnen een tunnelproject, en het bouwen en beheren van tunnels zo snel mogelijk weer ‘business as usual’ te maken.

Binnen de koplopergroep zijn steeds drie hoofdvragen aan de orde geweest:

  1. Zijn tunnels nu dan niet business as usual?
    Is er wel een probleem? En zo ja, gaat dit niet vanzelf over, wanneer de markt zich heeft aangepast aan de nieuwe situatie met een landelijke tunnelstandaard?
  2. Wat zijn de drempels?
    Wat gaat er eigenlijk precies mis? Hoe ziet het probleem eruit? Gaat het om nieuwe tunnels, bestaande tunnels, bepaalde issues, onderdelen, of werkwijzen?
  3. Wat zijn oplossingsrichtingen?
    In welk domein valt echte winst te behalen? En op welke manier kan de koplopergroep daar het verschil in maken?

De koplopergroep heeft twee jaar lang, zowel plenair als in subgroepen, drempels voor integraal samenwerken in projecten gedefinieerd en oplossingsrichtingen aangedragen en uitgewerkt. Ongeveer vijfentwintig personen uit het netwerk zijn betrokken geweest bij de uitwerking van de volgende onderwerpen:

  • Wederzijdse nieuwsgierigheid
  • Meten is weten
  • Integraal ontwerpen als EMVI-criterium
  • Van abstracte vraag naar concreet werkpakket
  • Wat vraagt opdrachtgever en wat interpreteert opdrachtnemer
  • Goed is goed genoeg

De resultaten zijn deels direct toegepast in de betrokken organisaties via memo’s en visiedocumenten. De uitwerking van het onderwerp Wederzijdse nieuwsgierigheid is gepubliceerd in een rapport (zie rechts). Vanuit de koplopergroep zijn daarnaast nieuwe initiatieven ontstaan, zoals het expertteam voor de renovatie van de Maastunnel.

Tussen 2013 en 2016 is gebleken dat het in tunnelprojecten goed gebruik begint te worden om na te denken over integrale samenwerking. De koplopers hebben daaraan hun steentje bijgedragen, waarmee het doel van de koplopergroep is bereikt. Per 1 januari 2016 is de koplopergroep daarom opgeheven.

Zero Energy tunnel-onderzoek opmaat voor praktijkproef

Energieneutrale tunnels zijn mogelijk. Niet alleen in nieuwbouw, ook bij renovatie. Dat blijkt uit het onderzoek Zero Energy Tunnel: renewable Energy Generation and Reduction of Energy Consumption van Rimma Dzuhusupova aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Een combinatie van bewezen technieken op het gebied van energiebesparing, toepassing van ter plaatse duurzaam opgewekte energie en ventilatiesystemen die de luchtkwaliteit binnen en buiten tunnels verbeteren, kan nu al een energieneutrale tunnel opleveren. Niets staat volgens promovenda Rimma Dzuhusupova (TU Eindhoven) en KIEN-directeur Adrie van Duijne een praktijktoepassing nog in de weg.

De conclusie dat een energieneutrale tunnel haalbaar is met bestaande, bewezen technologie, kan voor opdrachtgevers een eyeopener zijn, denkt Rimma Dzuhusupova.

“Opdrachtgevers zijn vaak niet geïnteresseerd in het investeren in energiebesparende maatregelen, in de veronderstelling dat het niet rendabel is. Met mijn eenjarig onderzoek heb ik aangetoond dat het mogelijk is om met behulp van bewezen technologie een energieneutrale tunnel te bouwen die past binnen de rendementseisen; een terugverdientijd van maximaal 25 jaar.”

“Verder onderzoek moet overigens nog wel duidelijk maken welke techniek je in welke situatie moet toepassen. In een praktijksituatie waar de omstandigheden bekend zijn en je niet hoeft te rekenen op basis van een virtuele standaardtunnel, kun je preciezer rekenen. Er is nog veel te onderzoeken. Ik hoop dat anderen dit onderwerp oppakken en er verder mee willen gaan.”

Adrie van Duijne, directeur van het Knooppunt Innovatie Elektrotechniek Nederland (Stichting KIEN): “KIEN wil verder met dit onderzoek. Alle grote installatiebedrijven zien het belang ervan. De volgende stap is een pilottunnel. De contacten daarvoor zijn gelegd. Rijkswaterstaat heeft zich in ieder geval al zeer betrokken getoond. Daar ziet men met name de luchtkwaliteit als een groot probleem. Na de zomer willen we met opdrachtgevers, waaronder ook gemeenten, en de installatiewereld een werkgroep vormen die zo’n praktijkproject mogelijk moet maken. Doel is een productconcept te ontwikkelen waar we als BV Nederland ook exportkansen mee creëren. We zien de grootste problemen in bestaande tunnels en verwachten dan ook dat de grootste kansen in renovatieprojecten liggen.”

Tunnelinstallaties

Rimma Dzuhusupova onderscheidt in haar onderzoek verschillende systemen die van invloed zijn op het totale energieverbruik van een tunnel. Naast grootverbruikers verlichting en ventilatie zijn dat pompen, verkeersinstallaties, brandbestrijdings-systemen, communicatiemiddelen, energiesubsystemen en gebouwgebonden installaties (o.a. verwarming en koeling kantoren).

Gemiddelde Nederlandse tunnel

Met behulp van Rijkswaterstaat en Croon Elektrotechniek heeft Rimma Dzuhusupova voor haar berekeningen een virtuele tunnel gedefinieerd met twee tunnelbuizen met een lengte van een kilometer, die tijdens de spits 5.000 voertuigen per uur te verwerken krijgt. Doel was om die tunnel zo te ontwerpen en in te richten dat deze het milieu niet belast en aantoonbare voordelen biedt voor opdrachtgevers. Er is ook gekeken naar de nieuwe Tunnelstandaard. “Rijkswaterstaat was een van de participanten in het onderzoek en heeft mij gedurende de totstandkoming van de Tunnelstandaard al inzicht gegeven in onderliggende documenten, zodat ik daar rekening mee kon houden”, aldus Rimma Dzuhusupova. Of het ontwerp daadwerkelijk binnen de standaard past, moet ook blijken uit de pilot.

Energiereductie

Tunnels hebben een veel groter geïnstalleerd vermogen dan dat er daadwerkelijk wordt gebruikt. Dat surplus zit grotendeels in de voorzieningen voor de ventilatievoorzieningen die alleen bij calamiteiten volledig worden ingezet. Kijkend naar het gemiddelde van de data van de DrechttunnelHeinenoordtunnelBeneluxtunnel en Coentunnel, komt Dzuhusupova tot de conclusie dat 53% van de daadwerkelijke energieconsumptie in tunnels voor verlichting wordt gebruikt. Toepassing van led-verlichting verlaagt de totale energieconsumptie van een tunnel met 12%, met een redelijke terugverdientijd. Op basis van door Croon Elektrotechniek ter beschikking gestelde data blijkt dat een gemiddelde tunnel 6,6 MWh/km per jaar verbruikt.

Het jaarlijks verbruik van een tunnel met gangbare verlichting en ventilatie (links) en van een tunnel met o.a. LED-verlichting en ventilatie ter bevordering van de luchtdoorstroom (rechts).

Het jaarlijks verbruik van een gangbare tunnel (rechts) en van een tunnel met energiezuinige installaties en eigen windturbines om energie op te wekken (links).

Naast beperking van energieverbruik en CO2-uitstoot betekent toepassing van led-verlichting ook dat de beschikbaarheid van de tunnel toeneemt als gevolg van een lagere onderhoudsinterval. Bovendien kan de intensiteit van led-verlichting gemakkelijker worden aangepast aan weersomstandigheden, het lichtniveau buiten de tunnel en de verkeersintensiteit. In Nederland is led-verlichting overigens al toegepast in onder andere de Vlaketunnel en de Heinenoordtunnel.

Luchtkwaliteit

Onderzoek naar beperking van energieverbruik voor ventilatiedoeleinden heeft Dzuhusupova gekoppeld aan de mogelijkheden om de luchtkwaliteit buiten de tunnel te verbeteren. Tot heden is alleen bij de Coentunnel een ventilatiesysteem geïnstalleerd met 25 meter hoge emissieschachten, dat voorkomt dat emissiewaarden direct buiten de tunnel te hoog oplopen. Rimma Dzuhusupova: “De daarvoor benodigde energie bedraagt veertig procent van het totale energieverbruik in de tunnel. Ik heb onderzoek gedaan naar systemen met filters, zoals die in onder andere Oostenrijk, Japan en Noorwegen al zijn toegepast. Mechanische filters en koolfilters zijn vanuit energieoogpunt de beste oplossing, maar vergen veel onderhoud. Een combinatie met elektrostatisch filter of koudeplasmatechnologie kan, afhankelijk van de situatie, tot optimalisatie leiden. Verder kan luchtreiniging gecombineerd worden met warmtecirculatie, waardoor de door voertuigen in de tunnel opgewekte warmte kan worden gewonnen voor hergebruik.”

Energieopwekking

Na optimalisatie van de bestaande systemen is er nog geen sprake van een volledig energieneutrale (zero energy) tunnel. Daarvoor is opwekking van hernieuwbare energie nodig. In de modeltunnel die voor de berekeningen is gebruikt, zou sprake moeten zijn van 1.000 m2 photovoltaïsche cellen (zonnepanelen) en twee windturbines met een vermogen van 0,5 MW. Dzuhusupova stelt in het onderzoek: “De introductie van hernieuwbare energiebronnen is technisch gezien een uitdaging. We kunnen echter concluderen dat met het voorgestelde nieuwe ontwerp het beoogde doel wordt bereikt: reductie van energiegebruik, verbetering van de luchtkwaliteit binnen en buiten de tunnel en opwekking van hernieuwbare energie om de tunnel daadwerkelijk energieneutraal te maken.”

‘Meningen worden zo weer eens ter discussie gesteld’

William van Niekerk

Directeur Corporate Social Responsibility bij de Koninklijke BAM Groep
Ambassadeur Tunnels en Bouwputten bij het COB

“Goed dat in een tijd waarin duurzaamheid steeds belangrijker wordt, dit soort onderzoeken plaatsvinden, waarin wordt gekeken of met de laatste stand van de techniek energieneutrale objecten zoals tunnels haalbaar zijn voor marktpartijen. Met een contractvorm waarbij de aannemer niet alleen de tunnel bouwt, maar ook voor langere tijd verantwoordelijk is voor het beheer en de energieconsumptie van een object, kan een kostenoptimalisatie over een groot gedeelte van de levenscyclus plaatsvinden en worden dit soort toepassingen haalbaar. Meningen gevormd op basis van verouderde technieken worden zo weer eens ter discussie gesteld en dit kan tot verrassende inzichten leiden.

Door het betrekken van zowel opdrachtgevers als bouwbedrijven in het onderzoek kan er een reëel beeld van de te verwachten besparingen worden verkregen. Het integreren van de energievoorziening van infra-objecten in smart grids en aansluiting zoeken bij initiatieven zoals die van het Smart Energy Collective kan misschien nog meer mogelijkheden bieden tot het beperken van energieconsumptie.”

Slechts honderd uur nachtelijke afsluiting

Zestien nachtsluitingen (een tunnelbuis per keer) zijn nodig om de renovatie helemaal af te ronden. Dat betekent dat er gedurende de hele renovatie effectief niet meer dan honderd uur in de tunnel wordt gewerkt. Jan Verbrugge, projectleider NV Westerscheldetunnel, en Christian Braat (projectleider Westerscheldetunnel Maintenance, Croonwolter&dros) leggen uit hoe dat kan.

Het eerste halfuur is het even dringen. Dan moeten honderden medewerkers en tachtig tot negentig voertuigen zo snel mogelijk de tunnel in. Daarna verdeelt de groep mensen die werken aan renovatie van de technische installaties van de tunnel zich over de 6,6 kilometer tunnelbuis en kan iedereen effectief aan de slag.

De renovatie van de Westerscheldertunnel begon eind 2016 met de aanleg van een nieuw glasvezelnetwerk en moet op 1 juli 2018 zijn afgerond. Bij de planvorming in 2012 lag al meteen het accent op het voorkomen van hinder. De Westerscheldetunnel vormt de verbinding tussen Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen. Er is geen redelijke alternatieve route. Daarom stond van meet af aan vast dat er van afsluiting geen sprake kon zijn, met uitzondering van afsluiting zoals dat al voor regulier onderhoud gebeurt: niet meer dan een buis tegelijk gedurende de nachtelijke uren van 21.00 tot 03.30 uur. In de aanbesteding was beperking van overlast een belangrijk EMVI-criterium dat voor zeventig procent meetelde. De winnende combinatie Croonwolter&dros, Mobilis en BAM was niet de goedkoopste aanbieder, maar scoorde hoog met een plan waarbij er niet meer nachtelijke deelafsluitingen nodig zijn dan normaal gesproken al voor regulier onderhoud zijn ingepland. Kortom, het bleek mogelijk de renovatie uit te voeren zonder dat de gebruikers daarvan enige extra overlast zouden ondervinden.

rgdgdrgdr

(Foto: NV Westerscheldetunnel)

De renovatie omvat vervanging van de technische verkeersinstallaties, zoals de stilstandsdetectie, verkeerssignalering en communicatiesystemen en video-, omroep- en noodtelefooninstallaties. Ook alle besturingscomputers, netwerken, glasvezelverbindingen en bedieningssystemen voor de operators komen aan bod. De renovatie kost 18 miljoen euro. Het contract bevat ook een optie voor nog eens twee jaar, omdat rond 2033 een nieuwe tunnelrenovatie nodig zal zijn: die kan dan eventueel ook door dezelfde aannemer uitgevoerd worden.

Stap voor stap

De renovatie wordt beheerst aangepakt; de kans op verrassingen is beperkt. Op 8 mei 2017 is eerst het nieuwe tunnelbesturingssyteem in gebruik genomen. Daarmee werd de basis gelegd voor een gecontroleerde stapsgewijze uitvoering. Er is na de renovatie geen nieuwe openstellingsvergunning nodig, omdat er geen sprake is van een ‘wezenlijke wijziging van gebruik’. Jan Verbrugge: “We hoefden alleen aan te tonen dat het om dezelfde functionaliteit ging zoals beschreven in de software, zodat we daarna stukje voor stukje nieuwe veiligheidssystemen kunnen toevoegen en koppelen aan het tunnelbesturingssysteem. Elk systeem wordt eerst parallel opgebouwd, geïnstalleerd en een maand lang aangezet zonder dat de functionaliteit al wordt gebruikt. Pas wanneer een systeem stabiel draait, integreren we de nieuwe functionaliteit in de besturing. Enkele veiligheidssystemen, zoals de signaalborden, zijn wel vooraf geïnstalleerd, om de besturing direct zo optimaal mogelijk in te richten.”

Voor de ingebruikname van het tunnelbesturingssyteem werd een ‘generale openbare repetitie’ gehouden, waarbij oude installaties vast werden aangesloten op de nieuwe besturing. Dit leverde veel nuttige informatie op voor de juiste configuratie van de nieuwe tunnelbesturing. De omzetting kon met succes in een nacht worden uitgevoerd. Ook gedurende de rest van het renovatieproces wordt er na elke stap getest. Jan Verbrugge: “Na elke download worden steeds alle veiligheidstesten uitgevoerd, waardoor de ‘eindtest’ na de renovatie bijna een formaliteit zal zijn.”

Tijdwinst op de werkvloer

Op componentniveau wordt tijdwinst geboekt door alle handelingen minutieus voor te bereiden, tot op het niveau van het benodigde aantal boorgaten. Zo wordt het mogelijk dat de werkzaamheden ín de tunnel tot de genoemde zestien nachtelijke afsluitingen beperkt kunnen worden. Christian Braat: “Als je zo weinig tijd tot je beschikking hebt, moet je de benodigde handelingen zo veel mogelijk vooraf doen en het aantal handelingen in de tunnel beperken. Zo hebben we de luidsprekers opgehangen aan beugels, zodat we per luidspreker niet tien, maar vier gaten hoeven te boren. Met in totaal 275 luidsprekers is de tijdwinst groot.”

Het soepele verloop van de renovatie komt volgens Christian Braat ook doordat de NV Westerscheldetunnel er niet voor heeft gekozen om de renovatie separaat aan te besteden maar integraal in het twintigjarig onderhoudscontract op te nemen. “Daardoor hebben we de complete keten steeds van A tot Z in beeld. Van camera tot en met de bedieningsruimte. Zo worden ruis en afstemmingsproblemen voorkomen. We kunnen echt als ‘system integrator’ werken. Ook het feit dat onderhoud en renovatie bij een bedrijf zijn ondergebracht, biedt voordelen. Er wordt goed samengewerkt. Onderling, maar ook tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Jan Verbrugge: “Er wordt weleens functioneel gemopperd, maar veiligheid, beschikbaar en betrouwbaar zijn gedeelde belangen. Dat geeft binding.”

Samenwerking als succesfactor geldt ook voor de afstemming binnen de organisatie van NV Westerscheldetunnel. Jan Verbrugge: “In de voorbereiding hebben we het accent op prototyping gelegd. Nog voordat er ook maar iets was ontworpen, hebben we concreet, aan de hand van plaatjes, aan de operators laten zien wat er ging veranderen. We hebben hun mening gevraagd en waar nodig aanpassingen gedaan. Er zijn twee operators die ook meegaan naar fabriekstesten. Zij krijgen straks op hun scherm wat ze al kennen uit de voorbereidende fase en kunnen toelichting geven aan collega’s. Dat draagt bij aan de acceptatie. Met deze aanpak hadden we al in een heel vroeg stadium een basisafstemming, met als gevolg dat het testen heel gecontroleerd en zonder haperingen kan plaatsvinden. De operationele bedrijfsvoering, van ontwerp tot realisatie, is hiermee verbeterd.”

“De operators krijgen straks op hun scherm wat ze al kennen uit de voorbereidende fase en kunnen toelichting geven aan collega’s. Dat draagt bij aan de acceptatie.”

Innovatie

Omdat de ontwikkelingen op tunneltechnisch gebied snel gaan, heeft NV Westerscheldetunnel in de aanloop naar de renovatie een state-of-the-art-onderzoek uitgevoerd. Jan Verbrugge: “In het contract uit 2011 hebben we de renovatie beschreven vanuit reversed engineering op het prijspeil van 2011. Daarbij hebben we een clausule opgenomen die het mogelijk maakt dat opdrachtgever en opdrachtnemer in gezamenlijk overleg kunnen besluiten om nieuwe systemen toe te passen. Wat voor technische mogelijkheden zijn er nu om te voldoen aan de veiligheidseisen en aan de wensen van de klant? We hebben gezamenlijk nadrukkelijk gekeken naar de maakbaarheid en onderhoudbaarheid: is de oplossing te realiseren terwijl de tunnel open blijft, en wat zijn de consequenties op de lange termijn?”

Jan Verbrugge vervolgt: “De state-of-the-art-aanpak is voor dit renovatieproces heel mooi uitgepakt. Het heeft er onder andere toe geleid dat we een nieuw systeem voor stilstanddetectie gaan toepassen, waarbij elk gedetecteerd voertuig uniek is. Daarmee is het niet langer mogelijk dat een voertuig ongemerkt stil komt te staan in de tunnel en worden valse meldingen geëlimineerd. Het uit Duitsland afkomstige systeem is in Nederland nog niet eerder toegepast in wegtunnels. De detectielussen zitten er al in, en deze zomer gaat de elektronica erin en gaan we parallel testen.”

Velsen, Renovatie Velsertunnel

De Velsertunnel is de oudste snelwegtunnel van Nederland. Hij loopt onder het Noordzeekanaal tussen IJmuiden en Beverwijk en ging in 1957 open voor het verkeer. Bijna zestig jaar na de opening was de bijna 800 meter lange tunnel toe aan groot onderhoud. Op 16 januari 2017 ging de tunnel na een renovatie van negen maanden weer open voor het verkeer.

De Velsertunnel is flink opgeknapt. Dat is belangrijk, want de tunnel is een belangrijke schakel in het Noord-Hollandse wegennet. Per dag rijden er ongeveer 65.000 voertuigen doorheen. Door de renovatie voldoet de tunnel aan de nieuwe Tunnelwet en kan het verkeer ook in de toekomst vlot en veilig door de tunnel rijden.

De Velsertunnel is de oudste snelwegtunnel van Nederland. (Foto: Flickr/free photos)

De Velsertunnel was anno 2015 de enige bestaande rijkstunnel die niet voldeed aan de veiligheidsnorm, zoals die in de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels is vastgelegd. Diverse tunneltechnische installaties waren verouderd, waaronder het ventilatiesysteem en het blussysteem. Verder waren er ieder jaar incidenten met te hoge vrachtwagens die vast komen te zitten in de tunnel. Deze incidenten leidden tot schade aan de tunnel en veroorzaakten verkeersoverlast.

Renovatie

Bij de renovatie zijn de tunnelbuizen met twaalf centimeter verhoogd en is een nieuw ventilatiesysteem aangebracht. Bij brand in de tunnel wordt rook niet langer via de ventilatietorens naar boven afgezogen, maar door ventilatoren in de rijrichting de tunnel uitgeblazen. Verder zijn de tunneltechnische installaties vernieuwd en aangesloten op een verkeerscentrale. Ook zijn de vluchtwegen aangepast, liggen de vluchtdeuren minder ver uit elkaar, is alle betonschade gerepareerd en is het wegdek vernieuwd. De ventilatietorens voorzien nu vijf vluchtruimtes onderin de tunnel van frisse lucht.

De renovatie is aanbesteed als een ‘Design, Construct & Maintenance’-contract. Na oplevering is de opdrachtnemer, het consortium Hyacint, nog zeven jaar verantwoordelijk voor het tunnelonderhoud.

Na de voorlopige gunning in februari 2014 hield Hyacint direct scrumsessies met opdrachtgever Rijkswaterstaat. Doel van deze aanpak, die nieuw was in de civiele wereld, was het verhelderen van de contracteisen en het krijgen van overeenstemming. De voorbereidende werkzaamheden voor de renovatie zijn eind 2015 gestart. Tijdens de renovatie zelf, die in het voorjaar van 2016 begon, was de tunnel negen maanden dicht voor al het verkeer om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden veilig konden worden uitgevoerd. Om verkeershinder te beperken en de bereikbaarheid van de regio op peil te houden, had Rijkswaterstaat allerlei maatregelen getroffen, zoals het aanleggen van omleidingsroutes en tijdelijke verbindingswegen en het uitvoeren van mobiliteitsplannen.

Toen de Velsertunnel dicht was, werd het verkeer omgeleid door de Wijkertunnel. Voor verkeer van zuid naar noord had Rijkswaterstaat vier tijdelijke verbindingswegen aangelegd: de zogeheten keerlussen.

Historie

De Velsertunnel is gebouwd volgens de openbouwputmethode Hiervoor is gekozen vanwege een kleilaag in de ondergrond op 16 meter beneden NAP. Door deze kleilaag kon geen gebruik worden gemaakt van de afzinktechniek, omdat de afzinksleuf de kleilaag zou doorsnijden. Dat zou ertoe leiden dat zout water zich zou vermengen met het zoete grondwater.

De bouwput is toentertijd in fases aangelegd. Eerst is een bouwkuip gemaakt vanaf de zuidoever van het Noordzeekanaal. Deze bouwput was 300 meter lang. Hierna is er in het midden van het kanaal een eiland gemaakt, waarna de noordzijde van het kanaal is afgesloten met damwanden. Nadat deze bouwput is uitgegraven, is het noordelijke deel van de tunnel gebouwd en zijn beide delen op elkaar aangesloten.

Voor de ventilatie van de tunnelbuizen zijn zowel aan de zuid- als noordkant ventilatietorens gebouwd in de vorm van gestileerde hyacinten. De lage torens zijn ruim 16 meter hoog, de hoge ruim 31 meter.

Help, de tunnel mag niet open!

Het uitblijven van openstellingsvergunningen voor de Roer- en Swalmentunnel in de A72 en de Leidsche Rijntunnel in de A2 bij Utrecht plakt aan het imago van tunnelbouwend Nederland als kauwgum onder een schoenzool. Hoe lossen we dit probleem op? Met de tunnelstandaard als vaste richtlijn voor alle tunnelprojecten in Nederland? Of is herijking van het veiligheidsdenken op z’n plaats? Kortom, kiezen we voor een gestroomlijnd proces waarin mogelijke problemen tijdig worden afgevangen, of doen die problemen zich eigenlijk niet voor als je op een andere manier naar risico’s kijkt?

In de praktijk blijkt er geen sprake van een tegenstelling. Evert Worm, voormalig veiligheidsbeambte wegtunnels van Rijkswaterstaat en ambassadeur van het COB-platform Veiligheid en Veiligheidsbeleving, prijst de tunnelstandaard en pleit tegelijkertijd voor een realistische kijk op het benodigde veiligheidsniveau. Paul Janssen, projectleider voor  de Rotterdamsebaan, omarmt de tunnelstandaard eveneens, maar blijft tegelijkertijd alert op onnodige, kostenverhogende zekerstellingen. Paul Janssen: “Laat ik vooropstellen dat tunnels al hartstikke veilig zijn. De Hubertustunnel doorstond de Europese tunneltest met glans en werd door de ANWB uitgeroepen tot veiligste tunnel. En die tunnel is nog niet volgens de tunnelstandaard gebouwd. Daar zit het ‘m dus niet in. Ik ben het met Evert Worm eens dat je bij alle extra maatregelen moet afwegen wat het extra nut is. Tunnels zijn nu al het meest veilige deel van de snelweg.”

Evert Worm schreef begin 2012 in het COB-cahier Rode draden voor de toekomst: “Rijkswaterstaat heeft met de ontwikkeling van de standaard voor wegtunnels een reuzenstap gemaakt. Er is inmiddels een implementatietraject gestart waaruit waarschijnlijk nog de nodige optimalisaties gaan komen.” En in hetzelfde stuk: “De invulling [..] met concrete maatregelen in een juiste onderlinge samenhang bepaalt het uiteindelijk te realiseren veiligheidsniveau. Dat veiligheidsniveau is, als het over (weg)tunnels gaat, de laatste jaren een voortdurende bron van discussies gebleken. Daarbij is de lat qua uitrustingsniveau steeds hoger gelegd. De vraag is of dat terecht is. Veiligheid kan immers niet ten koste van alles.” Paul Janssen, projectleider van de Rotterdamsebaan, staat voor een praktische koers. Hij kiest voor gebruik van de tunnelstandaard waar mogelijk en blijft tegelijkertijd goed kijken wat passend is voor zijn project.

Stadstunnels
Bij de A2Maastricht, de A4 Delft-Schiedam en Combiplan Nijverdal wordt al gewerkt met de nieuwe tunnelstandaard. Bij de tunnel in de Rotterdamsebaan in Den Haag is men tot de conclusie gekomen dat negentig procent van de tunnelstandaard ook toepasbaar is voor deze stadstunnel. Paul Janssen: “We hebben de nieuwe tunnelstandaard van meet af aan opgepakt. De tunnelstandaard is weliswaar voor rijkstunnels ontwikkeld, maar is in eerste aanleg ook geschikt voor gemeentelijke tunnels. Het is in ieders belang dat de tunnelstandaard breed toepasbaar is. Daarmee wordt uitwisseling van kennis en ervaring makkelijker. Aannemers overal in het land leren nu om met de tunnelstandaard te werken, en dat is belangrijk voor de opdrachtgever, zoals in dit geval de gemeente Den Haag.”

“Maar dat neemt niet weg dat er onderdelen zijn die meer des Rijks zijn en waar je in stadstunnels minder mee kunt. Zo hebben we bij de Rotterdamsebaan te maken met een maximumsnelheid van zeventig kilometer per uur en is de beschikbaarheid minder cruciaal dan bij bijvoorbeeld de A73. Als de tunnel in de A73 eruit ligt, is dat een groot probleem. Als dat bij de Rotterdamsebaan gebeurt, zijn nog steeds de routes beschikbaar die er nu ook al zijn. Daarin wijken we dus af.”

Kennis neem je mee
“Aanvullend hebben we te maken met het feit dat we met de Koningstunnel en de Hubertustunnel in Den Haag al twee tunnels hebben waarvoor lokale coderingen gelden. Dat is Haags gemeengoed en daar ga je dan niet omwille van een tunnelstandaard aan morrelen. Al met al schat ik in dat we de tunnelstandaard voor negentig procent adopteren. Dat is in ons belang, want zelf het wiel uitvinden is altijd onhandig. Kennis neem je mee. Ik ben destijds bijvoorbeeld bij de Hubertustunnel betrokken geweest, en ook daar hebben we dingen geleerd die in dit project van pas komen. Dat is een voortschrijdend proces, dat door de tunnelstandaard gestroomlijnd wordt en fouten voorkomt.”

“Een wezenlijk verschil met rijkstunnels is dat bij de Rotterdamsebaan de opdrachtgever zelf de openstellingsvergunning moet afgeven en verantwoordelijk is voor beheer en onderhoud. Daarmee voorkom je een belangrijk probleem, dat Evert Worm ook benoemt en dat prof. dr. Ira Helsloot beschrijft: als je niet hoeft te betalen, kun je alles eisen. Je kunt je inderdaad beter richten op de veiligheid buiten de tunnels, omdat je daar voor hetzelfde geld veel meer kunt bereiken. Het probleem van extra eisen als gevolg van de verschillende verantwoordelijkheden hebben we ook tijdens de aanleg van de Hubertustunnel al onderkend. Destijds heb ik meteen de veiligheidsadviseur van de burgemeester, in dat geval de brandweercommandant, bij het project betrokken. Daarmee werd hij medeverantwoordelijk. Bovendien zat hij als adviseur aan tafel bij de politiek en kon hij zijn mening geven over de financiële kant. Of er geld moest komen voor een zinloze extra nooddeur of dat het geld beter anders besteed kan worden.”

Standaardisatie leidt tot optimalisatie
Negentig procent van de tunnelstandaard adopteren voor de Rotterdamsebaan neemt voor Paul Janssen de behoefte aan een standaard voor stadstunnels niet weg. Verdergaande standaardisatie leidt in zijn visie per definitie tot optimalisatie van het proces en daarmee ook tot faalkostenreductie. Paul Janssen: “We moeten toe naar een situatie waarin de tunnelstandaard ook voor stadstunnels volledig leidend kan zijn, zodat, als je kunt aantonen dat je volgens de tunnelstandaard hebt gewerkt, er automatisch een openstellingsvergunning wordt verleend. Daarmee voorkom je dat elke bestuurder er zijn eigen plasje over kan doen. Wat mij betreft wordt de tunnelstandaard dus uitgebreid met een eenvoudige checklist. Als die klopt, is het veilig en kan de openstellingsvergunning worden verleend. De tunnelstandaard is een handleiding en geen wet, maar ik kan me voorstellen dat de minister andere instrumenten heeft om zo’n werkwijze af te dwingen.”

Standaardisatie is volgens Paul Janssen in meer opzichten van belang. Niet alleen met het oog op de veiligheid van de weggebruiker, maar vanuit het belang van de hele sector. Paul Janssen: “Bij elk project wordt opnieuw een studie gedaan naar de juiste diameter van de tunnel. Dat kost veel geld en is niet nodig. We kunnen volstaan met een paar standaardmaten, afhankelijk van het gebruik. Ondergronds bouwen wordt dan simpeler en goedkoper. Dat is ook mijn belang, want dan kunnen we meer tunnels bouwen. Maar het draagt ook bij aan de veiligheid. Als je volgens de tunnelstandaard hebt gewerkt, kun je dat kopiëren naar de volgende tunnel, waarvoor dezelfde uitgangspunten gelden.”

Pionieren met waterleidingen

Dunea heeft een nieuwe techniek ontwikkeld om distributieleidingen voor drinkwater goedkoper en met minder overlast voor bewoners te saneren. Door een stevige ballon op te blazen in de leiding, hoeft het water voor andere aansluitingen op dezelfde leiding niet te worden onderbroken. Zo kan een leiding in kleinere delen worden vervangen.

Op de IJsselkade in Leiden zijn Dunea-monteurs Peter van de Burg en Mario Kreber al vroeg bezig met de voorbereidingen. Er moet over een lengte van dertig meter een gietijzeren leiding worden vervangen. Nadat de waterleiding met een graafmachine is blootgelegd, wordt een gat in de oude distributieleiding geboord. Daarna brengen de monteurs via het gat een blaas (ballon) in de buis. De blaas wordt opgepompt en sluit de buis luchtdicht af. Vervolgens kan de oude buis worden verwijderd. Op de nieuwe leiding komt een speciale afsluitbare koppeling, waarop de volgende dag wordt voortgebouwd. Het is een nieuwe techniek waarmee Dunea nu ervaring opdoet.

“Geweldig. Je hoeft geen noodleidingen meer aan te leggen”, zegt Peter. “Bovendien zitten onze klanten minder lang zonder water. In plaats van een hele wijk af te sluiten, hoeven we alleen het water in de straat waar we de leiding vervangen tijdelijk af te sluiten.”

Geen noodleiding

Het idee ontstond binnen MOC-operationeel, de afdeling die nadenkt over materialen en methodieken. André Koning en Michel Helgers werkten het verder uit: “We wilden een manier bedenken om distributieleidingen te saneren zonder aanleg van noodleidingen. Een noodleiding leggen en weer weghalen, betekent veel graafwerkzaamheden, en het bedraagt al snel een derde van de totale saneringskosten. Bovendien wordt de noodleiding vaak maar één keer gebruikt en daarna weggegooid. Werken zonder noodleidingen is dus minder belastend voor het milieu.”

Per jaar vervangt Dunea vijfendertig kilometer aan leidingen in vele projecten. Peter: “We vervangen met de nieuwe methodiek gemiddeld dertig tot veertig meter op een dag. In de pilot testen we onder meer hoe de blaas zich houdt bij gietijzeren leidingen. De binnenkant van dit type leidingen is soms wat ruw. We testen of de blaas daartegen bestand is en niet beschadigt raakt of knapt. Tot nu toe is dat niet gebeurd. De eerste bevindingen zijn positief!”

Om half twaalf ’s ochtends is de dagproductie van de pilot al gehaald: dertig meter oude distributieleiding is vervangen door een nieuwe pvc buis met een diameter van honderdtien millimeter. Daarna kan de graafsleuf weer dichtgegooid worden met zand. De mannen nemen na gedane arbeid eerst even pauze in de schaftkeet met koffie en een paar flinke boterhammen met spek. André Koning vertelt dat ze de nieuwe techniek al een naam hebben gegeven: de HELKO-methodiek. “HEL is van Helgers en KO is van Koning”, legt Andre glimlachend uit.

Reacties

Het is goed mogelijk dat de techniek straks in het hele land navolging krijgt. Andere waterbedrijven kwamen al langs op de IJsselkade om te kijken hoe de techniek werkt. Een klantbelevingsonderzoek maakte ook onderdeel uit van de pilot. In de nabijgelegen Spaarnestraat vertelde een bewoner: “Het is gebruikelijk dat bij het vervangen van de leidingen de straat twee tot drie keer open gaat, maar bij ons was het binnen een dag gepiept. ’s Ochtends werd de straat opengebroken en toen ik ’s middags van mijn werk thuiskwam, lagen de stoeptegels er alweer in.”

Omdat het water tijdelijk wordt afgesloten en het een pilot is, stelt Dunea waterflessen beschikbaar voor de bewoners. De volgende ochtend wordt het water bemonsterd volgens de standaardprocedure. De bewoners krijgen het advies om de eerste vier dagen alleen water te drinken nadat het is gekookt. “Ik hoorde van mijn vrouw dat het water slechts kort is afgesloten”, aldus de bewoner. “Ze hielden ons netjes op de hoogte.”

Peter en André brengen de blaas in de buis. (Foto: Dunea)

Dit was de Onderbreking Assetmanagement

Bekijk een ander koffietafelboek: