Tunnelprogramma

Ruimtedruk, mobiliteitsdruk, smart mobility, big data, de veranderende overheid, de mondige burger, de energietransitie en klimaatadaptatie zijn de belangrijkste ontwikkelingen die op ons af komen. De verkenning van het COB in 2016 heeft geresulteerd in een visie op de tunnel van de toekomst. Deze langetermijnvisie op tunnels is vertaald naar een praktisch programma voor de komende vijf jaar met een doorkijkje naar 2050.

Na een intensief traject met experts binnen en buiten het COB-netwerk, werd in december 2016 de langetermijnvisie op tunnels in Nederland gepresenteerd. Het doel: een referentiekader bieden voor toekomstige onderzoeksen praktijkprojecten om tunnelrenovaties en de bouw van nieuwe tunnels proactief, slimmer en beter op te pakken. In 2017 is – net zo intensief – verder gewerkt aan de praktische vertaling: hoe maken we de visie werkelijkheid? Het resultaat is tunnelprogramma met vier ontwikkellijnen voor de komende vijf jaar. Voor twee ontwikkellijnen staan inmiddels negen projecten in de steigers, zie het overzicht hieronder (en de omschrijvingen daaronder).

Uitwerking ontwikkellijnen

De negen projecten die klaarstaan, worden hieronder kort omschreven. Is uw interesse gewekt, wilt u meer informatie en/of meedoen aan een project? Neem dan contact op met programmamanager Karin de Haas via karin.dehaas@cob.nl of 06 5429 1940.

CIVIEL ANDERS (VER)BOUWEN

  • Risico’s in kaart – naar voorspelbaar onderhoud
    Op basis van de ervaringen die zijn opgedaan (en worden opgedaan) bij renovatieprojecten en op basis van de lessen vanuit het nieuwe inspectieprogramma van Rijkswaterstaat willen we komen tot een risicochecklist voor tunnelrenovatie, -beheer en onderhoud. Deze checklist moet een hulpmiddel worden voor programmering (lange termijn), scopebepaling van renovaties en planning van regulier groot- en klein onderhoud.
  • COB-commissie Constructief falen
    We willen onderzoek doen naar de faalmechanismen binnen het civiele deel van een tunnel. Dit omvat inzicht in het faalmechanisme, het gevolg voor de constructie, methoden voor preventie en eventueel herstel, en inspectietechnieken: hoe krijgen we grip op de voortgang van een faalmechanisme? Het onderzoek kan starten vanuit de theorie, maar er kunnen ook faalmechnismen worden aangeleverd door specifieke tunnelrenovatieprojecten. Op dit moment dienen zich vragen aan over het bestrijden van lekkages, de verplaatsing van tunnelelementen en de relatie met de bodem, corrossie, dwarskrachtberekeningen enzovoorts. Met behulp van COB-commissies willen we onderzoeksvragen begeleiden en de samenhang en kwaliteit van onderzoeken borgen.
  • Modulair verbouwen: afwegingskader voor scenario’s
    ‘Vierkant dicht’ zal steeds minder een optie zijn voor tunnelrenovaties. We kunnen onze tunnels niet missen in het verkeerssysteem. Sneller open, korter dicht. Maar hoe? Het kiezen voor het juiste ‘renovatiescenario’ en het krijgen van voldoende zekerheid dat het gekozen scenario ook daadwerkelijk uitvoerbaar is, is een brede opgave voor alle soorten tunneleigenaren en renovatieteams aan zowel opdrachtgevers- als opdrachtnemerszijde. We willen op basis van expertise uit het COB-netwerk en input van de afgeronde, lopende en komende renovatieprojecten komen tot een breed toepasbaar afwegingskader en daarbij behorende scenariokeuzes inclusief risico’s, kansen etc.
  • Handreiking ‘Ken je tunnel’
    Als we onze tunnel niet kennen, weten we niet hoe of wat we moeten inspecteren en waarop we beheer- en onderhoudsparameters moeten afstellen. In samenwerking met tunneleigenaren die ervaren zijn in het opstarten van renovaties en met experts op het gebied van nieuwbouw die gewend zijn tunnels op te leveren, willen we toewerken naar een handreiking ‘Ken je tunnel’. Deze handreiking kan worden gebruikt door alle tunneleigenaren, -beheerders en onderhoudsteams voor regulier beheer en onderhoud en door voorbereidingsteams als basisdocument voor de opstart van een renovatie en het opleverdossier.

DIGITALE TUNNELTWEELING

  • Digitale tunneltweeling als hulpmiddel voor probleemloze openstelling
    Een tunnel probleemloos openstellen gaat niet alleen over techniek, maar ook over het vinden van draagvlak bij stakeholders zoals bevoegde gezagen, het kunnen toetsen en testen (valideren en testen) lang voordat de tunnel operationeel is en het kunnen afstemmen gedurende het proces. De digitale tunneltweeling kan hier een grote bijdrage aan leveren. We willen de kansen op een probleemloze openstelling van zowel nieuwbouw- als renovatieprojecten vergroten door het verspreiden van kennis over, en optimaal gebruik te maken van digitale en virtuele instrumenten die voldoende volwassen zijn.
  • Sneller open door virtueel testen
    Met dit project willen we tunnels (eerst bij renovaties, later ook voor nieuwbouw) sneller open krijgen door optimaal gebruik te maken van virtueel testen. Basis daarvoor is de in 2017 opgeleverde verkenning Verkorten tunnelafsluiting door virtueel testen waarin de mogelijkheden en randvoorwaarden zijn geïnventariseerd. Volgens de verkenning zit het succes van virtueel testen in het stellen van de juiste randvoorwaarden en het kweken van vertrouwen bij alle betrokkenen en in het bijzonder bij de bevoegde gezagen.
  • Virtueel opleiden, trainen en oefenen (OTO)
    Er wordt op allerlei plekken volop geëxperimenteerd met digitale en virtuele instrumenten om opleiding, trainen en oefenen (OTO) te kunnen vormgeven buiten de werkelijke tunnel. De Westerscheldtunnel lijkt hierin in Nederland koploper te zijn. Op basis van de ervaringen bij de Westerscheldetunnel willen we de ontwikkeling van virtueel OTO stimuleren en andere tunnelprojecten helpen in hun visievorming en praktische uitwerking.
  • Van boekenkast naar digitaal: brug tussen digitale informatie uit bouw/renovatie en de assetmanager
    Digitalisering kan een positieve invloed hebben op tunnelbeheer en -onderhoud. Maar wat is een zinvolle eerste stap? Wat zou de tunnelbeheerder kunnen halen uit de digitale tunneltweeling die nu al vaak opgeleverd wordt bij nieuwbouw en renovatie? Onder welke randvoorwaarden kan de tunnelbeheerder iets met de digitale output die de bouwer tijdens de renovatie/aanleg van een tunnel produceert? Op basis van praktijkervaringen willen we een brug slaan tussen de (digitale) informatie die beschikbaar is en de behoeften van de assetmanager en andere relevante stakeholders.
  • Data delen voor voorspelbaar onderhoudsperspectief
    Vanuit het platform Beheer en onderhoud is geconstateerd dat iedereen behalve de tunnelbeheerder/eigenaar een zeer beperkte toegang heeft tot datasets die nodig zijn voor zaken zoals het optimaliseren van onderhoud, budgetbeheer en scopebepaling van renovaties. Het is onduidelijk wat precies de belemmeringen zijn en wat de achterliggende redenaties zijn. Het COB wil een verkenning uitvoeren om deze belemmeringen in kaart te brengen en met tunneleigenaren en -beheerders bespreken op welke wijze deze belemmeringen weggenomen kunnen worden.

Met de praktijk

De COB-projecten zijn veelal gekoppeld aan tunnelprojecten in de praktijk. Op het COB-congres 2017 kwamen opdrachtgevers en opdrachtnemers aan het woord die hun medewerking al hebben toegezegd: